¶ Prologus

¶ Incipit prologus beati Hieronymi preſbyteri īlibros machabeoruꝫ.Achābeoruꝫlibri duo p̄notant prelia īterhēbreoruꝫ duces gentēqꝫ ꝑſaruꝫ: pugnāquoqꝫ ſabbatoruꝫ: ⁊ nobiles machabei ducis triumphos: ex cuius nomīe ⁊ li

bri ijdē ſunt nūcupati. Hecquoqꝫ hiſtoria ꝯtinet etiaꝫinclyta illa geſta machabeorū fratrū: qui ſub antiocho rege pro ſacris legibꝰdira tormenta perpeſſi ſūt.Quos mater pia dū diuerſis ſupplicijs vrgerent̉: nōſolū nō fleuit: ſꝫ ⁊ gaudenshortabat̉ ad gl̓iaꝫ paſſiōiſ.¶ Explicit prologus.

¶ Incipit prologus ī librū machabeorum.Achabeoꝝ libri duo ⁊cͣ. Anteꝙͣ exponamus ꝓlogū prelibemꝰ quedā antecedētia:q̄ neceſſaria iudicamꝰ. Et primo notādūꝙ libri machabeoruꝫnō ſunt de canone: leguntur tn̄ ineccleſijs ꝑ cōſtitutionē romane eccleſie. Itē due epiſtole rabani: qͣrūvna ſcribit̉ ludouico regi frācoꝝ:⁊ alt̓a Hieroldoarchidiacono nūꝙͣ ī biblia ſūt ſcribēde: nec prologiſunt dicēde: quarū occaſione nonnll̓i ſic errāt: vt libros iſtos credāta rabano fuiſſetranſlatos: cum ipſe nō tranſtulerit: ſed tātū fuerit cōmētatꝰ. De his. ij. libris dicit hiero. in ꝓlogo galeato:Machabeoꝝ primū hebraicū reperi: ſecūdus grecuseſt: qd̓ ex ipſa phraſi ꝓbari pōt. Itē nullā video in dictis epiſtolis difficultatē niſi ꝙ aliqui dubitant de ſignificatiōe huiꝰ nominis vangionū. ſunt autē vagiōes populi quidā de quibꝰ dicit lucanꝰ ī primo: Et qͥ de laxisimitantur ſarmata bracis: vangiones bataniqꝫ truces⁊cͣ. His viſis ad prologum accedamus. Diuiſio iſtiusprologi currit per continentia ⁊ contenta: ⁊ primo tangitur de continentibus .ſ. de duobus libris machabeorum: ſecundo de contentis .ſ. de diuerſitatibus contentorum: ibi prenotant prelia ⁊cͣ. Iteꝫ in prima parte primo ponit hiero. operis titulum: cum dicit: Machabeorum libri: ſecundo ponit diſtinctionem librorum velnumerum: cuꝫ dicit duo. In parte ſecunda tangunturcontenta ſub triplici differentia: quedam enim dicunt̉de maioribus principaliter: quedam de omnibus communiter: quedam de aliquibus ſingulariter. Principaliter de maioribus recitantur ducum prelia: ibi prenotant prelia ⁊cͣ. ⁊ iude trophea ibi: ⁊ nobilis machabeiducis triumphos: ⁊ eius preeminentia: ibi ex cuius nōmine ⁊cͣ. Cōmuniter de omnibus recitat̉ ſabbatorumpugna: ibi pugnam quoqꝫ ſabbatorum. vnde j. mach̓.ij. dicitur: dixit vir proximo ſuo: ecce ꝯmunitas omnium. ⁊ ſequitur ibidem: omnis homo quicūqꝫ veneritaduerſus nos in bello die ſabbatorum pugnemus aduerſus eum ⁊cͣ. Singulariter de aliquibus recitanturſeptem fratrum martyrum geſta: ⁊ eorum matris conſtantia: ibi Hec quoqꝫ hiſtoria. Dicit igit̉ hieronymꝰ.a ¶ Machabeorum libri duo ¶ Nota ꝙ in hiſtorijsſcribitur ꝙ in ſecundo libro machabeorum non eſt hiſtorie proſecutio: ſed proſecute recapitulatio: eſt enimepiſtola quam ſcribit iudas machabeus ⁊ ſenatus iudeorum hieroſolyme diſperſioni iudeorum que exulabat in diuerſis regionibus orientis ⁊cͣ. Rabanus magis lucidat veritatem ſuper principium ſecundi libri.dicit enim ꝙ ſecundus liber diuerſam habet a priorenarrationem ſed tamen hiſtorie non deſtruit veritatē:que licet multa prioris contineat teſtimonia tamē perplura interſerit que non in illo inueniuntur. b ¶ Hebreorum duces. ſcilicet mathathian: de quo. ij. macha

be. .j. ⁊ ſimonem: de quo habetur eodem. g. ⁊ iudaꝫ machabeum: de quo .j. mach̓. iij. ⁊ in pluribus ſequentibus capitulis: ⁊ ionathan: de quo j. machabeo. ix. c ¶ Gentemqꝫperſarum. iſido. in. ix. etymol̓. dicit ꝙ perſe a perſo regevocati ſunt: qui ē grecia aſiam tranſiens: ibi barbaras gētes graui diuturnoqꝫ bello perdomuit:nouiſſime victor nomen ſubiecte gēti dedit. Idem in. xiiij.Media ⁊ perſida aregibus medo ⁊ perſo cognominate ſuntex quibus media aboccaſu tranſuerſa ꝑthia regna amplectitur: a ſeptentrione armenia circundatur:ab ortu caſpioſ videta meridie perſidam:perſida autem tendēſab ortu vſqꝫ ad idosab occaſu rubrū mare habet: ab aquilōevero mediam tangit: ab auſtro armeniam que perſide annectitur. de prelijs ducum habetur in multis locis: de matathia ⁊ ſuis dicitur .j. machab. ij. Collegerunt exercitum⁊ percuſſerunt peccatores in ira ſua ¶ Item de iuda ⁊ ſuisdicitur .j. mach̓. iij. Preliabantur prelia iſrael cum leticia.⁊ ibidem ſequitur quomodo iudas iuit obuiam appollonio: ⁊ percuſſit ⁊ occidit eum. ⁊ multa alia exempla patēt.d ¶ Nobiles triumphos. quia cuꝫ paucis deuicit multos⁊ forteſ .j. mach̓. iij. Quomodo poterimus pauci pugnareaduerſus multitudinem tantam tam fortem. Et ſequituribi Inſiluit in eos ſubito: ⁊ contritus eſt ſeron ⁊ exercitusipſius in conſpectu eius. Item eodem. iiij. Ait iudas virisqui ſecum erant: Ne timueritis multitudinem eoruꝫ: ⁊ impetum eorum ne formidetis. ⁊ ſequitur: Congreſſi ſunt ⁊contrite ſunt gentes ⁊ fugerunt in campum ⁊cͣ. Item in eodem Commiſerunt prelium: ⁊ ceciderunt de exercitu lyſiequinqꝫ milia virorum ⁊cͣ. e ¶ Machabei ducis. ideſt iude: de qͦ dr̄ prīo machabe. iij. a. Surrexit iudas qͥ vocabat̉machabeꝰ. Interp̄tat̉ aūt machabeꝰ ꝓtegēs vel protectio:⁊ de ipſo dicitur .j. machabeorum. iij. ꝙ protegebat caſtragladio ſuo. Et ab iſto machabeo denominantur libri machabeorum: in quo notatur eius preeminentia: vnde ſeqͥtur: Ex cuius nomine libri ijdem nuncupati ſunt. f ¶ Geſta machabeorum fratrum. de quibus legitur. ij. mach̓.vij. Contigit. vij. fratres vna cum matre apprehenſos cōpelli a rege edere contra phas carnes porcinas. Itē in quodam prologo qui in quibuſdam biblijs inuenitur ⁊ incipit: machabeorum libri ⁊cͣ. dicitur ſic: Machabei. vij. fratres ab vna matre machabea nomine geniti cuſtodienteslegem patris traditionem non manducantes carnem porcinaꝫ: ob hoc ab antiocho rege ſeuiſſimo ī antiochia martyrij gloria coronati ſunt cum matre ſua: atqꝫ ſepulti cummagna veneratione ibi requieſcunt. De eorum ſupplicijs⁊ de conſtantia matris legitur. ij. macha. vij.

Aa