Druckschrift 
Opera
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Hhic hac Preclariſſimi artium ⁊ medicine doctoris Criſtofori georgij de honeſtis florentini ſuper antidotariis Meſuc clara ⁊ maxime neceſſaria expoſitio.h Oc opus vtile proſiliendo aggrediar. Eiſqꝫ qui practicam medicine defiderant curabo breui ⁊ aperto ſermoneantidotariumIoānis meſue grabadin. qd̓ eſt aggreMeſue vniuerſaliter declarare. vt er gatio ⁊ antidotarium electuariorum ⁊ cōgo vſualiuꝫ d̓ fectionū: ⁊ aliarū medicinarū cōpoſitarū.ſcriptōis medicinaꝝ plenaCripſimushabeatur notitia: ⁊ certꝰ cōin librꝭ explanationū nr̄arūueniēſqꝫ moex his q̄ exꝑti ſumꝰ: q̄dā addus operationis ⁊ vſus eahuc rememoratione digna.ruꝫ cū doſibꝰEx quarū aggregatiōe ſūmaꝫ cōteximuslimitatis ꝓceqd̓ grabadī noſtꝝ vocamꝰ: qd̓ ē cōpēdiūdam declarādo ſīplicia cōponentia quātū ad complexiones ipſoꝝ ⁊ vocabula greca ⁊ vniuerſaliter quocunqꝫ modo deſcripta: ne ītellectus noſter deficiatin obſcuris. Sed qꝛ omne datum optimū ⁊ omne donum perfectum deſurſuꝫ ē deſcendens a patre luminū: congruū eſſe diſcerno ad ipſum pia mente recurrere cū verbis pſalmiſte auxiliū petēdo ꝓclamans. Cor mundū crea in me deus ⁊ ſpirituꝫ rectū īnoua in viſceribus meis: vt principium huius operis medium acfinis ſit ad eius laudem gloriā ⁊ honorem. ⁊ ad vtilitatem cuiuſſibet ꝗ hoc opus inſpexerit. Sic ergo diuino auxilio inuocato trāſeo ad principiū huius libri cū inquit: ī nomine dei miſericordis. Totus iſte liber diuidit̉ in quattuor partes. Nā in prima partedeterminat de canonibus generalibus ꝑtinentibus ad rectificationem medicinaꝝ ſimpliciuꝫ ſolutiuaꝝ ac etiam nō ſolutiuaꝝ ⁊maxime circa debitū rectificationis ⁊ adminiſtrationis eaꝝ. Et īhac parte ponit̉ etiam modus ſuccurrendi nocumētis ſi ex eis ꝓueniant. Et ſuꝑ hac prima parte Dinus de florentia medicine dilucidator ſcripſit ad plenū. In ſecūda parte determinat de electione medieinaruꝫ ſimpliciuꝫ quocūqꝫ modo ſoluentium ponēdoillaꝝ doſes cōplexiones: ⁊ poſſe circa humores ad quos habentaſpectuꝫ: ac etiam ponit modū correctionis earuꝫ: ⁊ de hac parte aliquid ſuccīcte notabo cū de ſimplicibus medicinis faciā mētioneꝫ. In tertia parte principali quā nunc tentamus exponere determinabimus de medicinis cōpoſitis ſolutiuis ⁊ nō ſolutiuis ſub diuerſis modis ⁊ formis ac diuerſimode preparatis: vtlegendo patebit ponēdo cuiuſlibet diſtinctioneꝫ determinatamdeſcriptionem vtilitatem ⁊ doſes ⁊ verum modum compoſitionis earum: licet doſes earum in pluribus diſpoſitionibus variētur vt in quibuſdam addendum ⁊ in quibuſdam minuendum ſitde doſi. In paucis autē vt ſcripte ſunt equaliter ꝑmanendo. In quarta aūt ⁊ vltima parte determinat de curis particulariūegritudinū cuiuſlibet mēbri vſqꝫ ad egritudines cordis omiſſiseaꝝ ſignis ⁊ cauſis vt ibidē apparet: additiōes curatiue vſqꝫ adextrema corporis ꝯcernētes: fuerūt a Petro apono equaliter cōpilate. Nomē auctoris preſentis operis: vt ſcribit̉: eſt Iohannes filius Meſue: natus de ſtirpe regia de damaſco in orientalibus partibus. A multis aūt aſſerit̉ ipſum fuiſſe ſanctū Iohānem Criſoſtomum: ſed ego hoc aliter non affirmo. Aſſummoergo ⁊ aggrediar tertiam partem principalem ⁊ ſic incipiam iuxta poſſe declarando promiſſum.Cripſimus in libris explanationuꝫ ⁊c. Hec tota tertiapars ſiue grabadin ſiue gradi ſiue grabatin q̄ his tribusvocabulis nominata reperit̉ in ſcriptis. i. Antidotariuminuentū ex gratia dei vt ī greco ꝓfert̉: principali diuiſione diuidit̉ ī partes duodecim In prima .n. ponit ꝯfectiones ⁊ electuaria ordinate diſtincta. In ſecunda ponit ſeu oeterminat de medicinis opinatis. In tertia determinatʸ de mediciniſ ſolutiuis. Inquarta de ꝯditis. In quinta de ſpeciebus loch. In ſexta de ſyrupis ⁊ rob. In ſcptima de decoctionibus. In octaua de trociſcisIn nona de diuerſis ſpeciebus ſuffuſ. In decima de pulueribꝰIn vndecima de emplaſtis ⁊ vnguētis. In duodecima d̓ oleiſ.Prima pars habet partes duas. nā in prima parte determinatde electuarijs delectabilibꝰ ad guſtuꝫ. In ſecunda de electuarijsſeu ꝯfectionibus amaris. Secūda ibi. Tyrlaca diateſſeron. Prima pars iteꝝ diuidit̉ in duas partes. nā in prima parte remittendonos ad aliū librum ponit nomen huic tertie parti: ⁊ ordinat ſe ad dicenda: oſtendēdo modū ſui proceſſus. Et in ſecunda parte ipſe particulariter proſequit̉ tractando de vnoquoqꝫ electuario. Secūda ꝑsIncipit ibi. Electuariū de aromatibus. Snīa totius primi capitulieſt ꝙ ipſe iam ſcriſecretoruꝫ: in quo expertas ⁊ preclaras mepſerat in quodaꝫſuo libro multasdicinas ex his que acquiſiuimus: ⁊ inueni⁊ diuerſas medimus ab eis que medicine artis archana ſci cinas qͣs ipſe exre faciūt tradere dignū duximus. Et poᵐ pertuſ fuerat ī dinimus totam latitudineꝫ operis huius ſū uerſis diſpoſitiōimas duas. In prima famoſas ⁊ ſolennesbus. Et hic intēdit rememoraremedicinas compoſitas tradimus. In ſecū illas medicinasda vero medicinas ſinguloruꝫ membroꝝ q̄ maxime ꝯueniegritudinibus appropriatas diſtīguimus. unt ⁊ ſt̓ magis efIn prima vero ſumma diſtinctiones orficaces ⁊ memodinamus. xij.rie cōmendāde.Et ſubſequēterdiuidit hanc tertiam partē quā vocat gradin: ſeu grabatin ſcū grabadin .i. antidotariū datū ex gratia dei ī ꝑtes duodecī: vt ſuꝑiuſ d̓ſignaui ecce litterā.Cripſimus in libro explanationuꝫ .i. collectionū cum apertaſ ⁊ clara locutione curationes oīum egritudinū cuꝫ cauſis ⁊ ſignis eaꝝ. Qui liber diuiſus erat in plures libros: vt totū ſicut eſt liber totus Auicenne ipſum tn̄ penes nos non habemus necreperit̉ vt dicit̉: ſed ex illo auctore p̄dicta extracta inuenta ⁊ exꝑta ſūtomnia vtiliora q̄ ponunt̉ in illo libro. Preterea notandū antequāprocedatis pro declaratione dictoꝝ ac etiā dicendoꝝ ꝙ antidotariuꝫidē eſt ꝙ liber includens diuerſas deſcriptiōes medicinaꝝ ad diuerſas ⁊ varias diſpoſitiones vel paſſiones. Et inde dicit̉ antidotariuꝫi. cōtra vitiuꝫ datum: qꝛ contra egritudines principaliter. ⁊ ſic q̄libꝫmedicina vt ſic cōpoſita poteſt antidotariū nominari. Secūdo notandū ꝙ gradin ſiue grabatin ſiue grabadin idem ē ꝙ antidotariumex gratiā dei datū. Tertio intelligendū ꝙ Nicolaus ꝗ etiā duo antidotaria cōpoſuit magnū ⁊ paruū vtili ſermone q̄ ambo cōit̉ habemus in vſu: fuit medicus diu exercitatus in practica ⁊ in naturali ingenio: natione ſalernitanus: plenus diuicijs ⁊ ex nobili ſanguine ꝓcreatus. fuit aūt tēporibus ſuis primus: ⁊ ſic ſucceſſit nō eſt longumtempus elapſuꝫ ī dicta ciuitate Salerni digna ac clamoſa fama ꝑ orbeꝫ in ipſa vigebat fons ſcientie ⁊ maxime practice medicine ibi .n.florebat ſtudiū principaliter ſequēdo ſciētia Balieni tanquā principis medicoꝝ eius libro legendo ⁊ vtiliter declarādo lꝫ hodie fugiāt̉ Quarto notandū ꝙ canon idem ē ꝙ regula ſeu breuis ꝯcluſio addenda ſiue iā dicta: ⁊ in canonibꝰ principij huius libri aꝑte mōſtrat̉iedoia Quinto notandū ꝙ medicina tripliciter accipit̉. cōit̓. ꝓprie. ⁊ magis ꝓprie. cōit̓ accipit̉ ꝓ oī opere medici in corpore humano ſiue ſitopus ꝯſeruatiuū ſiue p̄ſeruatiuū ſiue curatiuū ⁊c. quocunqꝫ īſtrumē ª ẜ lſto operet̉ ꝓprie accipit̉ pro actu curatiōis ꝗ ſoluꝫ debet̉ corpori egrocum quocūqꝫ inſtrumento magis proprie ſolū accipit̉ ꝓ modo curationis: ꝗ debet̉ corporibus egris ſolū in medicina ſolutiua. Et hic Sola VyFixvlterius ē notandū ꝙ ſolutio ventris fit cū medicina ſolutiua virtualiter attrahente humorē ad quē principaliter habet aſpectuꝫ cum ſua Vn11 4 Hproprietate ſicut de ſcamonea ⁊ reubarbaro qd̓ purgat colerā: ⁊ d̓ co 41P h Aloꝗntida ⁊ turbit quod euacuat flegma ⁊ d̓ lapide lazuli. ⁊ epithimoꝗ euacuant melancoliā: ⁊ omnes p̄dicte medicine ⁊ ꝯſimiles dicunt̉CogAoexoluendo euacuare. Quādoqꝫ ſit ſolutio vētris aut medicina attractiua q̄ dicit̉ compreſſiua qͣre comprimendo euacuat ſeu extrahendohumorē extractū ad ipſa īteſtina: ſicut dicit̉ de mirabolanis ꝗ aſpectūhabent ad particulares humores illos attrahēdo: ⁊ ꝑ conſequēs euacuant cōprimēdo. Quādoqꝫ fit ſolutio ventris cū medicina leniti Calno lmbua q̄ magis proprie̓ dicit̉. lenitio ventris ſicut cū manna vel caſſia: ⁊licet ī eis ⁊ in qͣlibet d̓ per ſe ſit etiā aliqualis virtus attractiua humoris colerici. vnde adminiſtrant̉ ī purificādo ſanguinē ab ipſo humolre colerico. plus tn̄ in eis dominat̉ lenitio pura. Quādoqꝫ fit lenitioventris cū medicīa lubrificatiua q̄ ſolū lubrificādo humores ſeu egeſtiones reꝑtos in ſtomacho ⁊ inteſtinis euacuat cū iure pulli ⁊ alijspinguibus vnctuoſis ⁊ mucilaginibus. Et ſimiliter fit ſolutio vētriſcū medicina lambificatiua q̄ proprius dicit̉ abſterſiua ſicut quādoqꝫ δ4cū aqua ordei ⁊ puluere zuccari materias educimus de ſtomacho ⁊ īteſtinis Et his ꝗnqꝫ modis de medicina ſolutiua loquēdo fit ſolutioventris: vt inferius apparebit proprie. tamen illa dicitur medicit