De lenlūleniatō
ca hoc ponit duas opiniones Dicēs primo. ꝙ irrationale videtur ꝙ viſus videat aliquo ab eo exeunte qd̓ quidēaliqͥpoſuerūt dupliciter. vno modo ſic ꝙ illud qd̓ egredit̉ extēdatur vſqꝫ ad rem viſam. et qꝛ nos etiā videmꝰaſtra ſic oporteret ꝙ illud qd̓ egredit̉ extēderet̉ vſqꝫ adaſtra qd̓ ꝯtinet manifeſte impoſſibilitatem. Alio an̄t mōſicut Platopoſuit ꝙ lumen egrediens ab oculo nō ꝓcedit vſqꝫ ad rem viſam ſꝫ tenus quodā. id eſt vſqꝫ ad determinatū ſpaciū cui coheret lumē exterius. rōne Cuiuscoherentie fit viſio. vt prius dictum eſt. Uūc ibi. Iſtoem̄ melius pretermiſſa prima opinione tanqͣꝫ manifeſtefalſum cōtinente. Improbat ſcd̓am dupliciter. primo qͥdē. qꝛ melius eſſet dicere ꝙ lumen interius ꝯiūgeret̉ exteriori in ipſa extremitate oculi qͣꝫ extra ꝑ aliquā diſtantiam. Et hoc ideo. qͥa ſi in illo ſpacio intermedio nō eētlumen exterius. tunc ẜm opinionē Platōnis lumē interiꝰ ibi extīgueret̉. ita ꝙ nō poſſet ꝯiūgi lumini exteriori.gͦ melius eſſet ꝙ ſibi ꝯiūgeret̉ in pͥncipio ſcd̓i. qꝛ. ſtultuꝫeſt etiam illā ꝯiunctōem fieri in prīcipio oculi ꝓpter tria.Primū qͥa ꝯiūgi vel ſeꝑari eſt ꝓprie corꝑm quorū vtrūqꝫ habet ꝑ ſe ſubſiſtentiam. ſꝫ lumen nō eſt corpus. gͦ nihil dictū eſt ꝙ lumen adiūgat̉ lumini niſi forte corpusluminoſum adiūgeret̉ corpori luminoſo qd̓ nō ē neceſſarium. qꝛ lumē p̄t intendi in aere ꝑ multiplicatōem luminariū ſicut calor ꝑ augmētum calefaciētꝭ abſqꝫ additiōeScd̓m qꝛ etiam dato ꝙ vtrūqꝫ lumē eſſet corpus tn̄ nōeſſet poſſibile ꝙ vtrūqꝫ ꝯiūgeret̉ cū non ſint eiuſdem rationis. qꝛ non qd̓libet corpus natū eſt cōiugi cuilibet corpori ſꝫ ſolū illa ꝯiūgunt̉ q̄ ſunt aliqͣlit̓ homogenia. Tertiū eſt. qꝛ cū inter lumē interius ⁊ exteriꝰ intercedat corpus medium ſcꝫ miringa. id eſt tunica oculi ſi nō poteſtvtriuſqꝫ luminis eſſe ꝯiunctio.Quod qͥdē igit̉ ſine lumine īpoſſibile eſt videre dcm̄ eſt in alijs ſed ſiue lumē ſiue aer qd̓ eſtinter rē viſam ⁊ oculū motus qui ꝑ ip̄m facit videre ⁊ rōnabiliter ꝙ interius aque eſt. aqua em̄ꝑſpicua eſt. Uidet̉ aūt ſicut exterius nō ſine lumine. ita et interius ꝑſpicuū. igit̉ oportet eē. neceſſe igit̉ aquā eſſe qꝛ non eſt aer nō em̄ in vltimo oculi aīa aut aīe ſenſitm̄ eſt. ſꝫ manifeſtumqm̄ interius qͣre neceſſario ꝑſpicuū ē ⁊ receptibile luminis qd̓ interius oculi ⁊ hoc etiā ab accidētibꝰ manifeſtū Iā eī quibuſdā vulneratis ībello iuxta tꝑa. ita vt abſcinderēt̉ pori oculi accidit fieri tenebras. ſicut lucerna extincta eo ꝙquaſi lāpas q̄dā abſciſum fuit ꝑſpicuum vocatum pupilla.¶ Poſtqͣꝫ ph̓s īprobauit opinionē ponētiū viſionē fieriextramittendo. Hic ꝯſequēter determīat veritatē Et cirhoc tria facit. qꝛ primo manifeſtat qͣliter viſio fiat ẜm ſuāſnīam. Scd̓o ex hoc reddit cām eius qd̓ ſupͣ eſt poſitumde organo viſus. ibi et ratōnabiliter. Tertio manifeſtatcām illā ꝑ ſigna. ibi. Et hoc etiā ab accidentibꝰ. Dicitgͦ primo. ꝙ īpoſſibile ē videre ſine lumine. ⁊ hoc dcm̄ eſtin libro de aīa. qꝛ viſio fit ꝑ mediū qd̓ eſt diaphanū. gͦ requirit̉ lumē ꝙ facit corpus actu eē diaphanū. Siue gͦ illud mediū ꝙ eſt inter rem viſam ⁊ oculū ſit aer actu illuminatus ſiue ſit lumē in aliqͦ alio corꝑe puta in aqͣ vel
vitro motus qui ſit ꝑ hmōi mediū cauſat viſionē. Tūcibi. Et rōnabiliter. Reddit cām eius qd̓ ſupra dictumeſt. qͣre ſcꝫ viſuꝫ neceſſe ſit attribuere aqͣ. qꝛ hoc ſolū oſtēſum ē ſupra ꝑ ſigna Dicit gͦ ꝙ qꝛ īmutatio medij illuminati a corpore viſo cauſat viſionē. iō rōnabiliter illud qd̓eſt intra pup illā q̄ eſt organū viſus ē aqueū. qꝛ aquā eſtde nūero ꝑſpicuorū. ſicut ergo exterius mediū eſt aliqd̓ꝑſpicuū illuminatū ſine quo nihil p̄t videri. ita etiā oꝫ ꝙintra oculuꝫ ſit aliqd̓ lumē qd̓ nō eſt niſi in ꝑſpicuo. iō neceſſe eſt ꝙ intra oculū ſit aliqd̓ lumē ꝑſpicuū. et tale ncc̄eeſt eſſe aquā. q̄ eſt ſcꝫ nobilior et ſpiſſior qͣꝫ aer̄. vt dictuꝫē prius. Qꝭ aūt ad videndū reqͥrat̉ interius ſic manifeſtat. qꝛ ſi vis viſiua eſſet in exteriori ſuꝑficie oculi. tuncſufficeret ad videndū ſolū lumē exterioris ꝑſpicui ꝑ qd̓īmutatio coloris peruenit ad exteriorē ſuꝑficiē pupille.ſꝫ qꝛ aīa ſiue ẜſitiuū aīe nō ē ī exteriori ſuꝑficie oculi. īmoeſt interius circa cerebrū. vbi ꝯiungunt̉ duo nerui ex oculis ꝓcedentes. iō oportet ꝙ intra oculū ſit aliquod ꝑſpicuū receptiuū luminis. vt ſit vniformis īmutatu a re viſavſqꝫ ad principium viſiuū. Uūc ibi. Et hoc etiā Qanifeſtat quod dixerat ꝑ ſignū qd̓ accidit ī qͥbuſdā qͥ in pugnis circa timpona vulnerantur abſciſis em̄ poris qͥ pupillā ꝯtinuāt tempora viſiuo ſubito fiūt tenebre ac ſi lucerna extingueretur Qupilla em̄ eſt ſicut q̄dā lampas illuminata ab exteriori lumīe Et ideo qn̄ p̄ſcindūtur pori ꝯtinuātes pupilllam principio viſiuo nō p̄t lumē huiꝰlāpadis ꝑuenire ad pͥncipiū viſiuū. ⁊ iō viſus obſcurat̉IF Utrū viſio fiat extramittendo velQVL. intus ſuſcipiendo Dd̓m ꝑduasꝯcluſiones. Prima viſio nō fit extramittēdo. ꝓbat̉ qꝛ ſifieret extramittēdo aut fieret extramittendo aliqͥd vſqꝫad rem viſam. vt poſuit Empedocles vel vſqꝫ ad lamēexteriꝰ. vt Plato ponebat ſꝫ pͥmū nō p̄t dici. ꝓbat̉ ꝑ doctorē ſanctū in forma. qꝛ ſi viſio fieret extramittendo vſqꝫad rē viſam. et cū videamus etiā aſtra ſequeret̉ illud qd̓egredit̉ a viſu extēderet̉ vſqꝫ ad aſtra qd̓ ꝯtinet maīfeſteīpoſſibilitateꝫ. Cū em̄ egredi nō ſit niſi corꝑm ſeq̄ret̉ ꝙaliqd̓ corpus egrediens ab oculo ꝑueniret vſqꝫ ad aſtraqd̓ apparet multipliciter incōueniens Primo. qꝛ ſeq̄ret̉plura corpora eſſe in eodem loco cum id quod egrediturab oculo ſil̓ eſſet cū aere. tn̄ qꝛ oportet hmōi egredientiaab oculis multiplicari in eodē medio ẜm multitudinemvidentiū ꝑ idē mediuꝫ. Scd̓o ꝓbat. qꝛ quelibet emiſſiocorꝑis in principio eſt maior et in fine attenuat̉. vt patetin flāma ignis q̄ eſt ſuperius acuta. hic aūt accidit ꝯtrariū. qꝛ ẜm mathematicos quoꝝ eſt hec poſitio conꝰ corporis egredientis ab oculo eſt intra oculū. baſis aūt circarē viſam. Tertio qͥa nō poſſet qͣꝫtitas oculi ſufficeread hoc qd̓ corpus ab eo egrederet̉ quod ꝑtingeret vſqꝫad aſtra quātūcūqꝫ ſubtiliaret̉ cū ſit terminꝰ ſubtilitatocorꝑm naturaliū ⁊ etiā quāto eſſet ſubtilius tāto faciliꝰcorrūperet̉. Et iterū quarto. qꝛ oporteret ꝙ illud corpꝰemiſſuꝫ ab oculo eēt vel aer vl̓ ignis ſꝫ nō ē ncc̄ariū ꝙ ſitaer. qꝛ aer abūdat exteriꝰ Si vero eſſet ignis tūc nō poſſemꝰ videre mediāte aqͣ neqꝫ etiā poſſumꝰ videre ſurſuꝫquo tēdit motus ignis Nō āt p̄t dici. ꝙ illud emiſſuꝫ ſitlumē. qꝛ lumē nō eſt corpus. vt ꝓbatū eſt ſcd̓o de aīaNec p̄t dici ſcd̓m. ſicut Plato ponebat. qꝛ illa poſitio eſtinutil̓ vana ⁊ ſtulta. vtꝫ ex dictis circa textū Scd̓a cōcluſio. viſio fit intꝰ ſuſcipiēdo pꝫ. qꝛ color actīe diffunditſuas ſpēs ꝑ mediū actu diaphanū. vt pꝫ ſcd̓o de aīa vſqꝫad organū viſus qd̓ eſt intus actu illuminatū. et ſic ꝑ il-