SedecimumCapitulum
per rectores ciuitatis .ſ. ꝙ taxato p̄tio ab eisvenderent̉ victualia et alia q̄ ſūt ad vſum neceſſaria n̄ poſſēt mercatores ſeu vendētes p̄tiūauge̓ abſqꝫ peccato. Sꝫ ſi pactū faciūt mercatores inſimul ꝙ certo p̄tio vēdāt merces ſuaset nō minus: nō tn̄ ꝑ hoc intēdentes ſe ꝯẜuare indēnes cū iuſtū ptiū ponūt mercibꝰ ſcd̓mvalorē illius tꝑis ꝙͣ lucͣ īmoderata querere exnimietate p̄tij peſſime faciūt. Et dicūt̉ hij monopolite a monos qd̓ ē vnꝰ. ⁊ polite qd̓ ē venditor. vel polis qd̓ ē ciuitas qͣſi vnus ſolꝰ vendēs in ciuitate. et tale pactū monopolitaꝝ eſtillicitū et a iure ꝓhibitū ẜm Hoſti. C. de mono. l. j. et cauet̉ in dicta l. ꝙ exercēs tale officiū ꝓprijs bonis expoliatꝰ exilio ꝑpetuo dānetur. Si qͥs etiā ſocietatem facit cū eo quē nouit eſſe male ꝯſciētie et ꝑ fas et nefas negociari. licet ip̄e ab illicitis ꝯmertijs caueat ⁊ ſotiū admoneat ab illicitis abſtine̓ nō excuſat̉niſi ꝓhibeat inꝙͣtum p̄t et ſocietatē cū eo ſoluat ſi p̄t. vel ꝓteſtet̉ ſi nō p̄t d̓ illicitis lucrisꝑticipare nō velle nec illū in ip̄is ſe intromitte̓. ar. di. lxxxiij. Error. ⁊ ſuꝑ hoc debet inqͥrere ne laboret craſſa ignorantia q̄ nō excuſat.¶ Sexto ē illicita rōne medij .i. cū mediātibꝰꝑiurijs et mēdatijs ⁊ duplicitatibꝰ negociat̉.Un̄ Caſſiodorus. Ili negociatores abhoīabiles ſūt corā deo qui iuſticiā dei mīme ꝯſiderātes ꝑ īmoderatū pecunie ābitū polluūt̉ merces ſuas plus ꝑiurijs onerādo ꝙ p̄tijs. di. lxx.xviij. quid ē aliud. Et de ꝑiurijs quidē non eſtdubiū ꝙ qui vtunt̉ eis etiā vnico ꝑiurio ſciēter .ſ. falſū iurādo ꝙ peccāt mortalit̓ ẜm Ray.et. b. tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. c. arti. iiij. qꝛ exp̄ſſe ꝯͣ p̄ceptū dei faciūt notabilē irreuerētiā ꝯmittēdo. De mēdatijs aūt dicit Ray. ꝙ ſi hoc faciunt vt decipiāt etiā mortalit̓ peccāt: et tenēt̉ad reſtitutōem eiꝰ in qͦ deceꝑant. Et glo. dicitibi ꝙ nō diſtinguit vtꝝ ī modico vel ī magnodecipiāt. Credo Ray. loqui de mēdatō ex qͦ qͥsintēdit nocere ſeu deciꝑe in multo ſi poſſet ſicut in modico cū dicit eſſe mortale. Nam ſi inmodico tm̄ intendat deciꝑe nō ē ratio qͣre debeat eē mortale. Et qd̓ dicit glo videt̉ referēdū ad factū nō ad intentōeꝫ qd̓ ex mō loq̄ndipatꝫ. hoc ē cū etſi intēdat deciꝑe ī multo. actutn̄ nō decipit niſi in modico qꝛ nō p̄t. vel etiāp̄t referri ad actū reſtitutōis: qꝛ ita in modico decipiēs tenet̉ ad illd̓ modicū ſicut ad multuꝫ qͥ in multo decipit. Sꝫ ſi quis mēdatō vtit̉in emēdo ⁊ vendēdo vt ꝯſeruet ſe indēnē: putavt bendat iuſto p̄tio rē ſuā. dicit ꝯſtitiſſe ſibipluſꝙͣ ꝯſtitit et huiuſmōi. peccat talis venialit̓ ẜm Raÿ. Sꝫ Hoſti. dicit ꝙ ſi hoc facit aſſidue ⁊ ex ꝯſuetudine mortalit̓ videt̉ peccare.Arguit a ſimili de ebrietate quā dicit Augꝰeē mortale ſi ſit aſſidua. vt pꝫ di. xxv. §. alias.hoc tn̄ nō credo veꝝ: qꝛ veniale de ſe ꝙͣtūcūqꝫꝯtinuet̉ et multiplicet̉ nūꝙͣ fit mortale ſcd̓m
Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cl. arti. ij. Et de hoc ſupra inpͥma ꝑte ti. vj. Sed bene diſponit ad mortale.Nec eſt ſimile de ebrietate. vn̄ dictū illud Augu. exponit. b. tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. ea. Eſt igit̉ illud mēdatiū beniale niſi addatur ꝯtemptus.Et idem dicendum de duplicitatibꝰ que ibi fiunt et fraudibus .ſ. ꝙ ſit mortale vbi intenditur notabilis deceptio proximi. al̓ veniale. dehoc plenius infra. ¶ Septimo ratōne materie mali. Quedā .n. negotia ſunt que de ſe ſūtmala d̓ ſui natura. vt vſura. ſimonia. ⁊ huiuſmodi. Un̄ Amb̓. Reꝑiunt̉ ꝙͣplurimi negociatōne muneris mercari velle gr̄am ſpūſſancti.j. q. j. Reꝑiunt̉. et horū negociatō .i. exercitatio omnibꝰ ꝓhibet̉ clericis et laÿcis ẜm Ray.Quedā alia ſūt q̄ non ſunt de ſui natura mala tn̄ eis vtunt̉ hoīes vt in pluribꝰ ad maluꝫ.vt facere tax illos ⁊ cartas. laibos. fucos. ⁊ huiuſmōi. ⁊ ornamēta ſuꝑflua veſtiū. Et ab horum emptōne et vēditone et factōne debet qͥlibet abſtine̓: et ꝑmaxime ab hijs q̄ ſine peccato mortali fieri nō pn̄t. ſeu quoꝝ bſus ꝯmūiter eſt ad mortale peccatū. Et ſic intelligendūqd̓ dicit Innocē. in. c. Fratres. de pe. di. v. vꝫ.Falſa penitētia ē cū penitēs ab offitō .i. actunegociali nō recedit: quod ſine peccatis agi n̄p̄t. Et quod ait Gregꝰ. in omel̓ .ſ. negocia quead peccatū implicāt neceſſe eſt vt ad hec poſtꝯuerſionē animꝰ nō recurrat. de pe. di. v. Negociū. Loquunt̉ .n. d̓ mortalibꝰ peccatis. Nāſi de quibuſcūqꝫ etiā venialibꝰ intelligat̉ nullus poſſet etiā licita negocia exercere. De huiuſmōi aūt artibꝰ qͣrū artificia ſunt frequent̉ad peccata. dicet̉ infra in ſe. c. ¶ Quedā aliaſūt dubia vt eme̓ p̄ſtātias ſolutas ꝯmunitatiab alijs ſeu denarios mōtis. ⁊ īpreſtita Uenetoꝝ. ⁊ loca Ianuenẜ. q̄ quidā dicūt licita. qͥdāillicita et vſuraria. ⁊ ab huiuſmōi abſtinendūqꝛ ī dubijs tutior via ē eligēda. extͣ d̓ ſpō. Iuuenis. et de hac materia latiꝰ ſupͣ eo. ti. c. viij.et. c. xvj. Ibi ponuntur rationes ad vtranqꝫpartem. et ideo non defacili ꝯdemnandum. etſic quod tutius eſt ꝯſulendū vt dictum eſt.Ꝙͣtum ad tertiū prin .§. iij.cipale .ſ. de negociatōne tꝑali mobeſta. Sciendū ꝙ tūc negociatō ē licita qn̄ eā exercēt ẜmiuſticiā quā exigit deꝰ ab hoībꝰ nō ẜm iuſticiāhoīm. et hoc ē qd̓ ait pſalmiſta. Memoraboriu. tu. ſo .ſ. in negociādo et alia oꝑa faciendo.Iuſticia hoīm ſolū ſibi cauet a magnis exceſſibꝰ deceptōis: puta vltra dimidiā iuſti p̄tij inritās tales ꝯtractus. extͣ. de emp. et ven. Cumdilecti. Sꝫ iuſticia dei nō ꝑmittit etiā aliquāꝑuam deceptōem ſcienter factam. Qui autemſequūtur iuſticiā hoīm nō memorant̉ iuſticie dei. de qua dicit pſalmiſta. Aemorabor iu.t. ſo. Illi ſūt negociatores qͥ de templo eccleſiemilitantis quo ad meritū eijciunt̉: et de tēplotriumphantis eccleſie quo ad ꝯſortium. Unde