ſunt qͥ eſt ſuꝑ om̄s bn̄dictꝰ Amen¶ Opuſculum xliij¶ Tractatus ſancti thome de potentijsanimetia vegetatiua
¶ Capl̓m primū in quo on̄ditur qͦt ſintaiē. quot gradꝰ viuētiū. qͦt gna potentiarū anime. et pͥmo tractat de potenT adiutoriū homini collatū ⁊ ꝓgeſſum pccī plenius videamꝰ de aiā eteiꝰ potentijs aliqͥd ꝯſideremꝰ In pͥmis gͦ oꝑꝫſupponere cū phūo ſcd̓o de aiā ꝙ anima eſt primū pͥncipiū vite in iſtis rebꝰ inferioribꝰ aiāta em̄ viua dicimꝰ inanimata v̓o nō viua Iſta em̄ vita duplici oꝑatione. manifeſtat̉ ſcꝫ ꝯgnitione ⁊ motū vn̄ et phūs vt patꝫ pͥmo deaiā per illa duo aīe naturā inueſtigatꝓ tāto aūt dico pͥmū pͥncipiū vite qꝛlicet aliqd̓ corpus poſſit eē pͥncipiū vitalis oꝑationis vt oculꝰ viſiōis ⁊ corvital̓ oꝑationis nō tn̄ eſt primū qꝛ hͦ n̄cōuenit eis inqͣꝫtum ſunt corꝑa ſꝫ inqͣꝫtum ſunt talia corꝑ a ſcꝫ qꝛ viua qd̓ habent ꝑ aiām qͥa qd̓ ē actu tale hoc hꝫ abaliqͦ principio qd̓ ē actus eiꝰ Aiā ergo
q̄ ſunt obiecta ꝓpria ſenſus. qꝛ ſenſuseſt ſingulariū que ſola ſunt ꝑ ſe exn̄tiain reꝝ natura Subſtātie eī ſeꝑate ſingularia q̄dam ſunt ſolo tn̄ intellcū noſcūtur earū noticie ꝓportionato Cumigit̉ ea que ſunt in p̄dicamēto ſubſtantie ſolū per ſe eē poſſint in ſubſtātia ātcōueniūt ſubſtantie ſeꝑate ⁊ materiales que quidē ſuppoſita ſt̓ hn̄tia eſſe ꝑſe Eſſe aūt ē ꝓprius effcūs vt terminꝰactiōis diuine Ideo tā hec qͣꝫ ille a deo
q̄ eſt pͥmū principiū vite nō ē corpꝰ ſꝫactus corꝑis ⁊ aliqͥd corꝑe altiꝰ. nuncaūt ſic ē ẜph̓m ſcd̓o celi ⁊ mūdi ꝙ eaque ſunt infima in entibꝰ nō poſſuntconſequi ꝑfectam bonitatē ſed aliquāimꝑfectā conſequūtur paucis motibus Suꝑiora vero hijs ꝯſequunt̉ ꝑfectā bonitatē motibꝰ multis hijs voſuꝑiora perfectam ꝯſequūtur bonitatem motibus paucis Sūma vero ꝑfectio inuenitur in eo qͥ abſqꝫ vllo motu ꝑfectā poſſidet bonitatē qꝛ ergo natura humana eſt inter corꝑalē ⁊ angelicā naturam ꝯſtituta ad magis bonūeſt ordinata qͣm natura corꝑalis queordinatur ad aliqd̓ ꝑticulare bonū qͥaad equale bonū cū angelis ſcilicꝫ ad beatitudinē idcirco plures habꝫ v̓tuteset oꝑationes qͣꝫ corꝑalia que ordinantur ad bonū ꝑticulare ⁊ qͣꝫ angeli qͥ eāin naturalibꝰ excedunt Sunt ergo inanima humana plures potētie ad hocvt conſequi poſſit beatitudinē ad quāfinaliter ordinatur Iſte aūt potentieper actus ⁊ obiecta diſtinguuntur vtdicit̉ ſcd̓o de anima. potentia em̄ ſecūdū id quod eſt potentia ordinat̉ ad actum vnde oꝑtet rationem potētie accipere ex actu ad quē ordinat̉ vn̄ vbidiuerſificatur ratio actus oꝑtet ꝙ diuerſificetur ratio potētie. ratio āt actus ſecundū diuerſam rōnem obiectidiuerſificatur vt dicitur in eodē Actꝰem̄ potentie actiue cōꝑatur ad obiectū vt ad terminū et finem eius. vt augmentatiue actionis finis ⁊ terminuseſt ip̄m quantū. Actus autē potentiepaſſiue comꝑatur ad obiectū vt ad pͥncipium actiuum vt viſus ad coloremEx principio em̄ et fine omnis actusſpeciem recipit. patet ergo ꝙ potētieanime diſtinguūtur per actꝰ et obiecta Quia ergo vegetare ſentire et intelligere ſunt diuerſi actus diuerſorū obiectorum qꝛ vegetare eſt quāti vt obiecti ⁊ ſenſus qualis et intellectus qͥdditatꝭ rei. patet ꝙ anīma habet tria genera potentiarum in generali ſcilicetvegetatiuum ſenfitiuum et intellectiuum. nec ad pn̄s fiat vis vtrum ſint in