Druckschrift 
De anima : Mit Epitoma von Gerardus de Harderwijck
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De amimaAreſtoteus

Minor ꝓbat̉. qꝛ nihil mouet̉ ex ſe ẜm locū niſi ab aīa.Si āt dicat̉ ꝙ nō oībus viuētibꝰ ꝯuenit ille motꝰ. Dicendū eſt ꝙ etiā alteratio et augmentū ſunt motꝰ ab aīain corꝑe viuo exn̄tes. ſenſus em̄ q̄dā alteratio videt̉ eſſenihil aūt ſentit niſi qd̓ hꝫ aīam. Sil̓r āt in oī viuo ꝯtingit augeri et minui. Peihil aūt auget̉ ꝓprie niſi qd̓ alit̓ꝓprie. et nihil alit̓ ꝓprie qd̓ non ꝑticipat aīa. gͦ ad minusvbi ē motus augmēti eſt aīa in om̄i corꝑe viuo qd̓ ꝑticipat aīam. Cōcludit̉ igit̉ ꝙ aīa eſt cā aīati corꝑis in triplici genere cauſe eo ꝙ tres cauſe in vnū cōincidūt. ſicutdictū eſt ſcd̓o phyſicoꝝ. Cauſa vero materialis eſſe nōp̄t. qꝛ materia nūqͣꝫ cōincidit in eandē rē cū formaEmpedodes aūt nō bn̄ dixit hoc addens augmentū accidere plātis. deorſum qͥdeꝫ radicemmittentibꝰ ꝓpter id qd̓ terra ſic fert̉ ẜm naturaꝫ.Surſum āt ꝓpter ignē ſil̓r. Neqꝫ em̄ ſurſum etdeorſum accipit. Nō em̄ idē oībꝰ ſurſum ⁊ deorſum ⁊ oī. ſꝫ ſicut caput aīaliū ſic radices plantaꝝſunt. ſi ꝯgruit īſtrumēta dicere altera ⁊ eadē operibꝰ. Adhuc āt qͥd ē ꝯtinēs in ꝯtraria q̄ ferūturignē ⁊ terrā. diſtrahent̉ em̄ niſi aliqͥd ſit ꝓhibēsSi ꝟo erit. hͦ ē aīa. ⁊ cā augmēti ⁊ alimenti.Hic ph̓s extirpat duos errores circa motū nutritionis ⁊ augmētatōis Primꝰ ē Empedoclis dicētis augmentatōem ⁊ nutritōeꝫ nō fieri ab aīa. ſꝫ a natura. qꝛvoluit augmentū accidere plantis deorſuꝫ ꝓpter hoc ꝙterra naturaliter fert̉ deorſum. ſurſum ꝟo ꝓpter igneꝫ qͥnatural̓r ſurſuꝫ mouet̉ Sꝫ hanc opinionē īprobat ph̓sduabꝰ rōnibꝰ. Prima ē qꝛ nō bn̄ accipit intētōem eiꝰ qd̓ē ſuꝑiꝰ ⁊ eiꝰ qd̓ ē inferiꝰ. qꝛ nō ē idē ſurſum ⁊ deorſumaīati corꝑis ⁊ niūdi. qꝛ in mūdo ſurſum et deorſuꝫ drn̄tet opponunt̉ ſitu tm̄ ſꝫ in corporibꝰ aīatꝭ dn̄t figura mēbroꝝ et officio. In oī em̄ aīato dicimꝰ caput eē ſuꝑiꝰ corporis eiꝰ. et tn̄ videmꝰ ꝙ beſtiaꝝ caput ē ꝓnū in terraꝫet ſolū hoīs rectū. ſicut dixit de deo Ouidius. Os hoīſublime dedit. celūqꝫ videre Iuſſit. et erectos ad ſideratollere vultus. Si gͦ ſic ſurſum et deorſum in aīatꝭ corporibꝰ officijs diſtinguunt̉. tūc cū planta radices habeat ori aīaliū ꝑ officiū ſil̓es. radix erit in plātis ſurſum. etrami deorſum. qꝛ nō idē erit ſurſum in plāta ⁊ deorſumqd̓ in mūdo ē ſurſum et deorſum. qꝛ iſte poſitōes in corporibꝰ aīatoꝝ dicunt̉ eedē vel ſil̓es ⁊ diuerſe ẜm oꝑa etnō ẜm ſitū mūdi. Scd̓a rō ē Cōceſſo ꝙ idē ſit ſuꝑiusin mūdo et in aīatis corporibꝰ. tūc adhuc ſeqͥtur incōueniens. qꝛ nos videmꝰ ꝙ q̄libet ꝑs nutrimēti fert̉ in diuerſa loca ꝯt̓raria qꝛ fert̉ ſurſum et deorſum vbicunqꝫſtꝭ mēbra. Sꝫ tal̓ motꝰ nō p̄t eē a ꝟtute elemētali. qꝛ ſiilla nutriētia ſtꝭ ſimplicia. habebūt motꝰ ſimplices Siāt ꝯpoſita ſunt tūc p̄ualebit motꝰ elemēti dominātis inmixto. neceſſariū gͦ ē ꝙ motus iſte ſit ab alia ꝟtute q̄ nōē elementalis neqꝫ hn̄s cōmixtionē elementi. Hec aūtꝟtus ē aīa. aliter em̄ elemēta ꝑ ſuos motꝰ auellerent̉ aſe inuicē eo ꝙ in ꝯtraria loca ferunt̉. terra deorſum ignisſurſum et p̄ualeret dominās elementū. Ul̓iter aūt nūqͣꝫ euellunt̉ qͣꝫdiu viuit planta vel aīatū ꝯtinens. Igiturea nō ē ꝟtus elemētalis. ſꝫ aīa qd̓ ē ꝯtra EmpedoclēUidet̉ aūt qͥbuſdā ignis natura ſimpl̓r cauſaaugmenti et alimenti eſſe. Et nāqꝫ ip̄m videtur

ſolū corpoꝝ ⁊ elemētoꝝ qͦd alit̓ et augmentatur.Unde et in plantis et in aīalibus putabit vtiqꝫquis hoc eſſe quod oꝑaturHic ph̓us ponit ſcd̓m errorē qͥ fuit Democriti dice̓tis ꝙ nutritio et augment̓atio fiunt a natura ignis ⁊ nōꝑ aīam vegetatiuā. Differt aūt iſta opinio a p̄cedente.qꝛ Empedocles dixit nutritōem fieri ab igne et terra ſil̓Democritus ꝟo d̓t eā fieri ab igne ſolū Et ꝓbat hocſic. qꝛ ſolus ignis inter oīa corꝑa alit̓ virtute ꝓpria ⁊ augmentat̉. Alitur em̄ in quantū educit ſubtile humiduꝫde calefactis et ꝯualeſcit et ſuſtentat̉ in ip̄o. Auget̉ aūtin quantū incrementū accipit ſue quātitatis ꝑ appoſitōnem ſuoꝝ cremabiliū Et ꝓpter hoc d̓t ꝙ ignis etiā iſtaduo oꝑatur in oībus aīatis. qꝛ videmus ꝙ calore naturali alimentū decoqͥtur anteqͣꝫ ſubſtantie aliti vniatur.Calor aūt ip̄ius ignis eſt.Hoc aūt cōcauſa qͥdē quodāmō ē. nō tn̄ ſimpliciter cā. ſꝫ magis aīa Ignis em̄ augmentū ininfinitū eſt qͦuſqꝫ fuerit cōbuſtibile. Natura aūtcōſtantiū oīm terminus ē et rō magnitudinis:et augmenti hoc aūt eſt aīe ſed nō ignis ⁊ rationis magis qͣꝫ materie.Hic ph̓s reprobat hāc Democriti opinionē dicensꝙ dictū ſuū nō ē ī toto veꝝ Sꝫ veꝝ ē nō fieri alimētū ⁊augmētū ſine calore ignis Sꝫ calor n̄ ē cā pͥncipal̓. ſꝫ tm̄īſtrumētal̓. et nō pͥmū efficiēs. et iō ē ꝯcauſa ⁊ nō cā pͥncipalis. Oꝑatur em̄ in alimentū nō ſpēm ignis: ſꝫ ſpēꝫviui corꝑis et ꝟtutis aīe. et ideo nō alterat aliqͥd ad ſpeciem ignis. ſed carnis vel oſſis. q̄ ſunt ſpēs organoꝝ aīeHuiꝰ ſignū ē. qꝛ augmentū ignis incertū ē in quātitate et indeterminatū eo ꝙ tm̄ auget̉ quantū ē cremabileſiue cōbuſtibile appoſitū ſibi. Sed oīm aīatoꝝ q̄ ꝯſtant̉in figura ⁊ quātitatē. certa ē quātitas. in qͣ ſaluat̉ formailliꝰ ſpēi. Et eſt rō magnitudinis in maximo et in minimo in qͣ ſtat et extra quā nō ſaluat̉ ſpēs. ⁊ augmentuꝫhꝫ terminū qͥ ē quātitas organoꝝ qͥ ſufficit oꝑatōibusvirtutū et potētiaꝝ. gͦ aliud ē pͥncipiū augmēti in aīatꝭqͣꝫ ꝟtus ignis. Hec at ꝟtus ē aīa q̄ talē ponit augmētoterminū. vn̄ hec magis ſunt rōnis .i. ip̄ius forme q̄dateē et rōem qͣꝫ materie Hoc̄ eſt. qͣꝫ alicuius ꝟtutis materialis vel corporee̓ qualis eſt calorQm̄ āt eſt eadē potentia aīe vegetatiua et generatiua. de alimēto neceſſariū eſt determinarepͥmo. ſeꝑat̉ em̄ hec ab alijs potētijs oꝑe hocIn hac ſcd̓a ꝑte ph̓s determinat de potētijs aīe vege̓tatiue in ſpeciali. Et pͥmo determinat de obiecto. ſcd̓ode oꝑatōnibꝰ. tercio de potentijs. Quo ad pͥmū d̓t ꝙpotētie vegetatiue dn̄t ab alijs potētijs qꝛ circa alimetum ſunt. ⁊ iō pͥmo de alimēto determinādū ē in qͣꝫtumoēs potētie aīe vegetatiue circa alimētū ſunt Augmētatiua em̄ et generatīa oꝑatōeꝫ quādā alimēti recipiūt.Uidet̉ aūt eſſe alimentū cōtrariū alito nō oēaūt oī. Sꝫ q̄cūqꝫ ꝯtrarioꝝ nō ſolum generatōeꝫhn̄t ex inuicē ſꝫ ⁊ augmētū: Fiūt em̄ multa ex inuicem. Sꝫ nō oīa augent̉ vt ſanū ex laborante:Uident̉ aūt neqꝫ illa eodem mō adinuicem eſſealimentū Sꝫ aqua qͥdem igni alimentū ē. ignis