Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberSecundus

gūt nō alit aquā. In ſimplicibꝰ qͥdē igit̉ corꝑibꝰhoc eſſe videt̉ maxime aliud qͥdem alimentum.aliud vero quod aliturHic ph̓s ꝓſeqͥtur determinatōem de alimēto Aſſignans eius aliqͥs ꝓprietates qͣꝝ pͥma eſt ꝙ alimentumvidet̉ ꝯͣriū alito. Cuiꝰ rō eſt. qꝛ alimentū ꝯuertitur inſub̓am aliti Sed oīs mutatio ſiue ꝯuerſio eſt de ꝯͣrio inꝯriū. Scd̓a eſt ꝙ nō oē ꝯͣriū alit qd̓libet ꝯtrariū. ſed ſolum illud qd̓ ex ip̄o generat̉. Et nō oē illud alit ſꝫ etiaꝫneceſſariū eſt ꝙ vnū ꝯͣriū augmentari p̄t ex alio. qꝛ multa ſunt ꝯtraria q̄ ex ſeip̄is generant̉. ſꝫ nō oīa talia augētſe inuicē ſicut qn̄ ſanū generat̉ ex laborāte .i. infirmo nōauget̉ nec alit̓ vnū ex alio. qꝛ nō ſeqͥtur aliqua augmentatio q̄ tn̄ accepta cōmuniter ſꝑ nutritōem ſeqͥtur. Etvt vl̓r dicat̉ cū ꝯͣria ſint qͥ ſunt potētia et actus ad ſe inuicē in oībus generibꝰ ea q̄ ſunt vnius generis ꝯͣria generant̉ ad inuicē. Sꝫ nō auget̉ neqꝫ alit̓ vnū ex alio niſiſiijt ꝯͣria in genere ſubſtātie tm̄ accepta In illis em̄ vnūp̄t ſubſtātialiter ꝯuerti in ſub̓am alterius. Et iō vnū p̄talteꝝ alere et augere. Tercia eſt ꝙ talia ꝯtraria nō eodem mō alunt ſe inuice ſꝫ vnū alit reliquū. ſꝫ nō ecōuerſo. Et hoc ſcimus ex dicto antiqͦꝝ qͥ dixerūt de ſimplicibus corporibus ꝙ aqua alit ignem et nō ecōtra. Etex hoc patet diſtinctio inter alens et alitumDubitatōem aūt habꝫ. Dicūt em̄ hi qͥdeꝫ ſil̓eſil̓i ali. ſicut et augeri. Alijs āt ſicut diximꝰ econtrario. videt̉ ali ꝯtrariū ꝯtrario. tanqͣꝫ impaſſibile ſit ſil̓e a ſil̓i alimentū āt mutari et decoq: Mutatio āt oīs in contrariū eſt aūt in mediū Adhucāt aliqͥd patit̉ alimentū cū ab eo qͦd alit̓. ſꝫ non hͦab alimento ſicut nec inſtructor a materia. ſꝫ abillo hec. Inſtructor āt mutat̉ ſolū ī actū ex ocio.Poſtqͣꝫ ph̓s poſuit ꝯditōnes nutrimēti. hic mouetvnā dubitatōem q̄ eſt iſta An alat̉ ſil̓e a ſil̓i et augeaturvel a diſſil̓i. Et arguit ad vtrāqꝫ ꝑtē ⁊ poſtea ſoluit dubitatōem. Quo ad pͥmū d̓t ꝙ ſil̓e videt̉ alia ſil̓i ⁊ augmentari Qd̓ ſic oſtedit. qꝛ alimentū vnit̉ ei qd̓ alit̓. nihilāt p̄t vniri alij niſi qd̓ ſil̓itudinē hꝫ ad ip̄m in forma. ergo nō p̄t nutriri vel augeri ꝯtrariū a ꝯtrario. ſed potiusſil̓e a ſil̓i. Scd̓o arguit ad oppoſita ꝑtē dicēs ꝙ ꝯtrarium videt̉ ali et augmentari a ꝯtrario. qꝛ om̄e alimentum mutat̉. mutatio aūt oīs aūt eſt de ꝯtrario in ꝯͣriuꝫaut de ꝯtrario in mediū qd̓ cōꝑatū ꝯtrario eſt ꝯͣriū. ergo nō alit̓ niſi ꝯtrariū ꝯtrario Qd̓ etiā ꝯfirmat̉. qꝛ omealimentū patit̉ ab eo qd̓ alit̓ et nō ecōuerſo. ꝯͣria at ſuntq̄ patiunt̉ a ſe inuicē. patit̉ em̄ decoctōem et aſſil̓atōemcum oīs decōctio ſit cōpletio a ꝓprio ⁊ naturali calore exꝯtraiacentibꝰ qͣlitatibꝰ aut paſſionibꝰ. Nō tn̄ patitur idqd̓ alit̉ ab alimēto ſicut nec inſtrumentū domus aliqͥopatit̉ a materia ex qua fit domꝰ. ſꝫ potiꝰ materia patit̉et tranſmutat̉ ab ip̄o in formā domꝰ. Ita et alimentumtranſmutat̉ in formā eiꝰ qd̓ alit̓. et nō ecōtra Inſtructorāt domꝰ nō hꝫ mutatōem. niſi illā q̄ ē ex ocio in agere ſiue actus pͥmi in actū ſcd̓m. Sicut dicimus ſciente mutari qn̄ fit actu ꝯſiderans. Ita etiā aīe ꝟtus q̄ nutritiuavocat̉ mutat̉ qn̄ de nutriente ẜm potentiā fit nutriēs ineffectu. licet hoc forte nūqͣꝫ eſt qꝛ aīa forte ſꝑ nutrit. qꝛet ſi nō ſemꝑ nutrimentū ab extrinſeco q̄rat. tamē ſemꝑ

aliqͥd agit circa nutrimentū aut diſſoluendo aut alterādo aut attrahendo aut vniendo membris vt in dubijspatebit.Utꝝ aūt ſit alimentū qͦd vltimo aduenit. autqͦd pͥmo hꝫ drām. Si ꝟo vtrūqꝫ ſꝫ hoc qͥdē noncoctū. illud āt coctū. vtrobiqꝫ vtiqꝫ ꝯtinget alimentū dicere Inquātū em̄ nō coctū. ꝯtrariumꝯtrario alit̓: Inquantū āt coctūſil̓e ſil̓i: Quaremanifeſtum quod dicūt qͦdā modo vtriqꝫ recteet non recte.Hic ph̓s ſoluit queſtionē ad vtrāqꝫ ꝑtē diſputatamdicens ꝙ magnā hꝫ drām vtꝝ illud ſit nutrimentū qd̓vltimo eſt qn̄ vnit̉ mēbris aut qd̓ pͥmo q̄rit̉ vt nutriatan̄qͣꝫ alteret̉ et aſſil̓etur aūt vtrūqꝫ. Et intendit ſummarie ph̓s ꝙ vtrāqꝫ ꝑtiū aliqͥd hꝫ veritatis. qꝛ ſi cōſideret̉nutrimentū ẜm actū hoc eſt ꝙ p̄t facere nutrimēti oꝑationē. ꝑ hoc ꝙ mouet̉ ad mēbra et vnit̉ mēbris. tūc certum eſt ꝙ id qd̓ aſſil̓atū eſt mēbris eſt nutrimentū. Siaūt accipiat̉ ẜm potentiā ꝓ eo ſcꝫ qd̓ p̄t ꝑ ſuā ſub̓am fieri nutrimentū. tunc nutrit̉ ꝯtrariū ꝯtrario et iō nutrimētum nō coctū eſt ꝯtrariū et diſſil̓e nutrito. coctū aūt eſtſil̓e. ⁊ ita ꝯtīgit dicere vtrūqꝫ. ſcꝫ ꝯtrariū alia ꝯtrario. ⁊ſil̓e a ſil̓i. iuxta p̄habitā diſtinctōem ꝓpt̓ qd̓ dici ſolet ꝙin pͥncipio nutritōis ip̄m ē diſſil̓e ⁊ in fine eſt ſil̓eQm̄ aūt nihil alit̉ nō ꝑticipans vita aīatū vtiqꝫ erit corpꝰ qͦd alitur inquantū aīatū. qͣre et alimentū aliqͥd aīati corꝑis eſt ⁊ nō ẜm accn̄sHic ph̓s determinat ꝯn̄r de alimēto in ſpēali ẜm ſcꝫꝙ ꝯuenit diuerſis potētijs et oꝑatōibꝰ ip̄ius aīe vegetatiue. et pͥmo oſtendit quo ē obiectū potētie nutritiue. ſecundo quō eſt obiectū potētie augmētatiue. tercio quōgeneratiue Quo ad pͥmū vult ꝙ alimentū eſt obiectuꝫpotētie nutritiue ẜm ꝙ eſt potētia aīatū. Qd̓ ſic oſtēditqꝛ in potētijs actiuis tale eſt obiectū in potentia qualiseſt ip̄a potentia actiua in actu. Sꝫ ip̄m viuens habenspotentiā nutritiuā eſt actu animatū. ergo etiā eius obiectum erit alimentū ẜm ꝙ potentia animatū eſtEſt aūt alteꝝ alimento et augmentatiuo eſſe.Scd̓m em̄ ꝙ quantū eſt aliqͦd aīatū. eſt augmētatiuū. ẜm āt ꝙ hoc aliqͥd et ſub̓a. alimētū eſt. ſaluat em̄ ſub̓am et vſqꝫ ad hoc eſt qͦuſqꝫ alatur.Hic oſtēdit ph̓s quō alimentū ē obiectū potētie augmētatiue dicēs ꝙ alimētū ẜm ꝙ ē aīatū qͣꝫtū. ē obiectūpotētie augmētatiue. Qd̓ ſic oſtēdit. qꝛ alimētū ē formalit̓ alteꝝ ẜm ꝙ in ſe hꝫ ſub̓am. ⁊ ẜm ꝙ in ſe hꝫ qͣꝫtitatem. Sꝫ ẜm ꝙ in ſe hꝫ ſub̓am ē obiectū nutritiue. vt dictū ē q̄ mutat alimētū in ſub̓am aliti. gͦ ẜm ꝙ ē in eo qͣꝫtitas ꝑtinet ad augmētatiuā. ſicut eiꝰ obiectū. ⁊ ſic ipſaꝟtus. augmētatiua addit de nutrimēto qͣꝫtitati mēbrorum vt deducant̉ ad debitā lōgitudinē et qͣꝫtitatē. Nutritiua ꝟo ordinat̉ ad ſaluādū ſub̓am. et ergo qͣꝫdiu nutriri p̄t ſub̓a tādiu in indiuiduo ꝯſeruat̉ ſꝫ augmētatīanō agit per totam vitam. ⁊ ideo ip̄a nō eſt ſaluatiua ſubſtantie ſed potius ꝑfectiua quantitatisEt generatōis qͥdem factiuū eſt. ſꝫ nō eiꝰ qͦdalitur. ſed quale id quod alitur. Iam em̄ eſt ip̄aſubſtantia ergo quod alitur. Generat aūt nihil