De animaAreſtōtelis.
ſeip̄m. ſed ſaluat.Hic ph̓s oſtendit quō alimentū eſt obiectū potentiegeneratiue dicēs ꝙ alimentū ẜm ꝙ eſt factiuū ſibi ſil̓isin ſpē eſt obiectū generatiue qꝛ ꝑ generatōem nō p̄t aliqͥd ſeip̄m generare. ſicut aliqͥd alit ſeip̄m. vel augmētatſeip̄m. Qd̓ ptꝫ. qꝛ oporteret alias ꝙ idē eēt ⁊ nō eēt ſil̓.Qd̓ pꝫ. qꝛ oē generās actu eſt. Id āt qd̓ generat̉. actunō eſt ens. Igit̉ ſi idē generaret ſeip̄m. idē eēt et nō eſſꝫẜm ſub̓am. Et iō ſicut alimento et augmēto aliud ⁊ aliud eſt eē. lꝫ idē ſit ſubiectū. Ita etiā aliud ⁊ aliud eſt eſſeaugmentatiue et generatiue ẜm deffinitiuā rōemQuare hmōi aīe pͥncipiū potentia eſt poſſibilis ſaluare corpus ſuſcipiens ip̄am ẜm ꝙ eſt huiuſmodi. Alimentū aūt p̄parat oꝑatiōem vndepͥuatum alimento nō p̄t eſſe diu.Poſtqͣꝫ in p̄cedentibꝰ determinauit de obiecto potentiaꝝ vegetatiuaꝝ. Nūc determinat ꝯn̄r de ip̄is potentijs et de cōꝑatōe eaꝝ ad aīam vegetabilē dicēs ꝙ haꝝoꝑationū pͥncipiū eſt aīa vegetatiua q̄ definiri p̄t ꝑ propriam potentiā ſuā puta nutritiuā hoc mō. Aīa nutritiua eſt eius qd̓ p̄t ſaluare ſeip̄m et ſuſcipit tale pͥncipiūẜm ꝙ eſt in ſuis diſpoſitōnibꝰ. Ad hoc em̄ hꝫ tale pͥncipium vt ſaluet̉ in aliqͥbꝰ diſpoſitōnibꝰ ſuis lꝫ in oībꝰ ſaluari nō poſſit. qꝛ in qͥbuſdā ꝯtinue mutat̉. Alia āt ſuntq̄ nō indigent tali pͥncipio eo ꝙ in om̄ibꝰ ſuis diſpoſitionibus ſꝑ vno mō ꝯſeruāt̉ ſicut corꝑa celeſtia. ⁊ ideo illahn̄t alias virtutes qͣꝫ mortalia. nō em̄ indigent nutritiua augmētatiua et generatiua ſicut alibi dictū eſt.Qm̄ aūt ſunt tria. qͦd alitur. et quo alit̓. ⁊ alēsAlens qͥdē pͥncipiū eſt aīa. qͦd vero alitur eſt habens hanc. corpus. quo vero alit̓ alimentūHic ph̓s ponit tria q̄ ſunt neceſſaria ad nutritōnemdicens ꝙ primo reqͥrit̉ id qd̓ alit̓. ſcd̓o quo alit̓. et tercioalens effectiue. Alens pͥmū et cuiꝰ actus eſſentialis eſtalere eſt aīa vegetabilis ꝑ potentiā pͥmā q̄ eſt nutritiuaQd̓ alit̓ eſt corpus. qd̓ hꝫ aīam. et nō aliud. Quo veroalit̓ eſt ip̄m alimentum et calorOm aūt a fine appellari oīa iuſtum eſt Finisaūt eſt generaſſe quale ip̄m. erit vtiqꝫ prima aīageneratiuū quale ipſum.Hic definit ꝯn̄r aīam vegetatiuā finaliter ꝑ potētiāgeneratiuā dicens ꝙ aīa vegetatiua ꝯuenientiſſime definit̉ hoc mō. eſt generatiua ſil̓is quale ſcꝫ eſt ip̄m generans. Et hoc ꝓbat ph̓s ſic. qꝛ oīa a fine appellari iuſtuꝫeſt. Sꝫ finis ſiue finalis ꝑfectio aīe vegetatiue eſt generatio ſibi ſil̓is. gͦ. Ex quo ptꝫ ꝙ inter tres vires q̄ ſupernutrimentū oꝑant̉. pͥma natural̓r eſt nutritiua. ſcd̓a augmentatiua ſicut ſub̓a eſt an̄ quātitatē. et tercia q̄ eſt finis eſt generatiua q̄ nō ſeruat eē ẜm naturā et īdiuiduūſꝫ eſſe diuinū in ſpecie attingit ꝓpter quod agitur quicquid agitur ẜm naturam.Eſt aūt quo alitur dupl̓r ſicut et quo gubernatur et manus et temo. Hoc qͥdem mouens etmotum. Illud aūt mouens ſolum. Om̄e auteꝫalimentū neceſſariū eſt decoqui. Operat̉ āt decoctionē calidū Unde om̄e aīatum habet calo-
rem. Figuraliter qͥdem igitur alimentū quid ſitdictū eſt. Certificandū aūt eſt poſterius de ipſoin proprijs ratōnibus.Hic ph̓us ſpecificat hoc qd̓ ſupra dictū eſt. ſcꝫ ꝙ calor eſt id qͦ aliqͥd alit̓ et etiā alimentū dicēs ꝙ illud quoaliqͥd alit̓ eſt duplex ſicut etiā id quo aliqͥd gubernaturQuo em̄ aliqͥd gubernat̉ eſt mouens īmobile. ⁊ hoc eſtmanus vel ꝟtus q̄ eſt in manu. Temo āt ſiue gubernaculū eſt qͦ gubernat̉ ſicut mouente moto eo ꝙ eſt inſtrumentū gubernandi. Et ſic pariformiter in nutritōe calor eſt mouens motū effectiue. et potentia nutritiua eſtmouens immobile et nutrimentum eſt motum tantumquo fit nutritio. Et huius ratō eſt. qꝛ oportet nutrimentū pͥus decoqͥ ꝑ calorē. ergo calor mouet̉ ab aīa vegetatiua ſiue eius potētia. et motus ab ea ꝯn̄r alterat etmouet nutrimentū. vt poſſit tādē incorꝑari ip̄i nutritoSic igit̉ figural̓r ⁊ ſuꝑficial̓r dictū eſt qͥd ſit alimentumQueltio prima eſt. vtꝝſunt tres diſtincte potentie aīe vegetatiue. nutritiua. augmentatiua ⁊ generatiua appellateEt videt̉ pͥmo ꝙ nō. qꝛ potentie diſtinguunt̉ ꝑ actuset obiecta vt ſupra dictū fuit. Sꝫ eſt idē obiectū iſtaruꝫtriū potentiaꝝ. gͦ nō diſtinguunt̉. Minor ꝓbat̉. qꝛ alimentū qd̓ ſolū ꝑ accn̄s variat̉. In quantū eſt neceſſariuꝫad ſub̓am indiuidui. et vt eſt quantū. et vt ſuꝑfluumScd̓o ſic. Potētie aīe debent ſꝑ adeſſe qꝛ in hoc diſtinguuntur ab accn̄tibꝰ cōibꝰ. Sꝫ generatiua ⁊ augmētatiua nō ſꝑ aſſunt. igit̉ nō ſunt potentie. Minor ꝓbaturde generatiua q̄ vt manifeſtū eſt nō eſt in ſenibus. Etde augmentatiua patꝫ. qꝛ oīm natura ꝯſtantiū certꝰ eſtterminus augmenti et decrementi vt dictū eſt in textu.Tercio Generatiua nō eſt potentia aīe. gͦ non ſunttres. Probat̉. qꝛ ꝯuenit viuentibꝰ et nō viuentibꝰ. quiaignis generat ignē. Et ſil̓i mō arguit̉ de nutritiua ⁊ augmentatiua. qꝛ ignis nutrit̉ et auget̉. Quarto. Aīaexcedit natura vt ſupra dictuꝫ fuit. ſed natura corporeadat ſil̓ ſpēm et debita quātitatē. gͦ eodē mō erit de aīa vegetatiua et ꝑ ꝯn̄s nō erit aliqua potentia generatiua etaugmētatiua. Quinto. Per idē res acqͥrit eē et ꝯſeruatur in eſſe. ſed ꝑ generatōem res acg̓rit eſſe ⁊ ꝑ nutritionē ꝯſeruat̉ in eſſe. gͦ nutritiua et generatiua nō erūtdiſtincte potentie. Pro veritate queſiti eſt ſententia ph̓iEt ponitur iſte diſcurſus.MaiorPropriū aīe vegetabilis poſſe: formaliter et finaliter obligat̉ materie quā moueteffectiue. cuius bonuꝫ finale eſt terminari a forma in eſſe. poſſe et agere. qͦd ꝯſeruat̉ ꝑ triplicemmotū materialis potentie Minor Hi motus in materia cōplexionata. ſunt nutritio. ⁊ augmentatio. et generatio. quos cauſat anima vegetabilis ex ſua viuifica potentia ꝑ multiformiainſtrumenta. Concluſio: Ergo eſt triplexanime vegetabilis potentia. ſcꝫ nutritiua. augmētatiua. ⁊ generatiua. finaliter neceſſitati materie ſubordinata.