¶ Capitulum¶ Quartum

¶ De deponentibus.§. iij.pecunias apud lanifices. ⁊ illi qͥdē qui ponūtpecuniā apud lanifices in hmoi artificio ꝑmodū ſocietatis iuſte .ſ. licite exercendo: cuꝫdebitis pactis ꝑticipando in lucro et dāno ꝓportionaliter non peccāt. ⁊ pacta iuſta ſeruari dn̄t. extͣ d̓ pac. c. j. Si aūt accipiat lanifepecūias alioꝝ n̄ ꝑ modū ſocietatis. ſꝫ ad diſcretōꝫ ẜm vulgare .i. vt ſaluo capitali ẜm diſcretōeꝫ ſuā: lanifex tribuat illi meritū grauiter peccat. accipiendo talē pecuniā ad vſurā.qꝛ dat illi occaſionē talis peccati. ⁊ digni ſūtmorte: non ſolū qui faciūt. ſꝫ qui ꝯſentiūt fatientibꝰ Ro. j. c. ⁊. ij. q. j. notū. ⁊ hoc niſi lanifex indigeret pecunijs. tūc em̄ ſicut liceret eimutuo acciꝑe ad vſurā. ſic in tali caſu. ab eotn̄ qui ē ꝑatꝰ facere talia lucra p̄ſuraria ſciēter. Un̄ a ꝑſona ſimplici. q̄ hoc putaret iuſtūlucꝝ: al̓s n̄ facturus. non liceret ſic pecuniam acciꝑe. Itē cū quis eſt miniſter ī apotheca alicuiꝰ laborās. ⁊ certā ꝑtē pecunie ponitin exercitio artis: ſaluo capitali ip̄o. ⁊ ꝓpterdictam pecuniā: puta centū florenoꝝ. ꝑcipitſalariū a mgr̄o ꝓ ſuo labore. l. florenoꝝ: vbiſine illa pecunia ſic expoſita n̄ recexiſſet. niſi. xl. vtiqꝫ vſura ē: nam illa. x. intelligunturdari ſibi ꝓpter cētū mutuatos. ar. xiiij. q. iij.ſi feneraueriſ. xl. at̄ īiuſte recipit: ex qͦ laborexercitij ſui. xl. eſtimat̉. ⁊ illa. x. reſtituere tenet̉. ¶ Sꝫ ⁊ ꝯſules artiſ lāe ſiue alteriꝰ artiscū vniuerſitas ip̄iꝰ artis ex introitibꝰ ſuis habundans pecunia. mutuat ip̄am mīſtris artis ſeu lanificibꝰ. vt exercentes eaꝫ in arte: delucro inde ſecuto tantū dent ꝓ centenario:puta quīqꝫ. expendēda in pios nihilominuspſus vt pauꝑibuſ: nihilominꝰ pſurā ꝯmittūtꝙͣuis nihil ip̄i ꝑticipent de tali lucro. xiiij. q.iij. vſura. Et qꝛ ip̄i ſunt aucͣtores talis ꝯͣctusſi diſponere n̄ valent vt de pecunia vniuerſitatis: q̄ illud lucꝝ vſurarium habuit. reſtitutio fiat his qui vſuras ſoluerūt: tenent̉ ip̄i deſuo reſtituere. ar. de iniur. ⁊ dā. c. ſi culpa. ⁊bi. xlvj. ſicut n̄ ſuō ¶ Itē ꝯſules artis lane: vl̓officiales mercātie. vel alij qͥcunqꝫ officialeſ.cū an̄ eos defert̉ cā vſuraria. ⁊ vſuras qͥdemimmoderatas reſtituere cogūt: cū n̄ tn̄ in totū. ſꝫ qͣdā apparenti eqͥtate: puta ad ratōꝫ. v.ꝓ centenario: vel cogūt ad ꝯpromittēdū ī aliqͦs. cū clare ꝑpendūt de vſura. vl̓ ſententiantvt tanto tꝑe qͥ vſuras recepit. teneat tantundē pecunie eiꝰ qͥ vſuras ſoluit. quāto tꝑe ipſetenuit pecunias vſurarij. Oīa iſta illicita ſūtet tenent̉ ad ſatiſfactionē leſis. n̄ obſtante ꝙſtatutū ſic decerne̓t. ꝙ nulliꝰ roboris exiſtatīmo faciētes talia ſtatuta: ꝙ vſure n̄ poſſintrepeti ſūt exciōcati. ⁊ ẜuantes ea. de vſurisc. ex graui. ī clemē. Et multomagis cū ſtatuta diſponunt: ꝙ ī hmōi ꝯͣctibꝰ qͣ vſurā ſapiūtnon poſſit habere recurſus ad iudiciū eccle-

ſiaſticū. qd̓ eſt expreſſum ꝯtra libertatē eccleſie: cū hoc ſpectet ad iudiciū eccl̓e. Un̄ excōicati ſunt. ⁊ qui ea ẜuāt. extͣ de īmu. eccle. nōuit. De quo vide infra in. ti. de excōicatione.¶ De miniſtris artis.§. iiij.lane qui multi ſunt. Et pͥmo de ſcardaſſerijſ.hi īmodeſtiſſimi ī verbis ⁊ factis ſunt: quoꝝaīmaꝝ. ⁊ſi curā magiſtri eoꝝ nō habeāt. autinqͥrere de vita eoꝝ. ſꝫ ſolū ad laborē ꝯducūtur ſub certa mercede: tn̄ ab inſolentijs eoꝝiniurijs. ⁊ laſciuijs in apothecis ſuis ⁊ domibus debent coercere ꝙͣtum valent ⁊ ꝑmaxime a vitio turpiſſimo. Aercedē aūt q̄ſitā ẜmcōuentioneꝫ eis redde̓ tardare n̄ debent. ẜmillud Thob. iiij. Quicunqꝫ tibi aliqͥd oꝑatusfuerit. ſtatim eiꝰ mercedem tribue: nec merces mercēnarij oīo apud te maneat. ⁊ multominus fraudare vel minuere. dādo eis monetas diminutas. vel pannū: aut victualia:cū debeat hēre pecuniā. vn̄ decipiunt̉: cōtraqͦs inuehit̉ Iacobi. v. ecce merces oꝑarioruꝫveſtroꝝ q̄ fraudata eſt a vobis clamat cōtravos. ⁊ clamor in aures dn̄i introiuit. Ip̄i autem laborātes ſcardaſſerij fidelit̓ oꝑari dn̄t⁊ ſollicite: non tēpus amittere ī ocio et truffis. vel inepte q̄ ꝑtinent ad arteꝫ ꝑagere. al̓stenent̉ magiſtris ſuis et peccant. ¶ Secūdode laninis qui ſcꝫ dant lanā ad nendū: ſeu filandū. vel extendunt lanam ad ſolis radiuꝫ.et ſi hoc faciunt diebus feſtis indifferentercum apte poſſint ſibi alijs diebꝰ ꝓuidere. ſinealiquo ꝑiculo: male faciunt. cū multū de tꝑeibi ponunt. Si aūt hoc agunt ex cā ratōnabili. vt puta qꝛ lana deſtrueret̉ ⁊ hmōi: excuſantur. ¶ Iſti etiam lanini ſolēt cū det̉ eis certa quātitas pecunie: quā debent filatricibuſdare pro labore ſuo: puta ſolidos. viij. pro libra. vnū ꝓ ſe retine̓. Un̄ cū recipiāt ſalariuꝫa mgr̄is ꝓ labore ſuo. n̄ pn̄t ꝓ ſe illud qd̓ ſubtrahūt retine̓. ſꝫ ip̄is filatricibꝰ tenent̉ r̄ſtituere: ſi mīꝰ iuſto vel ꝯuēto p̄tio dederunt. al̓smgr̄is ſuis qd̓ ſuꝑfluit. eis dn̄t aſſignare. etſi filatricibꝰ tenent̉: cū ꝑſeuerāt ī dādo eiſdēad nendū. debent ſatiſface̓ plꝰ dando in poſterū ꝙͣ mereant̉. qͦuſqꝫ ſatiſfacere ꝯpleuerint.vel ſi ignorant̉ ꝑſone. vl̓ difficult̓ inuēiunt̉.et quātitas modica ē. pauꝑibꝰ erogari debꝫ.xiiij. q. v. n̄ ſane ¶ Multi ꝑ varia exercitia deẜuiunt huic arti. vt filatrices ⁊ textores. quiſi ī officio ſuo ⁊ exercitio ꝯmittūt defectꝰ. vn̄pānꝰ patiat̉ detrimētū in valore tenent̉. Unde ſi ꝓpt̓ hoc minꝰ ſoluit̉ eis ꝙͣ ꝯuētū p̄tiū nōfit eis iniuſticia. Purgatores etiā qͥ ſi ſuis verendis honorē habundantiorē tribuerēt easvelādo. decētiꝰ agerēt. Fullones tīctores qͥ ⁊ip̄i. ſi minꝰ diligent̓ in tinctura oꝑant̉. vn̄ p̄cioſitas minuat̉. ſi ī pena pecūiaria luāt. ꝯq̄ri n̄ valēt. Tiratores qͦ cum vltra decentiamtrahunt ẜm morē artis. vt ex quantitate au-