¶ Capitulum¶ Pecimq̄ ſo

¶ De penitentia et effectu eius et diffinitōeet impedimentis et remedijs eius. Ca. xvij.Epenitētia inquit xp̄cMath. iij. Penitētiam agite appropīquabit ⁊cͣ. hec eſt virtus etſacramentū. ⁊ inqͣtū ſacramentūtria in ea ꝯſiderantur ſicut in alijs. Unuꝫ .ſ.quod eſt tantum ſacramentum id .ſ. qd̓ exterius geritur. vt eſt abſolutio pro forma ⁊ cōfeſſio et ſatiſfactio ꝓ materia. Aliud ē qd̓ eſtſacramentum et res. vt ornatus et penitētiainterior. Aliud eſt quod ē tm̄ res. vt remiſſiopeccatoꝝ. ¶ Ꝙͣtū ad primū .ſ. id qd̓ eſt ſacramentuꝫ tm̄. ſic penitentia nō habet aliā materiaꝫ a ſuſcipiente: ſed ſolus actus verboꝝ.Et ratio eſt ẜm tho. in. iiij. quia cū ſacramenta ſint quedam medicine ſpirituales. ſicut īcorꝑalibꝰ medicinis. quedam ꝯſiſtunt in ſolapaſſione vel receptōe curati. vt ſectio vulneris et appoſitio emplaſtri. Et quedā ꝯſiſtuntin actu laborātis. vt executōes et hmōi. Ita īſacramentis quedā nō requirūt actū eius: qͥſanctificatur ꝙͣtum ad ſubſtantiaꝫ ſacramēti: niſi ꝑ accidens. ⁊ ſicut remouēs ꝓhibens.ſicut in baptiſmo. ꝯfirmatōne et hmōi. Et īhis ſacramētis materia que ſignificat ⁊ cauſat: eſt quid exterius appoſitum. Quedaꝫ vero ſūt q̄ per ſe et eſſentialiter requirūt actuꝫeius: qui ſuſcipit ſacramentum. vt in matrimonio et penitentia. et in his non eſt materia aliquid extra ſuſcipientem: ſed ip̄i actusexterius apparent ⁊ faciunt: quod ī alijs materia. ¶ Res et ſacramentum eſt penitentiainterior .i. ꝯtritio et ornatus. penitentie em̄ſacramentum non imprimit caracterem: ſedornatum. Et contritio quidem eſt diſpoſitioreſpectu actus liberi arbitrij: et res et ſacramentum reſpectu gratie gratum facientis.Ornatus autem reſpectu gratie ſacramentalis. Et in attrito eſt ornatus: etſi non contritio. In contrito eſt etiam vnus ornatꝰ ⁊ maior gratia infunditur r̄ſpectu duplicis diſpōſitōnis .ſ. ſacramenti: q̄ fit ꝑ ornatū. et liberiarbitrij: que fit ꝑ cōtritōnem. de ornatū habes ſupͣ eo. ti. c. j. ¶ Res tm̄ eſt remiſſio peccatorum. Ubi ſciendum ẜm tho. ꝙ cauſa pͥncipalis r̄miſſionis peccati: quo ad culpam ēdeus. meritoria r̄miſſio eſt paſſio xp̄i. Cauſaformalis eſt gratia dei. Cauſa inſtrumental̓ ēmultiplex. quia ⁊ ꝯtritio inqͣtū ē actus virtutis penitētie: ē cauſa. vt remouens prohibēs. Sed prout eſt pars ſacramenti penitentie: eſt cauſa inſtrumentalis: et ſimiliter cōfeſſio et abſolutio ſacerdotis eſt cauſa inſtrumentalis. Sicut ad formationē cultelli multa concurrunt: quia et ars fabri et manꝰ eiꝰet malleus et incus et ignis et alia. Ad r̄miſſionem peccati etiam quo ad penitentiaꝫ om

Aiſſiūſeptimūnia predicta operantur plus et minus ſcd̓mdeuotionem ⁊ conatum penitens. remiſſa tn̄prius omni culpa mortali: quia cuꝫ mortalinon eſt homo capax remiſſionis alicuius pene. Ualet etiam ad remiſſionem pene ſatiſfactio iniuncta. et omnia bona opera facta incaritate: et flagella patienter tolerata et indulgentie.¶ Per penitentiam reuiui­ §. j.ſcunt oꝑa mortificata ꝑ peccatum. ẜm tho.pe. et Raij. qd̓ etiā dicit aug. de peni. diſ. v. qͥpult. quod ſic declarat pe. de pal̓. in. iiij. Oꝑanoſtra dicuntur viua et mortua ⁊ mortificata et viuificata ꝑ ꝯꝑationeꝫ ad ea que biuūtnaturaliter. Sicut em̄ illa dicuntur viua. n̄ſolum que habent principium vite: ſꝫ etiamoꝑatōnem. vt oculus videndo. pes ambulando. Mortua que neutrum habent. Mortificata que habent principium vite: ſed nō oꝑationem ꝓpter aliquod impedimētum. vt mēbrum putridum. Uiuificata que ꝑ amotōemīpedimēti oꝑatōis vite redeunt ad ſuas oꝑationes. Sic opera noſtra ſpiritualiter dicuntur viua: quia procedunt a caritate: que eſtprincipium vite ſpiritualis: et ꝑ merituꝫ poſſūt ꝑducere ad vitaꝫ eternā que ē vera vita.Iſte em̄ eſt finalis actus oꝑum noſtrorum.Mortua vero dicuntur que fiunt extra caritatem. et dicunt̉ mortua ex aptitudine: qꝛ .ſ.potuerunt fieri in caritate: ⁊ ſic fuiſſēt viua.ortificata vero que facta fuerunt in caritate: ſed ꝑ meritum non pn̄t ad vitaꝫ glorieꝑducere efficaciter: ꝓpter impedimentū peccati mortalis ſuperuenientis. Uiuificanturaūt cum impedimentum mortificatōis amouetur. et hoc eſt mortale ſuperueniēs. ¶ Sꝫnota ẜm tho. ꝙ reſurgens per penitētiamamortali: non oportet ꝙ reſurgat in eodē gradu gr̄e et caritatis: quam amiſit: ſꝫ poteſt reſurgere in equali. maiori. et minori. ẜm conatum ip̄ius penitentis. Et ex hoc oritur dubium: quomodo viuificentur opera mortificata in eo qui ruſurgit in minori caritate. et inillo ſtatu moritur cum premium recipiat̉ ẜmſtatum in morte. non ẜm ſtatum preteritū.Sed reſpondet petrus de palu. ꝙ per penitētiam reuiuiſcere merita: poteſt intelligi dupliciter. Uno modo ꝙͣtum ad premium accidentale: ⁊ ſic r̄uiuiſcunt: niſi illius premij ſittalis conditio ꝙ requirat continuitatem ⁊ ꝑpetuitatem. ſicut aureola virginitatis. Aliomodo ꝙͣtum ad premium eſſentiale. et ſic perſe loquendo reuiuiſcunt. preſuppoſito ꝙ moriatur cum tanto gradu caritatis: quantum amiſerat. quia tunc non eſt tm̄ ex merito vltimo: ſed ex merito primo et per ſe. et ex penitentia. ſicut ex remouente prohibens. et exvltima caritate. ſicut ex naturali diſpoſitōneneceſſaria recipit quantitatem premij eſſen-