CapitulumTercium
q̄ potētia exercetur ꝑ corpꝰ. et ē iuxta cerebrū interiꝰ vbi ꝯiungūt̉ duo nerui ex ocl̓isp̄cedētes. Organū etiaꝫ reqͥrit̉ .i. oculus qd̓nō debet eſſe igneū neqꝫ aereū: ſꝫ aqueū ẜmAreſto. Et hoc rōne ꝑſpicuitatis. nō ẜm ꝙaqͣ. ꝑſpicuū em̄ aqueū ⁊ magis ꝯẜuat ꝙͣ aeret magis repn̄tat. Tho. ⁊ Alb̓. ī cōmento deanima. ¶ De quinqꝫ ſenſibꝰ corꝑis hi figurātur ꝑ qͥnqꝫ porticꝰ piſcine. de qͥbꝰ dr̄ Io. v.In his iacebat ml̓titudo magna languētiū.Aqua piſcine ſigͣt mollē et fluidam carneꝫ.circa quā ſūt qͥnqꝫ ſenſus. Uel meliꝰ. Piſcina ī qͣ lauabāt̉ oues ſacrificande ⁊ deo offerēde. ꝓpter qd̓ dicebatur ꝓbatica a ꝓbatonhebraice̓ qd̓ eſt ouis latine. et ſignat pn̄iaꝫ īqͣ lauātur a ſordibꝰ ſpūalibꝰ aīaꝝ oues xp̄i.Quinqꝫ porticꝰ circa eam ſūt quinqꝫ ſenſusprincipia pctōrū. In his iacet qͥ infirmꝰ ē ꝑpct̄m quieſcēs ī hmōi ſenſatōibꝰ et q̄ ſequūtur ex eis. Ex his oportꝫ exire qͥ vult ſanari et intrare ī piſcinā penitētie. ⁊ hoc pꝰ motōnē aq̄ ab angelo .i. pꝰ p̄dicatoris vel ſacerdotis admonitōneꝫ. vel angeli inſtigatōnē.aut dei inſpirationē. virtute at̄ crucis q̄ ibidr̄ fuiſſe tunc abſcōdita. ſanat̉ vnꝰ tm̄ .i. quiī vnitate fidei ⁊ caritatis pn̄iaꝫ agit. et quiprior .i. qͥ hꝫ ſolicitudinē .i. diligētiā ad hoc.Hi etiā figurāt̉ ꝑ qͥnqꝫ reges ī terra ꝓmiſſionis qͦs cruci affigi p̄cepit Ioſue. Hi .n. ſenſus vſurpāt ſibi dn̄ium ſuꝑ aīaꝫ. Sed xp̄cih̓s iubꝫ cruce modeſtie ⁊ auſteritatis mortificari. vt exponit Origenes ſuꝑ penta. Un̄xp̄c Luc. xiiij. Qui nō accipit crucē ſuā ⁊cͣ.īporticū gͦ viſus ia .§. ijcet multitudo languētium ſpūaliter multipliciter. quia ſicut nobilior ſenſus ita periculoſior. Et precipueEx lepra laſciuie.Ex ydropiſi auaricie.Ex cecitate inuidētie.Uiſus ſi non refrenat̉ multū inducit ad laſciuiā ⁊ luxuriā. Un̄ Tren̄. iij. dr̄. Ocl̓s nīsdep̄datꝰ ē aīaꝫ meā ī cūctis filiabꝰ vrb̓ mee.In hꝰ exēplū ⁊ figurā Dina q̄ et egreſſa ē dedomo vt vide̓t mulieres ⁊cͣ. rapta ⁊ violataeſt a Sichen Gen̄. xxxiiij. Un̄ Aug. ec dicatis vos hr̄e aīos pudicos: ſi hēatis ocl̓osimpudicos. Quintilianꝰ. Oculi ſūt tota luxuria nr̄a. hi nos in oīa qͦttidie vitia p̄cipitāt. Narrat ideo qͦſdaꝫ ph̓os. vt totā cogitatōnē ad mētis puritatē cogerēt. ſibi oculoseruiſſe. Et ꝙͣuis nō bn̄fecerint. tn̄ cogͦuer̄tquātū malū ſeqͣt̉ ex bſu inordinato viſꝰ. Qd̓em̄ xp̄c dixit At̄. xviij. Si oculꝰ tuus dexterſcādalizat te erue eū ⁊cͣ. Nō intelligit̉ d̓ materiali extractōe qd̓ ꝓhibet̉. ſed de ſpūali. videlicet. ꝙſi aſpectus alicꝰ rei inducit hoīemad ruinā: puta. fornicatōꝫ. debet ſubtrahere nō oculū ſed actū .i. nō aſpice̓. Aoraliter
at̄ ocl̓s dexter ē ſtatꝰ ſpecl̓atiuus et ꝯtēplatiuus. Quē ſiqͥs videt induce̓ ad ruinaꝫ. velꝓpter dubia fidei vel ſuꝑbiā et hmōi abutēdo. debet dimitte̓ ⁊ tradere ſe actiuis. ¶ Infirmat̉ qͥs ex viſu ÿdropiſi auaricie. Sicutem̄ ÿdropicꝰ nō p̄t ſaciari potū ſic nec cupidus pecūia. Eccͣi. xiiij. Inſatiabilis eſt ocl̓scupidi. nō ſatiabit̉ donec ꝯſumat̉ arefaciēsaīaꝫ ſuā. pͣs. Tabeſcere feciſti ſic̄ araneā aīmaꝫ eiꝰ .ſ. cupidi .i. tu deꝰ ꝑmiſiſti deficere etcōſumi ſic̄ aranea ſe euiſcerat faciēdo telasad capiendas muſcas. ita auarꝰ ad excogitādas malitias et fraudes. Aſpectꝰ gͦ reꝝ īducit cupibitatē eaꝝ. Sicut Achan vidensregl̓aꝫ aureā et clamidē coccineū furatꝰ ē eaIoſue. vij. c. ¶ Adauget viſus inuidiā. Uidēs em̄ aliqͥs ꝓſperitateꝫ et excellētiā alte̓iꝰcui nō afficit̉. affligit̉. inuidet. vide̓ nō pōt.Eccͣi. xiiij. Nequā eſt ocl̓s inuidi et auertēsfacieꝫ deſpicit aīaꝫ ſuā. Un̄ ſaluator ī ꝑabola vinee dixit vni ex murmurātibꝰ. An oculus tuus nequā eſt. qꝛ ego bonꝰ ſū Mat̉. xx.Sic filij Iacob vidētes ꝙ Ioſeph a pr̄e plusalijs amaret̉ inuidebāt ei. et ꝓpter hoc venniderūt iſmahelitis Gen̄. xxxvij.In porticū auditusᵐᵐ. §. iij.iacet alia multitudo infirmoꝝ ſpiritualiteret precipue inducitIracundie feritatem.Erroris falſitatem.Mentis vanitatem.Cū qͥs em̄ audit q̄ ſibi nō placēt: turbatur.Un̄ phariſei auditis iͥbis xp̄i ſcādalizati ſt̄iniuſte tn̄ Math̓. xv. Herodes audiēs de natiuitate noui regis turbatꝰ eſt Math̓. ij. Un̄et Chilo vnꝰ de ſeptē ſapiētibꝰ md̓i. Ne maledicas inqͥt ꝓximis. audies em̄ vn̄ et tu cōtriſteris. pͣs. Dn̄e libera aīaꝫ meam a labijsiniquis et a lingua doloſa. ne .ſ. audiam ea.et ex hoc vt ex ꝯtūelijs ⁊ hꝰ. iraſcar. ¶ Auditꝰ cū indifferēter adhibet̉ inducit multoserrores. dū .ſ. credit̉ qd̓ audit̉ ⁊ d̓r. ꝑ ꝑcialitatū diſſeminatores vel detractores. ij Thi.iiij. Sanā doctrinā nō ſuſtinebūt prurientes auribꝰ. Sꝫ a veritate qͥdeꝫ auditū auertēt ad fabulas at̄ ꝯuertēt̉. Iſa. xxx. Loqͥmini nob̓ placētia ⁊ audiemꝰ ⁊cͣ. Eua qꝛ audiuit ſerpēteꝫ loquētē iniuriā dei. facilit̓ credidit ⁊ ruit. Nōſolū reꝰ eſt qͥ malū de alio ꝓfert. ſꝫ etiā qͥ aurē cito crimībꝰ p̄bet. xj. q. iij¶ Inducit vanitatē. qꝛ cū qͥs laubari ſe audit inde ſuꝑbit vel gl̓at̉. ſic̄ Herodes agrippa. qꝛ libēter audiebat a ppl̓o laudes dei ſibidari ꝑcuſſꝰ ab angelo fuit. ita vt ſcaturiretcorꝑ eiꝰ Act̉. xij. Audiēdo etiā ocioſa et inutilia. mēs efficit̉ vana ⁊ indeuota tꝑe or̄ois⁊ curioſa. Un̄ de athenienſibꝰ curioſis hr̄. ꝙad nihil aliud vacabāt: niſi vt audirent veldicerent aliquid noui.