¶ Capitulum¶ Quartum
¶ Queritur vtrum papaᵐ. §. ij.poſſit renūciare papatui: ⁊ videt̉ ꝙ no. quiapapatus ē a ſolo deo īmediate. vt ſupra oſtēſum eſt: ſꝫ quod a ſolo deo eſt nō p̄t tolli peraliquem niſi ſit deus. ergo nō poteſt renūciari ꝑ papam qui eſt homo. In contrarium habetur extra de renun. c. j. li. vj. vbi expreſſe determinat̉ ꝙ poteſt papa renūciare papatui.Ad iſtam queſtionem ſic reſpondit Augu. d̓ancho. in ſūma de poteſtate pape ꝙ vtiqꝫ renūciare poteſt nō obſtante ꝙ papatus ſit adeo: quia hoc eſt ita a deo ꝙ etiaꝫ ab hominecooꝑante in iſto vel in illo .ſ. cooꝑante eiusconſenſu ⁊ volitōne: talia em̄ tolli poſſunt etdiſſolui illius hominis diſſenſu et contrariavolitione. Probat aūt hoc ꝑ exempla in naturalibus. in moralibus. in artificialibus. Etin naturalibus quidem. qꝛ aīma ratōnalis ſingularit̓ a deo infundit̉ corpori cū nullꝰ poſſit infundere ⁊ creare ip̄am niſi deus. ⁊ tamēqꝛ infundit̉ a deo cooꝑante homīe: qꝛ homohominē generat et ſol ẜm philoſophum. ideooꝑe humano poteſt aīa a corꝑe tolli ⁊ ſeꝑarari. vt ꝑ occiſionem. In moralibꝰ vero videmus ꝙ gracia ſingulariter a deo īfundit̉ aīechoꝑante tamē homīe. Unde illd̓ ſuꝑ Tren̄.iiij. conuerte nos domīe ad te: ⁊ cōuertemur.dicit glo. ꝙ gracia dei nō cōuertimur: niſi exnoſtra voluntate cōuertamur .ſ. libertate arbitrij ip̄am acceptando. ſicut ergo gracie infuſio eſt a deo ꝑ hominis tamē conſenſū ⁊ liberi arbitrij conuerſionem. ita ſeꝑatio eiusgracie p̄t eſſe ꝑ homīs diſſenſuꝫ. ⁊ eius liberiarbitrij a deo auerſionem. In artificialibusmanifeſtum eſt ꝙ templū ſalomonis ⁊ tabernaculū moyſi ex mandato dei fabricata ſunt⁊ ſingula in illis oꝑata. ⁊ tamē quia cooꝑante homine illa fabricata ſūt. Cooꝑante etiaꝫhomine illa deſtructa ſūt. Sic etiam papat̉ꝰ⁊ ſi a deo ſit. tamē ꝯſenſu ip̄ius pape cooꝑante. ⁊ ideo eius diſſenſu renuciari poteſt. etiaꝫſi iuraſſet vel vouiſſet nō renūciare et ip̄e videret ſe impotentem ad talem curaꝫ: ꝓpter īfirmitatem grauem ⁊ īcurabilem. vel cognoſceret ſe omīno inſufficientem. Et de quatuorquidem ſūmis pontificibus in geſtis ſanctoꝝlegimus renunciaſſe papatui .ſ. clementē Cÿriacum Marcellinū ⁊ Celeſtinuꝫ. nō tamē exeodem fonte ſeu cauſa ꝓceſſit illa renūciatō.Naꝫ Clemens renūciauit ꝓpter mali exempliin poſterum vitatōnem: cum fuerit inſtitutꝰpapa a beato petro. Ne quid ſimile attēptaretur a ſucceſſoribus. vnde renunciauit ⁊ locoeius factus eſt Linus. ⁊ poſt euꝫ cletus. ⁊ pꝰeos idem clemens. vt notat̉. viij. q. j. Cyriacꝰpero renūciauit ꝓpter martirij coronationēaſſocians ſe. xj. milibus virginum beate vrſule et ſociabus ex reuelatione angelica. Marcellinus autem renūciauit ꝓpter idolatriam
oꝑatōnem ponens thura idolis. vnde penitēsin conſilio iudicauit ſe deponendum anathematizans qui corpus ſuum ſepeliret. vt habetur diſ. xxj. ſed Celeſtinus qui prius dictus ēpetrus d̓ murrone renūciauit papatui ꝓpterſue inſufficientie recognitionem conſilio ductus (vt creditur ſpirituſſancti) hos om̄s canonizauit eccleſia ⁊ aſſcripſit cathalago ſanctoruꝫ. Ande nō ē credendum in ip̄a renūciatione erraſſe ⁊ feciſſe ꝙ nō potuiſſent. Et licet dantes poeta vulgaris rep̄hendat celeſtinum de illa renūciationē. Rectius de ip̄a loquitur Franciſcus petrarcha. ⁊ ſentit fideliꝰ īli. d̓ vitā ſolitaria ip̄m cōmendās. De. de pal̓.in li. de poteſtate pape idem cōcludit ſꝫ ſubtilius. dicit em̄ ꝙ papa poteſt cedere papatui.⁊ cedendo deſinere eſſe papa ſic cardinales acceptent al̓s nō. Sunt em̄ in hac acceptōe papatus duo. vnuꝫ eſt ius ſuū quod ei acquiritur ex canonica electōe. aliud eſt ius eccleſiecui obligat̉: cuilibet autē licet iuri ſuo renūtiare in omī eo in quo nō eſt alteri obligatꝰvel ſubditus. C. d̓ pact. l. ſiquis: ſed qui ſemelſe obligauit nō poteſt ſe ad libitum liberareigit̉ papa ex ꝑte quidem ſua renūciare p̄t papatui: ſꝫ quia ſemel ſe obligauit eccleſie ex illa ꝑte renūciare nō poteſt: niſi d̓ aſſenſu cardinalium qui in omībus que ad papam ſpectant: repn̄tāt vices eccleſie. Eſt em̄ papa obligatus exquo acceptauit eccleſiā regere. Un̄niſi eccleſia quitet eum ⁊ conſentiat .ſ. ꝑ cardinales. videtur ꝙ nō poſſit renūciare: ſed conſentientibus illis poteſt. ⁊ ẜm hanc diſtinctōnem debet ītelligi illa determinatio d̓ renūc.ca. j. li. vj. Sed contra ſic arguitur. matrimoniū in quo eſt vinculum diuinū. et nō conſumatum nulla renūciatione poteſt tolli. ergonec vinculum inter papaꝫ ⁊ eccleſiā quod eſtpinculū diuinū: ſed papatus eſt de iure diuīocū ſit inter eos matrimoniū ſpūale. ⁊ ip̄e papa ſit ſponſus eccleſie nulla renūciatōne velreſignatione tolli poteſt eabeꝫ ratōne. Sꝫ adhoc reſpondet ideꝫ pe .ſ. ꝙ nō eſt ſimile vincūlum: quia in matrimonio carnali ꝑ conſenſūmutuū expreſſum ꝑ verba de pn̄ti que ſūt verum ſacramentum ſequit̉ vinculū diuinū qd̓eſt ſubiectiue nō in anima tm̄: ſed in toto cōpoſito. vnde tādiu durat vtrumqꝫ ſuppoſitū:vnde illud vinculum qd̓ eſt quid diuinū ⁊ resſacramenti ſequens nō mutuū conſenſum: ſꝫſacramentū integratū ex conſenſu et verbis īꝑſonis habilibꝰ nō poteſt ab homine diſſoluiẜm illud. quod deus cōiūxit homo nō ſeꝑet:ſed ꝯſenſus cardinaliū elegentiū rep̄ſentantiū conſenſum ſponſe ex vna ꝑte ⁊ conſenſūelecti quaſi ſpōſi ex alia ꝑ quecūqꝫ verba exp̄ſſus nō eſt ſacramentuꝫ nec ſacramētale. vn̄ex oꝑe oꝑato hꝫ effectuꝫ diuinū quo ad vinculum: ſꝫ manet illud vinculū pure humanū