Apoca.

Oſt hec vi Ca. vij.di qͣtuor āgeloſ ſtātesſuꝑ qͣtuor āgulos t̓reᶜ tenētes qͣtuor ventos t̓re ne flarētᵈ ſuꝑ t̓rā neqꝫ ſuꝑ mare:neqꝫ ī vllā arborē.ᵉ Et vidialteꝝ angelūᶠ aſcēdentē abortu ſol̓ᵍ hn̄teꝫ ſignū dei viui:ᵇ ⁊ clamauit voce magͣ q̄tuo angel̓ˡ qͥbꝰ datꝰ ēᵏ nocēt̓re ⁊ mari dicēſ Nolite nocere t̓re ⁊ mari neqꝫ arboribus: quo aduſqꝫ ſignemẜuos dei nr̄i in frotibꝰ eoꝝ.Et audiui nūeꝝ ſignatorū cētūqͣdragītaqͣtuor milia ſignati ex oī tribu filiorū iſrl̓. Ex tribū iuda duo-

decī milia ſigͣti. Ex t̓bū rubē duodecī milia ſigͣti. Extribu gad: duodecī milia ſignati. Ex t̓bū aſer: duodeciꝫ milia ſignati. Ex tribuneptalī: duodecī milia ſigͣti. Ex tribū manaſſe duod̓cī milia ſignati Ex tribū ſymeō duodecī milia ſignatiEx tribu leui: duodēci milia fic̄ti. Ex tribu yſachar:duodecī milia ſignati. Extribuzabulō: duodeciꝫ milia ſignati Ex tribū ioſephduodeciꝫ milia ſignati. Extribu beniamī duodecī milia ſignati.º Poſt hec viditurba magnāᵖ quā dinūe-

a Poſt hec vidi qͣtu. angelos ſtātes .i. dn̄antes. bSuꝑ qͣtuor angu. terre .i. qͣtuor ꝑtes imperij. vt dictuꝫeſt. c Tenentes ⁊cͣ .i. impediētes doctores eccl̓ie neꝟbū dei p̄dicarēt: de quo flatu dr̄ cāti. iiij. Surge aqͥlo ⁊veni auſter ꝑfla hortū meū ⁊ fluēt aromata illiꝰ. qꝛ perflatū p̄dicatiōisfecūdat̉ ortꝰ eccl̓ie militātis.d Suꝑ ter. neqꝫ ſupra maͣe ⁊cͣxp̄ianoꝝ .n. aliqͥhītabāt in aridaaliqͥ in inſul̓ maris: ⁊ aliqͥ in ſiluis ꝑſecutōꝫ ugiētes: ⁊ oēs iſtid̓ſignāt̉ noībꝰ locoꝝ iſtoꝝ: ſic̄ habitates ꝑiſiꝰ deſignāt̉ noīe ipſiusvn̄ cōi mō loq̄ndi d̓r: ꝑiſiꝰ fec̄ tale feſtū .i. ppl̓s habitās ibi. e EtEt vidi. h̓ ꝯn̄r deſcribit̉ dcoꝝ qͣtuor tyrānoꝝ rep̄ſſio. Circa quā pͦpōit̉ rp̄ſſiōiſ actꝰſcd̓o ſubditur ſequens fructꝰ: ibiEt audiui. Circapͥmū p̄mittit̉ reprimentis ꝯditio cū dr̄: e Et vidi alteꝝ āgelū .i. imperatorē ꝯſtantinū. f Aſcendentē ab ortu ſolis. nāex ordinatiōe ſolis iuſticie aſcēdit ad dignitatē imperialē: vt daret pacē eccl̓ie. g Habente ſignū dei viui.i. ſignū crucis xp̄i. ſcribit̉ .n. eccl̓iaſtice hyſtorie libro. ix.ꝙ ꝯſtantinꝰ veniēs romā ꝯͣ maxentiū ibi tyrānizātē: ⁊freq̄nter cogitaret de diſpoſitōe belli: ⁊ ꝓ victoria exoraret deū celi: qͣꝫuis nōduꝫ eēt baptizatꝰ: aſpiciēs in celū vidit ſignū crucis rutilas ⁊ cū miraret̉ de inſolita viſiōe: vidit āgelos aſſiſtētes ⁊ dicētes ſibi: In ſigͦ hͦ vinces: tūc de victoria futura ſecurꝰ: ſignū crucis ſicut viderat depingi fecit in militaribus vexillis: ⁊ ſic ꝓcedēscōtra maxentiū obtinuit plenū triūphū. h Et cla.vo. magna qͣtuor angelis .i. iiij. tyrānis predictꝭ. iQuibus datum eſt. i. permiſſum eſt. k Nocere terre ⁊ mari .i. xp̄ianis habitantibꝰ in terra arida ⁊ in inſulis maris. d. Nolite nocere ⁊cͣ. nā iſtos. iiij. tyrannos repreſſit a nocumēto xp̄ianoꝝ: aliquos debellādoſicut dictū eſt de maxētio: ⁊ idē poſtea accidit de liciniocontra xp̄ianos crudelit̓ inſurgēte in alexandria ⁊ egypto: alios aūt duos ſuo mandato deterrēdo: ⁊ hec habentur eccl̓iaſtice hyſtorie libro. ix. m Quoaduſqꝫſignemꝰ ſeruos dei ⁊cͣ. Cōſtātinus .n. a beato ſilueſtrobaptizatus honorauit ⁊ exaltauit eccleſiā ⁊ potiſſimeſacerdotes ⁊ alios eccleſie miniſtros ⁊ ml̓ta priuilegiaxp̄ianis dedit: ⁊ ſic exēplo ⁊ verbo ml̓tos ad baptiſmuꝫinduxit: ⁊ ſic ꝑ miniſteriū ſacerdotū ſeruos eos xp̄i cōſignauit. Sciendū aūt ꝙ hec dictō qͦaduſqꝫ nō teneturhic finite: ſic intelligēdo ꝙ ſignatis fidelibꝰ tꝑe conſtātini quatuor tyrāni predicti deberēt redire ad ꝑſecutionem eccl̓ie ſicut cū dicit̉ ſedeas hic quoaduſqꝫ veniamper quod d̓ſignat̉ ꝙ me adueniente nō debeas ampliꝰſedere: ſed tenenet̉ indefinite ſicut cū dicit̉: Iſte nō penituit quoaduſqꝫ vixit .i. nunqͣꝫ penituit: quia poſt mortem penitere nō potuit. n Et audiui numeꝝ ſignatoꝝ. Hic ꝯn̄r deſcribit̉ dicte repreſſiōis fructus qui eſtmultiplicatio credentiū xp̄o. et dicūt expoſitores ꝙ hicprimo ponit̉ numerus ꝯuerſoꝝ ad xp̄m d̓ iudaiſmo: ⁊iō ſb̓dit̉: Ex oī tribu filioꝝ iſrl̓. ⁊ poſtea cū ſubdit̉: Poſthec vidi turbā magnā ⁊cͣ. ponit̉ ml̓titudo ꝯuerſoꝝ de

gentilitate q̄ fuit mito maior quaſi incōꝑabiliter qͣꝫ de iudaiſmo. Sed ſaluo meliori iudicio primū nō videt̉ rationabil̓r dictū: qꝛ ante tꝑa ꝯſtantini iudei iā erāt in inſua fidelitate obſtinati: ꝓpter qd̓ nō videt̉ ꝙ tꝑe ꝯſtantini totfuerint baptizati: ſicut dr̄ hic .ſ. cxliiij. milia. Itē quia ex qͣlibet tribu exceptatribu dan: loco cuius noīat̉ tribꝰ ioſeph dicūt̉ .xij. milia ſignati: ⁊ tn̄ ẜmhebreos ⁊ latinosdecē tribus fuerūtcaptiuate ⁊ incluſe vltra mōtes caſpios: ⁊ ſic de ill̓ nōvident̉ tunc aliquifuiſſe baptizati: ſimiliter ſcd̓m de cōuerſione gentiliuꝫnō videtur ꝓbabiliter dictū: qꝛ textꝰdiſſonare videturin pluribus qd̓ magis videbit̉ ꝓſeq̄ndo: ſi igitur qͣꝫtummihi videt̉ ad preſens. In hac pͥmaꝑte deſcribit̉ multitudo ꝯuerſoꝝ adxp̄m tꝑe ꝯſtantinid̓ quacūqꝫ gēte velnatiōe: qͥ ꝑ baptiſmū rē noīs iſrl̓ conſequuntur: ẜm ꝙ predixit Eſa. xliiij. Effundaꝫ ſpiritū meum ſuper ſemen tuum: ⁊ benedictiones meas ſuper ſtirpem tuam ⁊ germinabunt. ⁊ ſequitur: Iſte dicet dn̄i egoſum: ⁊ ille inuocabit in nomine iacob: ⁊ hic ſcribet in manū ſua dn̄o: ⁊ in nomine iſrael aſſimilabit̉. quod intelligitur de gentibus conuerſis ad chriſtum ſicut ibidem plenius fuit dictum: hoc etiam dicit apoſtolus: Ro. ij. Nō em̄qͥ in manifeſto iudeus eſt: neqꝫ que ī manifeſto in carne ēcircunciſio: ſed qui in abſcondito iudeus eſt .ſ. per fidē xp̄i⁊ circūciſio cordis in ſpiritu .ſ. per reciſionem viciorum: ⁊ſic patet ꝙ nomen iſraelis ẜm rem ⁊ veritatem trāſijt adpopulum in chriſto regeneratum: ⁊ per conſeq̄ns nomina. xij. tribuū iſrl̓ ad duodecim apoſtolos noui teſtamētiqui correſpōdent. xij. patriarchis ve. teſta. tribus ꝟo danhic omittitur: eo ꝙ d̓ ipſa dicitur antichriſtus naſciturusSciēdum etiam ꝙ cuꝫ dicitur hic. cxliiij. milia ſignati ponitur numerus determinatus ꝓ indeterminato: nā multo plures temporibus illis per diuerſas partes orbis fuerunt baptizati: ſicut ſupra. iiij. ca. per. xxiiij. ſeniores intelligitur vniuerſitas prelatorum eccleſie que eſt multo maior ſicut dictum fuit ibidem: his ꝟo dictis patet litera.o Poſt hec vidi. hic conſequenter deſcribitur conſolatōqͣꝫtum ad exiſtentes in eccleſia triūphante: nam ſicut poſtperſecutionem acerbiſſimam tēporibus diocleciani ⁊ maximiani facta eſt conſolatio magna in eccleſia militāte ꝑconſtantinum pacem ei attribuentem: ſic in eccleſia triuphante de martyribus illius temporis facta eſt leticia magna per chriſtum animas eorum ſuſcipientem: igitur hecleticia primo deſcribitur: ſecundo iohannes de hoc plenius inſtruitur: ibi ⁊ reſpondit. Circa primum dicit:oPoſt hec vidi turbam magnam: martyrum. p Quādinumerare nemo poterat. temporibus .n. diocleciani etmaximiani tot fuerunt martyrizati ꝙ per homines nonpotuerunt ad certum numeruꝫ reduci: nā infra. xxx. diesleguntur. xvij. milia martyrizati: vt dictum eſt: vna etiaꝫvice maximianus interfecit legionem thebeorum in quaerant ſex milia. d̓clxvj. milites chriſtiani: iudices etiamin diuerſis partibus de mandato iſtorum imperatorumtot fecerunt xp̄ianos ꝙ nō poterāt ſub certo nūero redigi: nam diocecianus legit̉. xx. annis imperaſſe.