Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De conceptibus.

infinitū. Quintus eſt cōſurgens ex priori ordine vt ſcilicet ydentitas. EqualitasSimilitudo Et quia totū neceſſariū precedit poſſibile eſſe intelligamus ex iſtisducta intelligibilia et volibilia adextraqualia cōtinet ratio deitatis; ſicut ſubiectū paſſionē ſed ſicut cauſa effectuꝫ ſubtriplici genere cauſe. quas in deo ſemꝑ coincidere neceſſe eſt ſunt. Efficiens Formalis intrinſeca rei cōſtitutiua ſedexemplaris. et finalis cauſaSecunda. partitiode cōceptibus anime rationalis vel hominis in ſpeciali:c Onceptōes in om̄i creatura reꝑibiles reꝑiūtur in hoīe qui propterea dicit̉ omnis creatura ſeu minor mundus He ſunt cōceptōes intellectualis ſcꝫRatōnis Anīalis vitalis pure natural̓.Equiuoca inſuꝑ virtute ānaloga liberaquoqꝫ ſeruilis. moralis deniqꝫ artificialis. Conceptus cognitiui formalit̓ dequibꝰ ſolis deinceps erit ſermo. cum affectiuis ſunt in triplici genere ẜm tres anīeratōnalis vires ſeu potētias principalesin vtero ſuo. ſunt mens ſuꝑior prīa Ratio vel ſenſus interior ſcd̓a. Et ſenſus exterior tertia. Conceptōes in ventriculisanime rōnalis ſolent geminos fructꝰ ſeucōceptus afferre. Quoniā aliqui ſunt cognitiui vel apprehēſiui. Alij vero affectiui. Conciꝑe autē dicit̉ quaſi ſimul caꝑeintelligere quaſi intꝰ legere reꝑire in memoria. quaſi iteꝝ parere. Conceptiōesin vtero ſenſus exterioris ſunt in generequintuplici ſcd̓m quod habet vterus iſtequinqꝫ ſinus prīcipales quos dicimꝰ Uiſum Auditū Olfactū Guſtū Tactuꝫ. debus eſt hic dicendū ſingula vt ſi ſenſus ſint eiuſdē ſpeciei in oībus ꝑfectꝭ animalibus Et ſunt propria cuiuſlibet ſenſus obiecta ſimilibꝰ Cōceptꝰ exteriores iſtoꝝ ſenſuū. talē hn̄t pͥmitatē coordinatiōeꝫ ad reliquos interiores nobiliores/ nequeūt abſqꝫ ipſis gigni Quoniāom̄is noſtra cognitio diſciplina intellectiua fit ex p̄exiſtēte ꝯgnitōe ſenſitiua ẜmph̓m. qui dat hoc ſignū. Quia deficientenobis vno ſenſuū a natura. deficit noticia propria de ſenſibilibꝰ illius ſenſus: Cōceptus exterioris ſenſus in ſuis qͥnqꝫventriculis ſunt iniciales. quaſi ſubſtā-

tiales. reſpectu cōceptuū ſuꝑiorum. vndeprodeūt om̄es philoſophice cōceptōnesquas in tria genera diuidimꝰ. NaturaleꝫRatōnalem Moralē. Quarū ſunt multeſpecies a philoſophis ordine miro tradite. Vt ſub naturali Metaphyfica de eſſentijs reꝝ Mathematica de numeris figuris Phyſica de motibꝰ. Sub ratōnali ſeuſermocinali grāmatica. logica. rhetorica.Sub morali Ethyca iconomica Politica. Quibus addite ſunt cōceptiōes artiūmechanicarū varie. nec hic numerāde. Conceptus exteriorū ſenſuū nequeūt fieri reflexionē cōcipientis ſupra cōceptūſuū. Non enī eſt ſenſus virtus. ſupra ſe reflexiua. Sicut oculus non videt ſe videre/ nec auris audit ſe audire. et ita de reliquis. Sola enī virtus intellectiua ſe ſupra ſe ꝑfecta reditōe reflectit reducit. Qd̓maxime pꝫ in intellectu prīo qui deus eſtvbi monas gignit monadē. et in ſe ſuumreflectit amorē. que reductō ꝑfecta eſt. necaliter eſſe poteſt ne ſit ocioſa Conceptꝰexteriorū ſenſuū. ſicut ſunt ſimplices abſqꝫ compoſitōne enūciatiua. Ita nulla eſtin eis falſitas. qualis in cōceptibus ꝯplexis iudicialibꝰ inuenimus. Et ita viſusaſpiciens baculū in aqua fallitur. ſedfantaſia vel ratio. ſi iudicet ip̄m fractum.Cōceptio in matrice quinqꝫ ſenſuū ſem eſt naturaliter pulcra. quia modū habetſpeciem ordinē prout alie res om̄es que producūtur. abſqꝫ numero ponderemenſura. et hec dicitur veritas vel nobilitas naturalis indelibilis reſtante. Secꝰde veritate complexa ſigni ſignificātis adplacitū per operatōnem intellectus: Conceptōes ſenſuū exteriorū dant occaſionē frequēter ſenſui interiori et rationi vel menti iudicanti errent in ſuisceptibus vt falſi deformes monſtruoſi etignobiles falſitate ſcilicꝫ ſigni / et deformitate vicij et hoc ſtatu nature poſteriusdeſtitute. pͥmitus inſtitute quomodohomo fuiſſet deceptus nec vigilās necſomniās domino prouidēte intellecturegulante/ reſpectu om̄ium potentiaꝝ intota generatōne cōceptuū Conceptusexteriorū ſenſuū ſunt ſimplices. exꝑimētales geniti naturali neceſſitate ab obiectis ſuis proprijs vel cōmunibꝰ/ actualiter manentibꝰ per ſpecies ſuas impreſſasetiā dum obiecta pereunt vel ſubtrahunt̉