De laude ſcriptorum
pluralitas libroꝝ ſed vnitas. Fatemur etplāgimꝰ raritatē eſſe nimiā in ſcrutatoribꝰſcripturaꝝ deuotaꝝ. Sed maior adhuc inueniret̉ occaſiōe ſublata libroꝝ qͦs ingerere ꝑ ſcriptores expedit. Potēs eſt deꝰ affectibus flāmam inurere cum intellectꝰ allectione vt ꝑfectionē ſuā ī veri cognitiōe poſitā aliqn̄ ſcrutet̉. Ceterū nihil eſt tam ſanctum ⁊ ſalubre vel piū qͦ nō ꝯtingat abuti.ſic de libris euenit quoꝝ nō eſt culpa. neqſcribētiuꝫ ſed ſcelus eſt ī abuſū. Poſtremūmagꝭ vrgere videt̉. ſi nō habeat zelꝰ inſtructionis ſctām ſcientiā. ſi contēpſerit obſeruare nō violandā eccleſie hierarchiaꝫ quehabet vt inferiores laici per ſuꝑiores clericos in lege dei peritos inſtructionē accipiant. Nec docere hēt publice niſi miſſꝰ. Nōenim eſſe dicimꝰ oīm vel hr̄e vel ſcrutari libros ſctōs illos maxime. qͥ ſuā difficultatēpetūt explanari ꝑ alios paſſus ⁊ gloſas doctorum. Qualiter agere nec facultas eſt ingenij/ nec eruditiōis cōmoditas apud vulgus qͦs ab ore ſacerdotū oportet legē exqͥrere. Neqꝫ tn̄ arcēdi vident̉ ab opuſcul̓ moralibꝰ ⁊ deuotꝭ nullā ī ſe difficultatē nec ābiguītatē nec abſurditatē ī trāſlatiōe gerentibus. cuiuſmodi ſunt hiſtorie vel vite vel legēde ſctōꝝ. necnō meditatiōes ſctē. Trāſlatiōes ī reliqͥs iure culpant̉ plꝰ erroris arrogātis. qͣꝫ deuotōis humiliſ. aut eruditionis ſalubris materiam propinantes.¶ Duodecima conſideratid/ ſcriptor honorat eccleſiamCriptor noſter honorat eccleſiamDeducūt hāc honorificētiaꝫ p̄miſſe ꝯſideratiōes q̄ ſimul oſtēdūt nōmediocrē latrie veneratōeꝫ ſcribēdo libroſcōſtitui. Un̄ ꝯſurgit ratio meriti ad deū qͥhonorificat honorātes ſe. Qui legē quoqꝫmatrꝭ eccl̓ie ſpōſę ſue nō dimittūt ſed augere ſed dilatare ſꝫ elucidare ꝯtēdūt. Qd̓ ſiforte dixerit emulꝰ aduerſꝰ laudē ſcriptorisnr̄i. Cur laudet̉ ille qͥ mercēnariꝰ ē. cuiꝰ adlucrū reſpicit oculꝰ. Accipiat lucrū qd̓ ſuuꝫeſt. ⁊ vadat. Reſpōdebimꝰ ꝑ euāgelicā ⁊apl̓icā ſnīam ꝙ dignꝰ ē oꝑariˢ cibo ſuo etmercede ſua. Tm̄mō pͥncipalis ⁊ final̓ eiintētio ī honore dei ⁊ eccl̓ie ī caritate nō ficta. ī ſua demū alioꝝqꝫ ꝑpetua ſalutē figat̉vt ſit finis lucri ſub fine celeſti. qͣtinꝰ nō iāduo fines aduerſi ſed vnꝰ vtrobiqꝫ cēſeat̉.Nōne ſcriptor nr̄ p̄terea venit honoran
dus ab oībꝰ qͥ diligūt eccl̓iam p̄cipue qͥ regimini ſuo p̄ſūt. Sit honor ip̄e ī bn̄ficio.ſit honor ī aliqͦ inſigni titulo. ſit ī largitiōeindulgētiaꝝ nō minꝰ qͣꝫ ꝓ peregrinationevel eccl̓ie materialis ꝯſtructiōe ſit in pͥuilegijs aliqͥbꝰ. Qm̄ ſi duplici honore dignosdic̄ apl̓s qͥ laborāt ī verbo/ nūqͥd deſcriptoſilebimꝰ? Nūqͥd euāgeliſte uūqͥd ꝓph̓e. nūqͥd paulꝰ ip̄e ꝓfuerūt nihil ſcripto. Nonneplurimi qͦtidie ſcriptꝭ edificāt̉ qͥ v̓ba nō audiūt? Hoc vnū iniūgēdū p̄miſimꝰ. vtſcriptor oīs idoneū ſe p̄beat. Quatinꝰ ab īſtitutꝭ vl̓ īſtituēdis pͥncipalibꝰ ſcrib̓ exēplariaq̄ ⁊ qͣlia ſint irrep̄henſibilia ſuſcipiat. Sicenī iubet dn̄s deūt̓. xvij. vt rex ſibi deſcripturꝰ deuteronomiū legꝭ exēplar a ſacerdotibꝰ accipiat. ⁊ moyſi d̓r. fac̄ oīa ẜm exēplarqd̓ vidiſti ī mōte. qd̓ ⁊ angeli mīſtrātes obſeruāt. Ecce qͣnta ſterilitas ꝑ eccl̓aſticoſp̄ſertim plebanos rectores eccl̓iaꝝ ⁊ aliosocioſos de eccl̓ia. p̄chdolor inuenit̉. Apd̓qͦs nec breuiſſimᵗ tenor vnꝰ habet̉ diuinorū p̄ceptoꝝ. nec ſacramentoꝝ noīatio. necnumerꝰ articuloꝝ Cōpellūt̉ hr̄e ſinodaliaq̄dā inſtituta. bn̄ qͥdē. ſꝫ illud oportuit facere nō tn̄ aliud omittere Deniqꝫ nihil impedit (vt ad pͥncipiū finis ſe referat) librosſeu tractatulos. vel codicillos deuotionisſcribere diebꝰ feſtiuis. hīto moderamīe qͣleſapiēs iudicabit in hͦ oꝑe. qd̓ vtiqꝫ nō ẜuile cēſendū ē. ſꝫ ī honorē eccl̓ie plꝰ aliqn̄ vergens qͣꝫ ml̓tiplicatio vocalis oratiōis. īmoqͣꝫ inſolēs ī aliqͥbꝰ miſſaꝝ īculcatio. Siqͥd ad extremū vob̓ ē vel fidei vl̓ ꝯſilij Prouideāt ſuꝑiores ī vniuerſitatibꝰ ſtudioꝝ. īcenobijs ſeu monaſterijs religionū. ī collegijs eccl̓iaꝝ maxīe cathedraliū nedū librarias hr̄e ſꝫ ſcriptores de ſuppoſitꝭ ſuis inſtituere. cū relaxatiōibꝰ oneꝝ ceteroꝝ ꝯgruisaut cū ſtipēdijs opportunis Que vbi deeſſent agat nihilominꝰ ſcriptor nr̄ viriliter ꝓcā nō infima. qͣtinꝰ ociū vitet. qd̓ vicia docet oīa. qd̓ eaꝝ ſentina eſt aboīabilis ⁊ horrēda. Speret p̄miū. ſperet. qm̄ merces ſuamagna nimis erit deus iubēs ſcrutari ſcripturas. ac ꝑ inde ſcribi. qͥbꝰ hēt̉ et̓na vita.Cuiꝰ eē ꝑticipes tanqͣꝫ ī libro ſuo ſcriptoslargiat̉ ip̄e nob̓ dn̄s nr̄ ieſus xp̄s liber viteſpecioſiſſimꝰ deꝰ bn̄dictꝰ in ſecula. Amen.¶ Finit tractatꝰ de laude ſcriptoris editꝰa chriſtianiſſimo doctore Iohāne de Gerſon cancellario pariſien̄. Lugduni. Annodomini. M. cccc. xxiij. In aprili.
K