Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
Vv
Einzelbild herunterladen
 

De lenlūleniatō

ca hoc ponit duas opiniones Dicēs primo. irrationale videtur viſus videat aliquo ab eo exeunte qd̓ quidēaliqͥpoſuerūt dupliciter. vno modo ſic illud qd̓ egredit̉ extēdatur vſqꝫ ad rem viſam. et qꝛ nos etiā videmꝰaſtra ſic oporteret illud qd̓ egredit̉ extēderet̉ vſqꝫ adaſtra qd̓ ꝯtinet manifeſte impoſſibilitatem. Alio an̄tſicut Platopoſuit lumen egrediens ab oculo ꝓcedit vſqꝫ ad rem viſam ſꝫ tenus quodā. id eſt vſqꝫ ad determinatū ſpaciū cui coheret lumē exterius. rōne Cuiuscoherentie fit viſio. vt prius dictum eſt. Uūc ibi. Iſtoem̄ melius pretermiſſa prima opinione tanqͣꝫ manifeſtefalſum cōtinente. Improbat ſcd̓am dupliciter. primo. qꝛ melius eſſet dicere lumen interius ꝯiūgeret̉ exteriori in ipſa extremitate oculi qͣꝫ extra aliquā diſtantiam. Et hoc ideo. qͥa ſi in illo ſpacio intermedio eētlumen exterius. tunc ẜm opinionē Platōnis lumē interiꝰ ibi extīgueret̉. ita poſſet ꝯiūgi lumini exteriori. melius eſſet ſibi ꝯiūgeret̉ in pͥncipio ſcd̓i. qꝛ. ſtultuꝫeſt etiam illā ꝯiunctōem fieri in prīcipio oculi ꝓpter tria.Primū qͥa ꝯiūgi vel ſeꝑari eſt ꝓprie corꝑm quorū vtrūqꝫ habet ſe ſubſiſtentiam. ſꝫ lumen eſt corpus. nihil dictū eſt lumen adiūgat̉ lumini niſi forte corpusluminoſum adiūgeret̉ corpori luminoſo qd̓ ē neceſſarium. qꝛ lumē p̄t intendi in aere multiplicatōem luminariū ſicut calor augmētum calefaciētꝭ abſqꝫ additiōeScd̓m qꝛ etiam dato vtrūqꝫ lumē eſſet corpus tn̄eſſet poſſibile vtrūqꝫ ꝯiūgeret̉ non ſint eiuſdem rationis. qꝛ non qd̓libet corpus natū eſt cōiugi cuilibet corpori ſꝫ ſolū illa ꝯiūgunt̉ ſunt aliqͣlit̓ homogenia. Tertiū eſt. qꝛ inter lumē interius exteriꝰ intercedat corpus medium ſcꝫ miringa. id eſt tunica oculi ſi poteſtvtriuſqꝫ luminis eſſe ꝯiunctio.Quod qͥdē igit̉ ſine lumine īpoſſibile eſt videre dcm̄ eſt in alijs ſed ſiue lumē ſiue aer qd̓ eſtinter viſam oculū motus qui ip̄m facit videre rōnabiliter interius aque eſt. aqua em̄ꝑſpicua eſt. Uidet̉ aūt ſicut exterius ſine lumine. ita et interius ꝑſpicuū. igit̉ oportet. neceſſe igit̉ aquā eſſe qꝛ non eſt aer em̄ in vltimo oculi aīa aut aīe ſenſitm̄ eſt. ſꝫ manifeſtumqm̄ interius qͣre neceſſario ꝑſpicuū ē receptibile luminis qd̓ interius oculi hoc etiā ab accidētibꝰ manifeſtū quibuſdā vulneratis ībello iuxta tꝑa. ita vt abſcinderēt̉ pori oculi accidit fieri tenebras. ſicut lucerna extincta eoquaſi lāpas q̄dā abſciſum fuit ꝑſpicuum vocatum pupilla. Poſtqͣꝫ ph̓s īprobauit opinionē ponētiū viſionē fieriextramittendo. Hic ꝯſequēter determīat veritatē Et cirhoc tria facit. qꝛ primo manifeſtat qͣliter viſio fiat ẜm ſuāſnīam. Scd̓o ex hoc reddit cām eius qd̓ ſupͣ eſt poſitumde organo viſus. ibi et ratōnabiliter. Tertio manifeſtatcām illā ſigna. ibi. Et hoc etiā ab accidentibꝰ. Dicit primo. īpoſſibile ē videre ſine lumine. hoc dcm̄ eſtin libro de aīa. qꝛ viſio fit mediū qd̓ eſt diaphanū. requirit̉ lumē facit corpus actu diaphanū. Siue illud mediū eſt inter rem viſam oculū ſit aer actu illuminatus ſiue ſit lumē in aliqͦ alio corꝑe puta in aqͣ vel

vitro motus qui ſit hmōi mediū cauſat viſionē. Tūcibi. Et rōnabiliter. Reddit cām eius qd̓ ſupra dictumeſt. qͣre ſcꝫ viſuꝫ neceſſe ſit attribuere aqͣ. qꝛ hoc ſolū oſtēſum ē ſupra ſigna Dicit qꝛ īmutatio medij illuminati a corpore viſo cauſat viſionē. rōnabiliter illud qd̓eſt intra pup illā eſt organū viſus ē aqueū. qꝛ aquā eſtde nūero ꝑſpicuorū. ſicut ergo exterius mediū eſt aliqd̓ꝑſpicuū illuminatū ſine quo nihil p̄t videri. ita etiā oꝫintra oculuꝫ ſit aliqd̓ lumē qd̓ eſt niſi in ꝑſpicuo. neceſſe eſt intra oculū ſit aliqd̓ lumē ꝑſpicuū. et tale ncc̄eeſt eſſe aquā. eſt ſcꝫ nobilior et ſpiſſior qͣꝫ aer̄. vt dictuꝫē prius. Qꝭ aūt ad videndū reqͥrat̉ interius ſic manifeſtat. qꝛ ſi vis viſiua eſſet in exteriori ſuꝑficie oculi. tuncſufficeret ad videndū ſolū lumē exterioris ꝑſpicui qd̓īmutatio coloris peruenit ad exteriorē ſuꝑficiē pupille.ſꝫ qꝛ aīa ſiue ẜſitiuū aīe ē ī exteriori ſuꝑficie oculi. īmoeſt interius circa cerebrū. vbi ꝯiungunt̉ duo nerui ex oculis ꝓcedentes. oportet intra oculū ſit aliquod ꝑſpicuū receptiuū luminis. vt ſit vniformis īmutatu a re viſavſqꝫ ad principium viſiuū. Uūc ibi. Et hoc etiā Qanifeſtat quod dixerat ſignū qd̓ accidit ī qͥbuſdā in pugnis circa timpona vulnerantur abſciſis em̄ poris pupillā ꝯtinuāt tempora viſiuo ſubito fiūt tenebre ac ſi lucerna extingueretur Qupilla em̄ eſt ſicut q̄dā lampas illuminata ab exteriori lumīe Et ideo qn̄ p̄ſcindūtur pori ꝯtinuātes pupilllam principio viſiuo p̄t lumē huiꝰlāpadis ꝑuenire ad pͥncipiū viſiuū. viſus obſcurat̉IF Utrū viſio fiat extramittendo velQVL. intus ſuſcipiendo Dd̓m ꝑduasꝯcluſiones. Prima viſio fit extramittēdo. ꝓbat̉ qꝛ ſifieret extramittēdo aut fieret extramittendo aliqͥd vſqꝫad rem viſam. vt poſuit Empedocles vel vſqꝫ ad lamēexteriꝰ. vt Plato ponebat ſꝫ pͥmū p̄t dici. ꝓbat̉ doctorē ſanctū in forma. qꝛ ſi viſio fieret extramittendo vſqꝫad viſam. et videamus etiā aſtra ſequeret̉ illud qd̓egredit̉ a viſu extēderet̉ vſqꝫ ad aſtra qd̓ ꝯtinet maīfeſteīpoſſibilitateꝫ. em̄ egredi ſit niſi corꝑm ſeq̄ret̉aliqd̓ corpus egrediens ab oculo ꝑueniret vſqꝫ ad aſtraqd̓ apparet multipliciter incōueniens Primo. qꝛ ſeq̄ret̉plura corpora eſſe in eodem loco cum id quod egrediturab oculo ſil̓ eſſet aere. tn̄ qꝛ oportet hmōi egredientiaab oculis multiplicari in eodē medio ẜm multitudinemvidentiū idē mediuꝫ. Scd̓o ꝓbat. qꝛ quelibet emiſſiocorꝑis in principio eſt maior et in fine attenuat̉. vt patetin flāma ignis eſt ſuperius acuta. hic aūt accidit ꝯtrariū. qꝛ ẜm mathematicos quoꝝ eſt hec poſitio conꝰ corporis egredientis ab oculo eſt intra oculū. baſis aūt circarē viſam. Tertio qͥa poſſet qͣꝫtitas oculi ſufficeread hoc qd̓ corpus ab eo egrederet̉ quod ꝑtingeret vſqꝫad aſtra quātūcūqꝫ ſubtiliaret̉ ſit terminꝰ ſubtilitatocorꝑm naturaliū etiā quāto eſſet ſubtilius tāto faciliꝰcorrūperet̉. Et iterū quarto. qꝛ oporteret illud corpꝰemiſſuꝫ ab oculo eēt vel aer vl̓ ignis ſꝫ ē ncc̄ariū ſitaer. qꝛ aer abūdat exteriꝰ Si vero eſſet ignis tūc poſſemꝰ videre mediāte aqͣ neqꝫ etiā poſſumꝰ videre ſurſuꝫquo tēdit motus ignis āt p̄t dici. illud emiſſuꝫ ſitlumē. qꝛ lumē eſt corpus. vt ꝓbatū eſt ſcd̓o de aīaNec p̄t dici ſcd̓m. ſicut Plato ponebat. qꝛ illa poſitio eſtinutil̓ vana ſtulta. vtꝫ ex dictis circa textū Scd̓acluſio. viſio fit intꝰ ſuſcipiēdo pꝫ. qꝛ color actīe diffunditſuas ſpēs mediū actu diaphanū. vt pꝫ ſcd̓o de aīa vſqꝫad organū viſus qd̓ eſt intus actu illuminatū. et ſic il-