Liber

I libertus patrono qd̓ ad debitā portionē attinet ſatiſfaciat: īuito tn̄ aliꝗd extorquere conetur: ꝗd ſtatuēdū eſt q̄rit̉. ¶ Quideniꝫ ſi ex ꝑte d̓bita īſtituto decē p̄terea legēt̉: ⁊ roget̉ ſeruū ꝓpriū ꝗ ſit.x. vl̓ minoris precij manumittereiniquū eſt ⁊ legatū velle ꝑcipere etlibertatē ſeruo nō dare: ſed ꝑte debita accepta ⁊ ad legata tēperare ⁊lib̓tateꝫ īponere nō cogi: ne ſeruuꝫforte de ſe male meritū cogat̉ manumittereª. ¶ Quid ergo ſi dolohr̄deᵇ eodē inſtituto idē libertꝰ petieritᵉ: ſi ſubſtitutū hēbit eque decreti remedium poterit ꝓcedere: ut acceptaᵍ debita portioneᶜ cetera parsad ſubſtitutū ꝑueniat: ita ut ſi forteſeruꝰ redimiᶠ potuiſſet p̄ſtaret̉ lib̓tas. ¶ Ceſſante v̓o ſubſtitutione:pr̄onū hr̄ditatē liberti āplectenteꝫ:pretor ꝗ de fideicommiſſis cognoſcit: libertatem ſeruo eū imponerezat.TDem.Ifiliꝰᵍ ꝗ pr̄i heres extitit fr̄emO ſuū exhr̄datūᵖ arrogauit: atqꝫita herede eo relicto defunctus eſt:bonorū poſſeſſiōeꝫ liberti pr̄is natural̓ exhr̄datus nō habebit: nā cuinō exhr̄dato talis adoptio noce̓tꝭ:⁊ nocereᵏ debet exheredatoˢ: quoniā pena q̄ legibꝰ aūt edicto irrogeturᵐ: adoptiōis eiꝰ remedio nō oblitteraret̉ⁿ. Paulus notatᵈ ei ꝗ alioiure venitᵖ qͣꝫ eo qd̓ amiſitq: nō nocet id qd̓ ꝑdidit ſed ꝓdeſt id qd̓ hꝫ.Sicqꝫ edcm̄ ē pr̄onoʳ eidēqꝫ patroni filio n̄ obeſſe ꝙ qͣſi pr̄onꝰ deliquit: ſi ut pr̄oni filiꝰ venire poſſit.¶ Papinianꝰ caſtrēſiuꝫ bonoruꝫticiū libertū he̓deꝫ fecit: ceterorumaliūˡ ab inteſtato adita eſt a ticio hereditas. Magis nobis placet nondūᵗ pr̄onū poſſeſſiōeꝫ ꝯtra ta. petere poſſe: uerū illa qō interuenit: anomittēte eo ꝗ reliqua bōa accepitª:ꝑinde ticio accreſcāt ac ſi ꝑtes eiuſdēᵗ hereditatis accepiſſet. veriꝰ mihi uidet̉ inteſtatiʸ iure deferri bonacetera. Ziciꝰᶻ igit̉ heres nō poteriteuitare manumiſſorēª cū ticio nihilaufert̉ in ceteris bonis q̄ nondū adcāꝫ teſtī ꝑtinēt. ¶ Cū filius liberti īpubes ꝗ ſubiectuſ dicit̉: ex pͥma ꝑtebonorū poſſeſſiōeꝫ accipiat: an patronus d̓fūcti poſſeſſiōeꝫᵇ accipereᶜpoſſit q̄ſitū ē; et ſine dubioª ꝗ ſequētis gradꝰ ſūt: nō admittunt̉ īterī cū.n. p̄cedit alia poſſeſſio ꝗ ſeꝗt̉ acciꝑe n̄ pōt. ¶ Plāe ſi ꝯtra eū ꝗ ſubiectꝰ dr̄ fuerit iudicatū: data nō ītelligit̉ᵇ. ¶ Sꝫ ⁊ ī pr̄onoᶜ pēdēte ꝯtrouerſiaᵖ idē erit dicendūᵉ. ¶ Planequoqꝫ qd̓ ad pr̄oni perſonaꝫ perti

net differri controuerſia debebit.¶ Si falſuꝫ liberti teſtm̄ ab alijs īꝓuīcia dcm̄ ſit: atqꝫ ita res ꝑ appellationē extracta eſſet: defuncta medio tꝑe pr̄oni filia quā libertus heredeꝫ inſtituerat: filio mulieris ſeruabit. diuus marcꝰ eā ꝑtē bonoruꝫquaꝫ filia pr̄oni uel iure inteſtati ſiixiſſet hr̄e potuitᶠ.T Dem.Ulianus āt putat pr̄onuꝫ: ꝗ tiL cio ꝓ ꝑte dimidiaᵍ he̓de īſtituto ſubſtitutus eo d̓liberāte bonorūpoſſeſſionē ꝯtra ta. acceperitᵖ ſi poſtea ticius n̄ adierit he̓ditatē: nihilei qui adijt he̓ditatē abſtuliſſe: nonmagis qͣꝫ ſi ſub ꝯditiōe fuiſſet inſtitutus. ergo ticio deliberante res inincerto erit utrū ne ſemis ex ſubſtitutione in poſſeſſionēˡ ꝯuertat̉ an ticio adeūte ſingulis he̓dibus parteſdebite auferanturᵏ.P Aulus.Ipatronū ex debita portiōehe̓dē īſtituasⁱ: ⁊ pure roges fūdū dare: eiqꝫᵐ ſub cōditiōe tātūdeꝫleges:ⁿ in cōditione fideicommiſſuꝫⁿ redigit̉: erit tamen ⁊ id qd̓ moueat̉. Onerabitur enim pr̄onus ſatiſdatiōe fideicō. ſꝫ dicēdū ē ab eofideicommiſſario cauenduꝫ a quopatrono legatū eſt: ut undiqꝫ pr̄onus ſuum ius habeat immunituꝫ.¶ Patronus hē̓s inſtitutꝰ legatoei ſeruo ꝑ queꝫ ſuppleret̉ debita eiportio: nō petet ꝯtra tabulas bonorū poſſeſſionē: quāuis ſeruus clauſis tabulis d̓ceſſitᵖ. ¶ Si ex bonisque mortis tꝑe fuerunt: debitam ꝑtē d̓dit libertus in he̓ditate ul̓ legato: ſeruus tamē poſt mortē libertireuerſus ab hoſtibꝰ augeat pr̄imoniū: nō pōt patronus ꝓpterea queri ꝙ minus habeat in ſeruo qͣꝫ hꝫſi ex debita portione eēt īſtitutus.ª¶ Idē eſt in alluuione cum ſatiſfactum ſit ex his bonis que mortis tēpore fuerunt. ¶ Ideꝫ eſt ⁊ ſi parslegati liberto relicti ab eo cui ſimuldatū erat: ul̓ hereditatisᶠ nunc illisabſtinētibus accreſcat.I Dem.IIpatronus ex ſextaᶠ ⁊ ſeruuseius ex reliquaᵗ parte ſit heresinſtitutus: nec ex ſerui portōe fideicommiſſuꝫ debetur: at ſi ſeruus dūtaxat heres inſtitutus eſt: puto nechic ex debita portione preſtandū.T Dem.Aulus reſpōdit. patronus ꝗdeceptus. falſum iudicium teſtatoris ſecutus eſt: bonorum poſſeſſionē contra tabulas teſtamentiliberti petere non prohibet̉ª.IDem.

Ilibertus. manumittere. facit ad id qd̓ no. sͣ. ad. l. fal. l. ſi ea. ac.h M ¶ Herede. in omnibus.Petierit. ꝙ ſeruus manumittatur.diAccepta. a patrono.Portione. de hr̄ditate in qua ſolus ē hr̄s patronꝰ ꝗ nō vult manumittere.f ¶ Redimi. per ſubſtitutuma patrono.ˢ M redatus mala mente.I filius .ſ. patroni exheh ¶ Exheredatum. ſi tamen abonis patris abſtinuiſſet.i ¶ Adoptio noceret. Io. dicit ꝙ hic dꝫ eſſe aliud non: vtdicas noceret .i. nō prodeſſet.azo. ſiue habeas ſcd̓m nō ſiuenon habeas expone noceret .i.non prodeſſet.k ¶ Et nocere .i. non ꝓdeſſe.l ¶ Exhr̄dato. dic hic eſt ſenſus ſi h̓ filiꝰ ꝗ frater ē adoptantis abſtinuiſſet a bonis patrisnō haberet ius in bonis liberti. ſic ⁊ nūc cū eſt exhr̄datꝰ talis adoptio ſibi prodeſſe nō debet: ut habeat ius. īm ¶ Irroget̉. nt exheredatusmala mēte nō hēat ꝯtra tab.n ¶ Oblitteraret̉ .i. non debebit̉. ſic. C. de apoſtatis. l. hi ꝗ.ſecus ſi ab eo adoptetur qꝛ oīsmacula abſtergit̉ vt in autē.de monach. in principio.o ¶ Paulus notat. corrigēspredicta.p ¶ Uenit. vt filij filius. ac.q ¶ Quod amiſit. amiſit eniꝫvt filius. ac.r ¶ Patrono. v̓ba veteris legis. azo. ⁊ dic ꝙ mater ⁊ filiusmanumiſerūt ſeruū cōem. ſedcōtra hec q̄ dicit paulus. jͣ. dever. ſig. ſciēdū. §. itē. ſolū. ibi.Itē ꝯͣ. s. de ꝯtra ta. l. ſub ꝯditione. §. fi. ſo. ibi. Itē cōrra ineo. ti. de ꝯͣ ta. l. pe. in fi.dexpone ut ibi. item cōtra. sͣ. d̓ cōdi. ⁊ demō. l. fideicōmm. ſꝫalio caſu dicit. item contra. sͣ.eo. l. ꝗ ī ſeruitutē. ſol. ibi. ⁊ eo.mō ſoluit̉. sͣ. e. queritur. ⁊. l. ꝙſi a patre. item no. hic qd̓ quisnō p̄t ꝑ ſe pōt ꝑ aliū. ſic. sͣ. detranſac. l. ꝗ cū tu. ⁊ sͣ. que respig. l. ii. ⁊. jͣ. de fideicō. li. ſi filius. §. etiam. ⁊ sͣ. de inoffi. teſta. filius. §. pe. ⁊. §. fi.s ¶ Caſtrēſiū. aliū. puta ſciū.t ¶ Nōdum. qꝛ nōdum adijtſeius in paganicis qd̓ eſt opꝰvt. sͣ. eo. etiaꝫ. §. vt parronus.uorū cā poſſet agi: nonpro caſtrēs: vt. C. de inof.teſta. l. fi. §. ſi tamē. ſed ⁊ ꝓ paganicis ita demum ſi deceſſitnon in militia. alias non poſſet teſtari vt uellet: vt. C. de teſta. mili. l. milites.u ¶ Accepit. deſtinatione defuncti non re ip̄a.x ¶ Eiuſdem .i. alicuius cuiuspars repudiata etiam inuitoaccreſcit: vt. C. de cad. tol. §.his ita. hic aūt due ſunt: vt. sͣ.de teſta. mili. l. ſi certarum. §.iulianus.¶ Inteſtati. ⁊ ita pr̄ono. velabīteſtato: ut ⁊ sͣ. de teſta. mꝰli. l. ſi duobus. ⁊. C. de teſta.mili. l. i. ⁊. ii. ſed videt̉ accreſcere ticio: ut. sͣ. de te. mi. l. idēqꝫeſt. ſed illud obtinet cum vnuſolus eſt heres inſtitutus ex-

traneus non cōmilito: vt. C. de teſta. mi. l. ii.z ¶ Ticius. ſi ut legitimus abinteſtato paganica bona poſſideat.a ¶ Manumiſſorē. petētē ꝑ vn̄ legitimi ⁊ ꝑ bonorū poſſeſſoriā hereditatis petitiōem. ⁊ accipe. jͣ. in bonis ceteris .ſ. paganicis. q̄ nōdum ⁊cͣ. i. qͦnō erāt adita ex teſtō cū nihil ticio auferat̉ .ſ. de caſtrenſibus.b ¶ Bonorū poſ. vndeliberti q̄ eſt pͥma īter easqͥ deferunt̉ abinteſtato.c ¶ Accipere poſſit. vn̄legitimi.a ¶ Et ſine dubio. altiꝰexordit̉. ⁊ cōcor. jͣ. de iure fiſ. l. edicto. §. cū autē⁊ de adul. l. ii. §. fi. ⁊. l.ſe. ⁊. l. ſi maritus in pͥn.b ¶ Intelligit̉. ſic. sͣ. deacꝗ. here. filius. ⁊ de inoffi. teſta. filio in fi. ⁊ detu. ⁊ cu. da. l. ſeie. ac.c ¶ Sed ⁊ in pr̄ono. redit ad primum.d ¶ Controuerſia. ſuppoſiti partus.e ¶ Dicēdū. ut deferatuel ut ei data nō valcat.⁊ hoc probat plane.f ¶ Si falſum. hēre potuit: ut ⁊ sͣ. de cōtra ta..l. ſed ⁊ ſi deceſſerint.g ¶ Ulianus. ꝓ parte dimidia. in aliaſeius fuit inſtitutus: ſedſoli ticio patronꝰ fuit ſubſtitutus.h ¶ Acceperit. ⁊ ſic contra ticium ⁊ ſeium. ac.i ¶ In poſſeſſionem. ẜꝫtab. q̄ excludit cōtra ta.k ¶ Auferāt̉. ut ⁊ sͣ. e.ſi liberrtus. cū ſub cōdi.ꝗ hꝫ ẜꝫ ta. ut. sͣ. de ſcd̓ista. l. ii. §. ſi ſub cōdi. ſedvidet̉ hunc ammodo exiudicio nō admitti ꝗ petijt cōtra ta. vt. sͣ. eo. inẜuitutē. §. ſi quis bonorū. Rn̄. h̓ ſit ne fiat pͥiudiciū coheredi. ac.I patronū. inſtituas. tu libertus.m ¶ Ei .ſ. patrono.m ¶ Leges. ideſt preleges a coherede.n ¶ Fideicōmiſſuꝫ. fundi pure relicti qd̓ nūc fucōditionale. ⁊ facit. sͣ. d̓le .i. quedā. §. penul.o ¶ Ab eo. coherede aquo ⁊cͣ.p ¶ Deceſſit. nam tempus mortis inſpicitur:ut. sͣ. eo. l. ii. §. i. ⁊. jͣ. ꝓximo. §.q ¶ Si ex bonis. īſtitutus. facit. sͣ. ad. l. falci. l.ſerui qui.r ¶ Uel hr̄ditatꝭ. nā etiam heredi hr̄dis accreſcit: vt. C. de cad. tol. §.his ita.s GIpr̄onꝰ ex ſexta.que nō facit tertiāpatrono debitam.t ¶ Ex reliqͣ ꝑte. pͦ r̄onodebita que eſt tertia.u MAulus rūdit: nōꝓhibet̉. ut ⁊ sͣ. d̓peti. hr̄. l. legitimaꝫ. ſedꝯtra. jͣ. ſi ꝗd in frau. pa.l. iii. in pͥn. ſolū. ibi errauit in iure. hic in facto.