Pars prima
)
Incipit tertiꝰ qua-ternarius Cōſideratio nonaRbitrio legiſlatoris/ ſubiacet̉contractuū modificatio: limitatio vel amplificatio ¶ Deducitur ex hoc. Ꝙ ad legiſlatorē ſpectat leguinſtitutio. Formalis autē ratio cōtractuum/ cōſiſtit in cōformitate ad leges ſicutpatet ex diōne cōtractus q̄ eſt cōmutatiociuilis legitima id eſt ꝯformiter ad legesfacta Unde cōtractus matrimonialis dequo minꝰ videt̉/ cum ſit de iure naturaliſubijcit̉ tamē arbitrio legiſ latoris. ſcꝫ pape vel eccl̓ie. alioqͥn nō poſſet fundari illegitimatio quorūdā ꝑſonaꝝ ad matrimonialē contractū. Immo ⁊ arbitriū tale legiſlatoris/ extendit̉ etiā ad foꝝ conſciētie⁊ penitētie. vt nō quilibꝫ peccator poſſitſe cuilibet ſacerdoti ſubijcere/ ad conſecutionē ſacramentalis abſolutōnisConſideratio XRbitrio legiſlatoris fas eſt. qn̄expedit ⁊ decet contractꝰ aliqͦsnūc validare nūc inualidare. ꝓtempoꝝ. locoꝝ. ꝑſonaꝝ ⁊ aliaꝝcircunſtantiaꝝ/ variata qualitate. ¶ Deducit̉ primo ꝑ exemplū legiſlatoris ſupremi dei. qui licꝫ multa iudicialia ſtatueritin antiqͣ lege pro regimine populi iudaici: nihilominus ſic temꝑauit illa iudiciatemꝑe legis euāgelice ꝙ illa cōmiſit illisqͥbus ait. Qui vos audit me audit. Et ꝑapoſtolū ſuū Om̄is aīa ptātibꝰ ſublimioribus ſubdita ſit Et ad hoc eſt ſentētia cōcors omniū doctorū. īmo totius eccleſie.Unde qͥ diceret hoc argumentū eſſe validū. Lex antiqua iudicialis ſic vel ſic dicebat precipiēdo vel prohibēdo/ ergo talitnunc agere xp̄iani tenent̉ falleret̉. qm̄ heccōſequentia/ nedū falſa eſt. ſed hereticalis¶ Ex quo ſequit̉ hec veritas ꝙ dum redimit̉ hereditas vendita nō eſt neceſſariuꝫdeducere fructus medios ꝑceptos. niſi halia lege qͣꝫ antiqua fuerit inſtitutumConſideratio XIRbitrio legiſlatoris humaninō eſt poſſibile quoſlibet ꝯtractus ita ſuis legibus moderariqͥn ſubſeqͥ poſſet ml̓tiplex abu
⁊ exꝑimēto quotidiano cognoſcimꝰ. Nōtamē fruſtra conat̉ legiſlator ad moderationē cōtractuū dū facit qd̓ in ſe eſt ad p̄cluſionē abuſuū. condēdo leges vniuerſaliter poſitas. que qͣles eſſe debeāt Iſidorꝰponit Nihilominꝰ obſeruandū eſt illd̓ comicū. Ne qͥd nimis. Et illd̓ ſapiētis. nolieſſe iuſtus nimis. Uidemꝰ enī in pluribꝰꝙ multiplicatōes inſtitutionū ⁊ penarū/ſic inuoluūt ppl̓os/ ꝙ fit eis iugū intolerabile ⁊ inuolutio laqueoꝝ Exemplū datu eſt alibi in materia ſymonie. ⁊ hic p̄t accipi in materijs vſurarū/ quibꝰ dū q̄rit̉ aditus p̄cludi/ condēnant̉ multi cōtractꝰ/ qͥẜm legē dei nō ſunt vſurarij nec illiciti. eteſſent vtiles tā reipublice qͣꝫ ꝑſonis Exēplū eſt p̄terea de caſibꝰ in foro penitentie⁊ ſimilibus alijs de quibꝰ alibi.Conſideratio XIIRbitrio legiſlatoris ꝯuenit nedum leges in cōtractibꝰ ponene. ſed poſitas interp̄tari. nō tātū doctrinaliter vt iuriſꝑiti pn̄tſed autoritatiue ⁊ iudicial̓r. Eſt itaqꝫ le-giſlator tanqͣꝫ lex viua dīrector et epykreyes. dum ⁊ vbi ꝓuenit circa leges difficultas ex circūſtantiaꝝ varietate q̄ ſunt īnumerabiles. nec cadere pn̄t ſub arte vel legequia ꝑ accn̄s ſunt. Hinc eſt illud vulgatiautoris. Ipſe etiā leges cupiūt vt iure regant̉. ¶ Elicit̉ ex his altera veritas ꝙ vbiſuꝑ bonitate vel malicia quorundā cōtractuū difficultas talis exorit̉ qualis nō p̄tdoctrinal̓r determīari / recurrendū eſt adarbitriū vel interp̄tatōeꝫ legiſlatoris. p̄ſertim ſupremi ⁊ eccl̓iaſtici qͥ cenſet̉ hr̄e iuranēdū hūana ſed diuina in ſcrinio pectorꝭ⁊ vbi papa deficeret/ conciliū generale hꝫſup̄mū iudiciū iuxta veritatē in generalicōcilio Conſtan̄. determinatā ⁊ in hac lege diuīa immobil̓r fundatā. Si peccauerit in te frater tuꝰ ⁊c̄. ſeqͥt̉ dic eccl̓ie ¶ Sb̓iūgamꝰ ī ſpeciali de vſurario cōtractu ſubquarto conſiderationū quaternario.Incipit quartusquaternarius. ¶ Conſideratio. xiij.Surariꝰ cōtractꝰ/ repugnat legi diuīe ⁊ naturali; ſic ꝙ ex ſuogenere malꝰ eſt. nec̄ p̄t bene fieriExēplū de mēdacio ponūtaliqͥ. Et ad hoc eſt ſentētia cōis doctorū.
T
L
M