De contractibus
autem obligetur reſtituere nō eſt ita claꝝnec concordatū apd̓ omnes p̄ſertim theologos. Non enī videt̉ neceſſariū ꝙ vbi cōcurrunt mutue voluntates vendentis etementis vt res ſuas cōmutent in alterutrum: ꝙ furtum cōmittatur vel rapina iuxta illud. Scienti et cōſentienti nō fit iniuria neqꝫ dolus. Precipue dum ſciens ⁊volens/ eſt ſui iuris in ſua re. quod dicit̉propter pupillos ⁊ ſimiles. Et dum conſenſus non eſt lege irritatus. ſicut in deceptione vltra mediū iuſti precij. Si preterea conſenſus ſit abſolutus. nō ſolum cōditōnalis. aut ẜm quid. ſicut Areſtotilesloquitur de proijciente merces in mare. ⁊de conſenſu metu mortis extorto. aut pererrorem fraudulentum inducto. quoniāignorantia cauſat inuoluntariū vel in toto vel in parte.Propoſitio XII.¶ Cenſualis cōtractus nō videtur ex eoreddi de ſuo genere vicioſus. quia reddit̉de nouo. vel propter hoc ꝙ conſtituiturin rebus vel perſonis alijs a perſona contrahente. puta quia dicit emptori tu conſtitues tales redditus in tali poſſeſſionevel ſeruo. Stante enī ſimili intentiōe. nihil videtur referre an cenſus ſit iam cōſtitutus vel de nouo licite cōſtituitur. Vt ſinouiter/ redditus aliquis perpetuꝰ emit̉.non refert ſi ſtatim cōſtituatur cenſus annuus decem floren̄. plus qͣꝫ ſi modo ſtatutus/ poſt decem annos alteri cōtrahentivenderetur Exemplū aliud. ſi cōmunitasaliqua/ autoritate ſui principis mota rationabilibus cauſis/ cōſtituit certā impoſitionē ſuper rebus vendēdis infra terminos ſuos; quid refert ſi ſtatim eodem contextu conſtituant centū floren̄. annualisredditus ſuper huiuſmodi impoſitōnibꝰvel ſi faciunt hoc lapſo decennio. Et qͦniam in hac materia ⁊ ſimilibꝰ ẜm dictūAuguſt. Tene certum ⁊ dimitte incertū.conſciētias multoꝝ/ preſertim ſimpliciū⁊ timoratorum/ ſcrupulis varijs inqͥetatmoleſtat ⁊ in perplexitatē quandā trahitadditur ſequens propoſitio.Propoſitio XIII.¶ Argumentū ſumptū ex cōſilio vel dubio vnius doctoris/ ꝙ in illo dubio contrahere ſit peccatū mortale/ nō eſt efficax.
ſed temerarium ⁊ negandum ¶ Oportetenim incertitudinem eſſe non tantūmo.do ſcrupuloſam leuē ⁊ formidoloſam. ſedvalde probabilem. prius qͣꝫ agere ea ſtante/ peccatū mortale iudicetur. Sic enimdictū ſapientis intelligitur Qui amat periculum peribit in illo ¶ Itaqꝫ nō quodlibet dubium facti/ ſufficit ad cauſanduꝫpeccatū mortale ſi quid agat̉ illo dubioſtante. ergo nec quodlibet dubium iuris.Aſſumptū patet in caſu cuiuſdam decretalis. Si mulier vxorata incipiat per nouam informatōnem dubitare an attineat viro in gradu ꝓhibito. quo dubio ſtāte; querat vir debitū. quid aget vxor? Sineget. eſt in caſu trāſgreſſionis iniuſte ſinon attineat viro ſuo. ſi ꝯcedat eſt in peccato mortali luxurie. Ponatur alius caſus qui eſt creberrimꝰ ꝙ dubium ſit apuddoctores aliquos ex vna parte ꝙ hoc debeat agi. dicentibus alijs in pari numeroꝙ oppoſitum fieri debet. ſicut ī facto ſciſmatis contendentiū de papatū/ ſepe fuitRurſus in materia fidei cū doctores diſſentiūt/ licitum eſt ante determinatiōemeccleſie ſepe tenere vnam partem vel alteram. Rurſus induci poteſt materia inſolubilium. vt ſi ticius iuret ſe accepturumbertam in vxorem. ſi primū verbuꝫ quoddixerit/ fuerit verum. ⁊ nullo modo accipiet ſi fuerit falſum. Tunc dicat hanc ſolam propoſitiōem. tu non accipies me invxorem. Querit̉ quid aget ticius. ſi accipiat. ꝑiurus eſt. quia berta dixit verū ISed hec ⁊ ſimilia dimittimus exercitiologicorum. dicentes ꝙ probabilis certitudo ſufficit in moralibus; vt non exponat ſe quis periculo. vt dicunt doctoresde celebrante miſſam. et ſimilibus. vbi requiritur ſtatus gratie. ꝙ ſufficit ad hoc ꝓbabilis coniectura. Quia certitudo aliaſine reuelatione non habet̉. prout in moralibus dicit Areſtotiles ſumendam eſſecertitudinem/ groſſe ⁊ figuraliter. que certitudo non remouet in vna parte omnēprobabilitatem / vel opinionem alteriuspartis. licet magis declinet ad iſtam/ velad aliam. quod ſufficit Immo ſcrupuloſis et formiduloſis conſcientijs ſepe conſilium eſt in oppoſitum agere/ preſertimex imperio et conſilio doctorum. ¶¶ Propterea conſilium eſt ꝙ in materiamorali/ non ita leuiter aſſeratur aliquid
L