¶ De teſtudine Ca. CVEſtudo eſt aīmalſic dictū eo ꝙ tegmīe teſte ſit oꝑtūin camere modū. vt dicit Iſi. li. xij.Et ſunt quatuor genera .ſ. terreſtres. maritime. lutarie .ſ. in paludibus viuētes. ⁊ fluuiales. Et tradūt aliqui qd̓ tn̄ incredibile eſt tardius ire nauigium teſtudinis pedem dextꝝdeferens. vt dicit Iſi. li. xij. De teſtudine autēquere ſuꝑ in lrā L. de limace.¶ D tortuca ¶ Ca. CVIOrtuca inter teſtudines computat̉. eo ꝙ int̓ teſtes duriſſimas claudit̉ int̓ qͣs ſe recolligitqn̄ ab aliquo moleſtat̉. Eſt aūt eius duplexſpēs ſcꝫ fluuialis et terreſtris. Fluuialis auttortuca mortifera eſt ⁊ venenoſa. Cerreſtrisv̓o que habitat in domibꝰ vel in ſiluis munda eſt ⁊ cōmeſtibilis eſt tn̄ horribilis in aſpectu ⁊ deformis. Ponit at̄oua vt gallina ſedpallidiora ⁊ mīora. Eſt aūt animal quadrupes hn̄s pedes ꝑuos ſicut rana. ⁊ caput paruum ſic̄ ſerpens. ⁊ teſtas duras diuerſis maculis deformatas. Carnes v̓o eius q̄ habitātin nemoribꝰ ſunt medicinales et virtutis reſumptiue. vn̄ valent ethicis. ptiſicis et ꝯſumptis. De tortuca autē marina dicit ariſto. li.viij. tortuca inquit marina cōmedit omniaet eius orificiū eſt fortius omni ore cuiuſlibꝫanimalis. quiam ſi acceperit lapidem in ſuoore eum frangit. ⁊ exit ad rip̄am ⁊ paſcit̉ herbis. ⁊ cum reuertit̉ intra aquam aſcendit etnatat. ita ꝙ deſiccat̉ dorſi ſuꝑficieſ a ſole quoniam illi nō leue eſt ꝙ in aqua ꝓfundat̉. Iteꝫli. xiij. animal hn̄s ſquamā plumam aūt corticeꝫ. nō hꝫ veſicā. ꝓpt̓ paucitatē potꝰ. qꝛ ſuꝑfluitas potꝰ trāſit in plumas et alia p̄ter tortucā quia pulmo tortuce maxīe eſt carnoſꝰſanḡneus ſil̓iſ pulmoni vacce. Et pulmo tortuce ſilueſtris eſt maior qͣꝫ debet eſſe. qniamcorpꝰ eiuſ ꝯtinet̉ in teſta ſpiſſa. ⁊ ꝓpter hͦ nōdiſſoluit̉ niſi in carne tātū. et ꝓpt̓ hoc fuit intortuca veſica vt reciꝑet ſuꝑfluitateꝫ ſic̄ vasſed valde ꝑua eſt. Ueſica ei eſt ī omnibꝰ animalibꝰ hn̄tibꝰ pulmonem ſangͥneum. et id̓o

ſola tortuca int̓ aīalia hn̄tia duros corticeshabet veſicam ⁊ renes.¶ De vacca Ca. CVIIAcca tauri eſt femina. dicta quali boacca. vt dicitIſi. li. vij. Eſt aūt aīal laſciuum etluxurioſuꝫ. qꝛ vt dicit ariſt. li. vj. Uacce poſtannū mouent̉ ad coitu. ⁊ forte poſt octo mēſes ⁊ tp̄us imp̄gnationis eſt ꝑ nouē menſes⁊ fetus erit ī decimo. Et vacce coitꝰ aſſimilāt̉maribꝰ et efficiunt̉ ſilueſtres. ita ꝙ nō poſſūteas domare paſtoreſ. ⁊ delideriū vaccarummāifeſtat̉ ꝑ tumorē inguinū ⁊ ſuos mugitꝰꝯtinuos. quiam vacce mugiūt ꝯtra coitumet ſaliunt ſupͣ tauros ⁊ ſequunt̉ ipſos. ⁊ cumeis ſtant. Itē in eodē dicit in fine Dicunt homines ꝙ tꝑus imp̄gnationis eaꝝ eſt decemmenſiū. ⁊ ſi ante hoc tp̄s pariat. fetꝰ nō viuetnec ſue vngule cōplebunt̉. ⁊ in maiori partepariet vnū ⁊ forte duol. Feīe viuūt in maioriꝑte. xv. ānis ⁊ mares ſil̓r. ſed qn̄ caſtrant̉ efficiunt̉ fortiores ⁊ viuūt. xx. annis. ⁊ poſt ptuꝫhabꝫ lac bonū. ante aūt nihil hꝫ. ⁊ ſi habueritpaꝝ aūt nihil valet ⁊ cum pͥmo coagulat̉ lacvacce. efficit̉ ſicut lapis. hoc aūt ei accidit cūmiſcet̉ aque. Vacca vniꝰ anni raro ſe miſcettauro niſi poſt annū. Et qn̄ vacce multotiēsimpgnant̉ et faciūt plures filios ſignum eſtẜm ꝙ putāt hoīes ꝙ in hyeme multe pluuieerūt. Itē grege viuūt et ſi a grege receſſerint.ſepe pereūt quoniā a beſtijs cōmedunt̉. Itēoīm aīaliū ſunt voces fortiores ⁊ groſſioresin maſculis exceptis vaccis que vocem hn̄tmaſculi groſſiorem. Itē vt dicit idem. vaccacornua hꝫ fortiora ⁊ groſſiora ⁊ magiſ nōdoſa qͣꝫ maſculus. nō tn̄ ita magna. ſed ſi calefiant pn̄t flecti in oēm ꝑtem. ⁊ qn̄ infirmāturin pedibꝰ eſt eis medicina ſi int̓cornua oleoet pice ⁊ alijs medicaminibꝰ inungant̉. Iteꝫdicit idem ꝙ vacce diligunt bibere aquā claram. ⁊ turbidā vix aut nunqͣꝫ bibūt. ⁊ eis accidit podagra ⁊ ex hac infirmitate moriunt̉.et ſignū eſt qn̄ ſummittur aures ſcꝫ ⁊ non cōmedunt vt dicit idē. Uacca impinguata iugum abijcit. cui ꝯſueta minuſ paſta optimeeſt ſubiecta. in fimo ꝓprio iaces impigueſcit