quarum ad bene eſſe ſiue ꝯplementū gr̄e.ꝑ hūc modum mutatabile ⁊ immutabile ꝑnaturam eſt impoſſibile eē circa idē manesidem. nec ſimul nec ſucceſſiue. ſꝫ mutabileꝑ naturam. immutabile ꝑ gr̄am. non ſic opponunt̉ nec eſſentialit̓ diſtiguntur. ⁊ id̓o nōvariant ſubſtantiam li. ar. ¶ Ad illd̓ quodobicitur. ꝙ rōnales ptātes ſūt ad oppoſitaod̓ ꝙ ueꝝ eſt. ſꝫ non ad oīa oppoſita ſꝫ adaliqua. utpote ad facere aliquid ⁊ nō facere.ad incidere tunicam ⁊ non incidere. ut dicitip̄e philo. ⁊ hoc modo li. ar. ꝯfirmatum adoppoſita pōt eē. ⁊ ideo naturalis ptās ē ſic̄et ante. Qd̓ ergo obicit non ē in malum ⁊bonū. ergo non ē ad oppoſita. manifeſtū ēꝙ iſta rō eſt peccās ẜm ꝯſequēs. ¶ Ad illd̓qd̓ obicit̉ de diuerſitate obiecti. ꝙ li. ar. cōfirmatuꝫ non eſt ī malū. dd̓ ꝙ hoc ueritatēhabet de obiecto ꝑ ſe. malū aūt non ē obiectum ꝑ ſe li. ar. inqͣntū libeꝝ. ſꝫ ſolū inqͣntūdeficiens. ⁊ ideo non ſequit̉ ſi non poteſt inmalū ꝙ ſit non libeꝝ uel ꝙ ſit aliud. ſꝫ ſeqͥtur ꝙ non ē deficiens. ꝯfirmante influentiamanº oīpotentis que nullo mō ſinit d̓ficereqͣꝫuis libeꝝ habeat poſſe ⁊ uelle.Ecūdo queritur vtꝝ obſtīatiotollat d̓monibꝰ libertatis uſū:EEt ꝙ ſic uidet̉. Libeꝝ ar. ut dicit Anſel̓. ē ptās ſeruādi rectitudinē. ergo ſeruatō rectitudīs e uſus li. ar.ſꝫ hāc non hn̄t nec poſſūt hr̄e angeli obſtinati. ergo ⁊c. ¶ Itē Anſel̓. ptās peccandinec ē libertas nec ꝑs libertatis. ergo peccare nullo mō ē uti libertate. ſꝫ demones ꝑ li.ar. nūqͣꝫ faciūt actū qͥ non ſit pctm̄. nec poſſunt facere ꝓpter obſtinatōꝫ ī malo. ergo ꝑdiderūt libertatis uſum. ¶ Itē libere uelle⁊ neceſſario uelle ſūt oppoſita. ſꝫ d̓monesneceſſario malā uolūtatē hn̄t. ergo neceſſario uolūt malū. nō ergo libere. ſꝫ libere uelle ē uſus libertatis. ergo amiſerunt libertatis uſū. ¶ Itē frenetici ⁊ īſani nō hn̄t libertatis uſū. qm̄ plus ī eis regnat appetitꝰ fantaſticus qͣꝫ rōnalis. ſꝫ ī d̓monibus ē furor irrōalis. ames ꝯcupīa. fātaſia ꝓterua. ſicut dicit Diony. ergo uidet̉ ꝙ amiſer̄t uſū li. ar.¶ Itē beſtia non hꝫ uſum li. ar. qͥa mouet̉
ẜm impetum. ſed diabolus maiori impetumouetur ad malefaciendum qͣꝫ beſtia. ergonon hꝫ libertatis uſū. ¶ ꝙ autē mīori īpetumoueatur uidetur ī li. lxxxiij. q. dicit Augvidemus ferociſſimas beſtias timore penarū a malis uoluptatibꝰ abſtineri. ſꝫ diabol̓timore pene nō dimittit ſuꝑbirę. ergo maiori impetu fert̉ ī malum. ¶ Cōtra. in quocūqꝫ ē uſus rōnis ⁊ appetitus eſt uſus li. ar.ſꝫ in demonibꝰ ē uſus rōnis quā cōferunt⁊diſponunt. ergo ⁊c. ¶ Item qui non habꝫuſum li. ar. nō īputatur aliqͥd qd̓ faciat. ſeddemonibꝰ obſtīatis mala que faciūt īputāt̉.ergo hn̄t uſum. ¶ Itē potentia īcorruptibil̓nō alligata organo ſemꝑ ē ī ſuo actu ⁊ uſuſed libeꝝ arbitrium in demonibus eſt huiuſmodi. ergo nullo modo poteſt impediria ſuo uſu. ¶ Item nihil quod cauſatur abuſu liberi arbitrii ⁊ ſine illo non poteſt cauſari aufert liberi arbi. uſum. ſed obſtinatioeſt huiuſmodi. ergo obſtinatō nō aufert li.ar. uſum. Prima patet ꝑ ſe. qͥa effectus ꝓprius non deſtruit cauſam. ſcd̓a patet. quiaobſtinatio eſt a mala uoluntate. ¶ Item ꝑque quis peccat debꝫ puniri. ſed demon li.ar. peccauit. ergo in ip̄o debet puniri. ſꝫ demon habet li. ar. ⁊ ꝯſtat ꝙ ip̄m non ē ocioſum. ergo habet aliquem uſum. ¶ Rn̄ſiodicendū ꝙ et ſi multis modis dicatur uſusſicut habitum ē ī prīo libro. tam̄ qͣntum adpſens ſufficit ꝙ uſus alicuiꝰ potentie dicit̉duplicit̓. Uno mō dicit̉ uſus oꝑatō rei naturalis. alio mō dicitur actus elicitꝰ a potētiaad eum finem ad quem ē. uel in actum ordinatū ī finē. Prīo mō dicēdo uſus li. ar. ē libere uelle ſiue eligere. ſcd̓o mō uſus li. ar. eſtrectitudīem ſeruare. qm̄ ad illā eſt. dicendūeſt igitur ꝙ obſtinatō demonibus non aufert uſuꝫ prīo mō qͥa libere uolūt. ſcd̓o mōſic. qͥa eorum potentia et ſi in actum exeat̉non tamen in actum ordinatum in finem.Ratōnes autem probantes ꝙ demones habent uſuꝫ liberi arbitrii ꝓcedunt de uſu ẜmprimam uiam. vnde ꝯcedende ſunt. ¶ Adilld̓ ergo qd̓ obicitur ad oppoſitū d̓ Anſef.dicēduꝫ ꝙ Anſelmus diffinit li. ar. ꝑ actumordinatum in finem qui eſt ſeruare rectitudinem. et ita inqͣntuꝫ ad uſū ſcd̓o mō dictūet hunc admittunt demones obſtinati.