Druckschrift 
Opera
Entstehung
Seite
65r
Einzelbild herunterladen
 

Cap. xxvij. de vomitu. Et pͥmo de fl̓ico ⁊ cura eius.Cap. xxviij. de cura vomitus colerici. Cap. xxiiij. de cura vomitus melancolici. Cap. xxx. de cura vomitus ſanguinei. Capitulum primum de cura egritudinum ſtomaci ſedum modum vniuerſalemUra egritudinum ſtomaci proportionaliseſt cure aliorum membrorum pro toto opeantium vel preſtantium iuuamentum. Correctio enim omnis immoderaminis per contrariam immoderationeꝫ eſt fieri dixit Galienus in tātum autē differens a cura egritudinum aliorum mēbrorum inquantū natura eius ꝓpria ⁊ operatio a natura: ⁊operatiōe aliorum diuerſa exiſtit: que auxiliorum ſpēs ēgit quātitates eoꝝ determīat: ⁊ vſū ac modū eius aptūon̄dit. Eſt autē vt dictū ē natura ſtomaci ꝓpria: ⁊ pͥmafrigida: qꝛ pauci ſanguinis ⁊ neruoſa. ⁊ proide ſenſibiliscalde. Qua ꝑꝑ expedit vt auxilia immoderationes eiuscōrrigētia ſint nō excedētia valde quāꝙͣ lapſus ⁊ īmoderatio exigat maxīe cū nō ſit valde poſitus in ꝓfūdo. Si..n. ſint frigida valde eiꝰ paucā caliditatē extinguent forteQua ꝑꝑ Hyp. ī ꝯffo. ait. fri gidum inimicum neruis: ⁊ſortaſſe ī ꝯriā diſpōnē adducent: q̄ ꝑiculoſioris cure ⁊ difficiloris eſſe cōprobatur: ꝓut. G. dixit. Si v̓o cal̓a eiꝰtepidā caliditate reſoluent: ⁊ ſi acuta mordebunt: ⁊ ī ſpaſmum: aut cordis morſuꝫ adducēt. Si lapſum faciētia ēniſi correpta ⁊ rep̄ſſa: vel ex bn̄dictꝭ electa nocum̄tum impͥmēt: ⁊ ſbāꝫ eiuſ diſſoluet: cuꝫ ad ip̄ꝫ pͥmo ꝑueīat Oꝑortet gͦ eſſe tēꝑata: ⁊ j gradū diſcraſie: vt paulatin: ⁊ ī longotꝑe itentum tuū cōpleāt potiuſ ꝙͣ ſb̓ito ⁊ ībreui. eſt .n. hecẜꝫ ſapīaꝫ oꝑatio. Eſt .n. paniculoſus: ⁊ villis cōtextꝰ hn̄svias āplas: qͣꝝ auxilia nō dn̄t eē valde hūida ⁊ liꝗda cūmollificēt ⁊ pillos eius r̄laxent: fluantqꝫ de facili: ⁊ ad alia membra tranſeant priuſꝙͣ ibi imprimant: ſed oporteteē groſſe vel ſolide vt ī eo ꝑmaneant donec imprimantqd̓ oprotet: aut qꝛ pellicula eius os ⁊ lingua exiſtit veſtitum: ⁊ proinde quid virtutis percipientis hēt ſaporemdꝫ eſſe ſaporis non mali ne nauſcent ſed delectabilis illis⁊ ꝓprie farmacoſa inquātū pōt. Inquit n. G. ꝙ vna ꝗdē cōis dꝫ eſſe intētio facere farmacum delectabiliſſimūinquātū poſſumꝰ dūmō eius ad vltimitatem cuſtodiat̉v̓tus nō .n. hec eſt diſſoluēda gratia delectatiōis. Et qꝛeius officiū: ⁊ operatō ē digerer̄ cibū ꝓ toto: ⁊ digeſtioſit ꝑ decoctioneꝫ. decoctio v̓o per calorē oꝫ eſſe cal̓a cal̓itatis .n. tēꝑate ē digerere: vt ait. Gal. Et ſi frigida ſit nōoꝫ eē p̄citꝰ a caliditate denudata: aut qꝛ digo retētiōe indiget: oportet ea eſſe ſtiptica vel moderatam ſtipticitateꝫhn̄tia. Et quoqꝫ cū digō fiat ꝑ v̓tutē ſpūſ ꝗ odoribꝰ gaudet: oꝫ ea eſſe ex aromatibus electa vel eis admixta. Ueruꝫ qꝛ ex decoctiōe cibi ī eo relīquit̉ ſuꝑfluitas ei īherēsſicut ī olla ciborū: vt. Gali. dixit oꝫ eē talia abſterſiua vtē abſinthiū ꝓpͥr ⁊ ſpica ⁊ ſil̓ia. Porro cū ex natura ẜꝫ ſipͥncipalibus alligatus: oꝫ ea oī curare mal̓ia ⁊ qualitateeciiipraua: ne ad illa per ꝯpaſſionē impreſſa ꝑueniant nocumenta. Et qꝛ diafragmati ſuppoſitus ⁊ vicinus oꝫ ꝗ extrorſuꝫ ſupponuntur ei frigida a coſtis ſedere ne infrigidādo diafragma ad difficultatem anhelitus patientemadducant. Capitulum ſecundum de cura male complexioniscalide ſtomaci ſimplicis ⁊ pure ⁊ cetera.Ala complexio ſtomaci eſt ſecundum alteꝝocto modorum ex quibus eſt calida ſimplexpura: ⁊ eſt egritudo quedam ipſius immediate ledēs actōes eius ſenſibiliter in diſcraſiaqualitatum primarum ell̓orum vincente calida fiens cāeius eſt oīs cauſa pro catartica exterius adueniens ⁊ calefaciens ipſum īmediate vel mediante aliquo vicinorummembrorum propinque vel remoto que eſt multiplex. Galienus vero medicorum princepsᵛ omnesʳ adquinqꝫ genera cauſarum reduxit. Primum genus eſtintromiſſio rei calide non ſuperflue. Secundum eſt cōtactus rei calide nō ſuꝑflue exterius aduenientis ⁊ contingentis mediante exteriori cute. Tertium eſt motusanimalis corporeus fortis non ſuperfluens ꝙ reſolutionem perducat ⁊ proprie quem c̓ca digōnem alicuius cibi dure digeſtionis ⁊ calidi ē paſtꝰ fuit vt eſt rafanus ⁊ ſimiles. Quartum ſpiſſitudo pororum eius non nimia ꝑducens ad extinctionem. Quintum eſt putrefactio cibiin eo ſufficiens ad inflanmandum ⁊ calefaciendum ipſūpreter naturaꝫ. Que vero eſt mediante vicīo aliquo mēbro eſt vt a corde febriente vl̓ epate īflāmato: ⁊ quādoqꝫa cerebro: que ſi pura ſit ſine hūoris vitio gn̄ati cauſataab illis cauſis erit pro catarticis: ⁊ plurimum eſt diuerſaSigna eius complexionis eſſētialia ſunt eſtutatio ſtomaci ardor ꝑceptus ī eo ī ore ēt nō ſumpto cibo vl̓ potucalido: ⁊ qn̄ꝫ corporis totiꝰ īflamatō: ⁊ febris cum fueritvehem̄s cuꝫ nocumēto ꝓpͥe actōis vt ſitis magna ꝑuafames ⁊ cito ceſſat: ⁊ ꝓpie cū non dat̉ cito cibus: ⁊ qn̄ꝫtūc accidit ſincopis: ⁊ dr̄ fames ſincopal̓. Et apetitꝰ eritfrigidi ⁊ iuuatur ab eo: ⁊ leditur a ſil̓i: ⁊ cibaria ſubtiliaaduruntur groſſa ī eo: ⁊ dura melius ⁊ ſine corruptōe alterantur: ⁊ eructatō erit ſumoſa ⁊ ſuꝑflua ī vomitu ⁊ egeſtiōe apparebūt aduſta vel ficca: corporis color erit mutatꝰ: qꝛ ad cit̉nuꝫ tendēs ⁊ etiam hītudo: qꝛ erit corpuſ ſiccum ⁊ pauce carnis: quoniā ſaguis eius erit paucus malus fetidus: ⁊ acutus quem abhorrent mēbra diuerſa eiī compl̓onē ⁊ vene eoꝝ ſunt apparētes: quoniā ſanguiseoꝝ recluſus eſt in vēis quo nat̉a non vtitur. Concurrūtqꝫ cuꝫ ſil̓itudīe circumſtantiaꝝ: ⁊ cum aſſuetudīe ſil̓rpatiendi. Et ex conſeq̄nti corpus erit debile cum cutꝭ infectōe ⁊ carbuncul̓ ſcabie morfea ⁊ ſil̓ibus. Sed ſignumeius quod eſt ſine hūoris vitio eſt inuentio p̄dc̄arum ꝓcatarticaꝝ caꝝ cum p̄uatōe ſignoꝝ antecedentꝭ cauſe .ſ.rcpletōis humorum. Et ſiꝗdem ſit ab in tromiſſione reicalide ardor ꝑcepꝰ erit in ſtomaco: ⁊ in exeuntibus alteratis percipitur. Et ſi ab eius contactu exterius facta ſitvel motu ſuperfluo anteceſſio eaꝝ: ⁊ notificatio ab infirma facta vel abſtantibus tibi declarat. Si vero a ſpiſſitudine pͥororum eius frigide ⁊ ſtiptice cauſe inuentio īterius vel: exterius approximate iſinuat. Et cutis tenſio⁊ durities. Sed ſi a putredine cibi exiſtat fumoſa: ⁊ fetente eructionem cognoſces: quod in vomitu ⁊ egeſtione perpendes ⁊ preceſſio cibi corruptibilis vt eſt lac ⁊ oua in patella decocta. Et ſi a vicinitate cordis vel epatisexiſtat calefactio per omnem modum illorum: precedēsinflammatio demonſtrabit. Cura eius eſt alteratio. Cōpletur autem cum medicinis cibis aut potibus interius⁊ exterius approximatis. Cibi ergo ꝯuenientes ſunt exgranis p̄tiſana ordeacea lentes cuꝫ aceto decocte: pulm̄tum ex condro cum aceto pauco: vel agreſta condito: ⁊