Liber

¶ Belliſſime q̄ritur an hec ſtipl̓atio incremētū ex fructibus vl̓ vſuris ſentiat; ⁊ recte placuit ex moraªincremētū habiturā ſtipulationeꝫ.vt id qd̓ oportebat comprehendat¶ Si ꝗs ſub cōditiōe legatū ſtipulatꝰ: pēdēte cōditione d̓ceſſerit: ſtipulatio euaneſcit: qꝛ legatū non trāmittit̉ᵇ: ⁊ huic ſtipulationi eaſdemcauſasᶜ ⁊ cōditōes ineſſe ſciēdum ēProīde ſi qua ſit exceptioˢ que petēti legatū opponi ſolet: eādē ex ſtipulatū quoqꝫ agēti opponēdā eēplacet. ¶ Procuratoriᵉ eius ꝗ abſens eē dicitur: ſi ſtipulāti legati nomine reſpondeat hr̄s offiliuſ ait itacaue̓ debe̓: ſi is cuius nomine caueatviuatʳ: videlicet ne teneatur illoan̄ d̓functo. ¶ Item queritur ī hacſtipulatione vtrum res veniant q̄legate ſūt: an v̓o p̄cia eaꝝ; Et ē verius in hāc ſtipulationē resᵍ vl̓ p̄ciad̓duci. ¶ Si decē q̄ in archaʰ erātmihi legata ſūt: ⁊ tibi eoꝝ vſufr. legatꝰ ſit: ſi pure vtriqꝫ legatū ſit relictū: is cui ꝓprietas legata ē ip̄o iudecē vēdicabit. fructuariū autē exſe. cōˡ. actuꝝ: ⁊ ꝗn̄qꝫᵏ vſufructū petiturum ꝯſtat. ¶ Sꝫ cum decē vēdicat ꝓprietarius. ꝑ exceptioneꝫ dolirepellitur: quia fructuarius de reſtituēdis quinqꝫ hr̄di cauitˡ. ¶ Plane ſi d̓cē aureoꝝ poſſeſſionēª legatarius hēat: marcellus ait: dandaꝫvl̓ hr̄di vel fructuarioⁿ vtilē actionēº ī legatariū. ſi mō ei caueat̉ᵖ. Sꝫſi ſub cōditione eiq decē legata ſūt:fructuariūʳ interiꝫ d̓cē oblata cautioneⁱ habiturū. legatario v̓o cui proprietas relicta ē interim legatoruꝫſtipulatio preſtanda eſt. ¶ Sꝫ ⁊ ſiomiſeritᵏ ſtipulationem exiſtēte cōditione ad exhibēdū euꝫ poſſe age̓marcellus ait. ¶ Sꝫ ſi ignoranshr̄s legatum decem fructuario dedit: ad exhibendum eum nō teneripalā eſt: ſuccurēdumʳ tn̄ legatario

aduerſus fructuariū marcellus putat. ¶ Si ad fiſcūᶻ portio hr̄ditatis ꝑuenerit: ceſſabit iſta ſtipulatioqꝛ nec ſolet fiſcꝰ ſatiſdareª. ¶ Quiminorē partem hr̄ditatis poſſidetcū ex maiore ꝑte hr̄s ſitᵇ: ſiquidemipſo iure minuat̉ᶜ portio hr̄ditatisſecurior erit hr̄s. neqꝫ enim ex maiore ꝑte ex ſtipulatutenet̉ legatarijsqͣꝫ ex qua hr̄s ēª. ¶ Si v̓o nomē ꝗdem hr̄dis apud eosᵇ integrū maneat verum̄tamē minꝰ effectu habeāt hr̄ditatis: ⁊ cauerint legatorūnoīe: vidētur onerari: qꝛ ip̄o iur̄ ꝓea ꝑte legata d̓bēt ꝓ qͣ hr̄des ſint.Sꝫ enī equiſſimū ē nō maiorē ꝑtēlegatarijs ſolue̓ qͣꝫ cuiꝰ habēt emolumentum. Hoc autē euenit cū hr̄ditas pro aliqua parte ex trebellianō reſtituiturᵈ. nam pro rata exonerandiᶜ ſunt hr̄des eius partis nomine cuius emolumētum ſibi ablatum eſt. ¶ Si ei qui in alterius poteſtate erit incertaᶠ die legatum fuerit: cauebitur ei qui habet eum ī poteſtate: non preciſe: ſed ſub conditioneᵍ: ſi cum eius legati dies ceditin poteſtate ſit. Ceterum ſi ſui iurisinueniatur: iniquum eſſe viſum eſtpatri cautum eē: cum alijʰ legatumdebeatur: qͣꝫ qͣꝫ ⁊ ſine hac adiectiōecauer̄tur. uerū tn̄ exceptiōeⁱ patremvl̓ dn̄m ſummouemꝰ: ſi exiſtētiſ cōditionis tꝑe non haberēt eos ī ptāte. Euenit tamē ẜm hoc ut in caſu n̄ſit de legato cautum. nam ſi exn̄tisꝯditionis tꝑe ſui iuris ſint: nō eritcautumᵏ.Papinianꝰ.Ed ſi forteⁱ velit pr̄ caue̓: neminem amplius petiturū: cōpellēdus erit hr̄s legatū qd̓ iam filius pete̓ poteſt. alij qͣꝫ cui debeturexoluere.Ulpianus.¶ Ed ⁊ ipſis qui ſunt in poteſtate cauēdū eſtᵐ: quēadmoduꝫⁱſolet caueri ſi eadem res duobꝰ ſub

tipulatio. ⁊ sͣ. e. l. §. non ſolum:a ¶ Belliſſime. ex mora. ēt ante lit. conte. vt no. C. de vſur. ⁊ fruc. le. l. i. lꝫ. dicāta die conteſt. litis tm̄.Si quis. Si vna actio in alteriꝰ locū ſuccedit eiꝰ naturā aſſumit. h. d. bar.b ¶ Si quis ſub conditione. tranſmittit̉. vt ⁊ sͣ. ti. i. l. ſi poſt. ac.c ¶ Cās .i. modos ſub eademconditione. gͦ ⁊ mō ſtipulari vr̄vt h̓ ſubijcit. ⁊ sͣ. d̓ vſu. l. ſiꝗsſtipulatus. ⁊ sͣ. de ꝯſti. pecu. l.id qd̓. ⁊ sͣ. ſiꝗs cau. l. ſi euꝫ. §.ii. ar. cōtra. sͣ. d̓ peti. here. l. iteꝫveni. §. cum predixi. ⁊ sͣ. ti. i. l.cum ſine. §. fi.d ¶ Exceptio. vt. jͣ. e. l. §. fi. ⁊ facit. jͣ. rē pupil. ſal. fo. l. nō quaſi. §. generaliter. ar. contra. sͣ.ad exhi. l. iij. §. ibidem.e ¶ Procuratori. sͣ. e. §. procuratoribus.f ¶ Uiuat. quo cedat dies legati. ſub hac gͦ exceptione cauetur. ſic. jͣ. de dā. infec. l. p̄tor inprin. uel iō hoc dicit hic. §. quiamandatuꝫ morte dn̄i reuocat̉.vt inſti. man. §. recte.¶ Item querit̉. res. ſi extant.alias p̄cium ſi culpa heredis ꝑierunt. ſic enī ē in actiōe ex teſtōvt. sͣ. de le. i. l. cuꝫ res. §. i.Si decem. Prīo loquit̉n̄ ꝓprietas ⁊ vſufructus legaſunt pure. Scd̓o qn̄ ſub ꝯditiōe. Iteꝫ pͥma diuidit̉ ī tres ꝑtes. qꝛ pͥmo dicit ꝗd pōt petereꝗlibet ip̄o iure. Scd̓o inqͣtumobſtat exceptio de equitate. Tertio ꝗd iuris qn̄ legatarius ꝓpͥetatē poſſidet. Scd̓a ibi. ſꝫ cumdecē. Tertia ibi plane ſi. Itemſcd̓a pars pͥncipalis diuidit̉ induas ꝑtes. Prīo ꝗd iuris ſitpēdente ꝯditione. Scd̓o ꝗd ſiexn̄te ꝯditione nō omiſerit ſtipulationeꝫ. Tertio ꝗd ſi heresignorans legatuꝫ dedit. x. fructuario. Scd̓a ibi. ſꝫ ⁊ ſi. Teribi. ſꝫ ſi ignorans. Bar.¶ Si. x. in archa. ⁊ ſic in ſpecie: vt. sͣ. d̓ le. i. lꝫ ⁊ſi certos.i ¶ Ex ſenatuſcon. de quo himētio. sͣ. de vſufruc. ea re. l. i.k ¶ Ex ꝗnqꝫ. non oīum. x. ut.sͣ. de vſufruc. leg. l. ſi alij ⁊ devſufruc. ac. l. inde. §. nō ſoluml ¶ Cauit. de reſtituenda finito vſufructu. vt .ſ. morte uel capitis di. vt. sͣ. de vſufru. ea. re.l. ſi ſtipuletur. hac ergo cautōepreſtita habet ius in. v. ⁊ ꝓpͥetarius repellit̉. ſꝫ ſi nō eſt cautū tota. x. vēdicat proprietarivt hic dicit.m ¶ Poſſeſſionē .i. poſſideat.x. aur. is cui legati ſunt.n ¶ Uel fructuario. qd̓ magisvidetur.o ¶ Actionē ex teſtō. qd̓ eſt mirū eā dari in aliumꝙͣ grauatū. īmo qd̓ plus eſt dat̉ heredi in legatariū vt h̓ dicit. vl̓ dic hr̄di dari cōditionē īdebiti. ſꝫ hoc quō cū dixit legatariū tota. x. poſſe vēdicare. acc.p. ¶ Caueat̉. legatario a fructuario de reddendis. v. finito vſufru. vt. sͣ. de vſufruc. eaꝝ re. l. ſicut. ⁊ facit. sͣ. ad trebel. l. cuꝫ hereditas. in fi.Ei. x. iure proprietatis.Fructuariū. cui pure eſt relictus vſufruc. eorūdē. x.f ¶ Oblata cautiōe. de reddendis. v. in euētuꝫ ꝯditionis ꝓprietarij ⁊ alia. v. finito vſufru. ſic. C. de vſufru. ac. l. idē. §. ſi mihi. ſꝫ. arg. cōtra. sͣ. de ꝯdi. ⁊ de. l. hecſcriptura. §. i. ſed dic vt noͣ. sͣ. ti. i. l. filiuſfa. in pͥn. l.t ¶ Interim legatorum. p̄ſtandorum adueniente conditione de qua tractat hic.⁊ sͣ. ad exhi. l. iul̓. ſcribit. §. ſiꝗs. x. ibi potuiſti tamen ⁊c̄. ⁊ dic ſtipulatio .i. promiſſio. ſic. sͣ. de condi. inde. l. ſi non ſortē. §. fina. ac.u ¶ Si omiſerit. duobus modis dic hūc ver. ul̓ qd̓ omiſerit legatarius ꝓpͥetatiscautionē de legato ſol. adueniente ꝯditiōe. ⁊ agit poſtea h̓ legatarius ad exhi. ꝯͣheredē ꝗ ſciens ſoluit fructuario omiſſa ſtipulatione de le. reddēdo finito vſufru.

roprietatis agere ad exhibendū. qꝛ ſciens nō ſoluit exacta cautione. ac.x ¶ Non teneri. nec poſſidet. nec dolo fecit quominus poſſideat.¶ Succurēdū. ꝑ act. in factuꝫ. vt. sͣ. ad exhi. l. iul̓. §. ſi tibi. in fi. ⁊ de preſcrip. ver. l. ꝑtis. ſꝫ ꝯͣ. sͣ. de vſufru. e. re. l. h̓ ſenatus. §. i. vbi dicit ꝯdici ip̄āpecuniā. ſꝫ illa eſt ꝯditio certi generalis. h̓ ſpālis. uel ibi idē ꝗ ſoluit .ſ. hr̄sꝯdicit: h̓ ſoluit hr̄s ⁊ repetit legatarius. Itē ibifuit pecunia ꝯdicētꝭ h̓ alteriꝰ .ſ. hr̄dis ⁊ ꝯdicit learius ꝓprietatis. ac.¶ Si ad fiſcum. Frſcus eſt ſemper diues etiō nō ſatiſdat. h. d. bar.z ¶ Si ad fiſcuꝫ. īſtitutūuel auferētē ab indignovt. jͣ. de iure fiſ. l. i. ī pͥn.nā ſemꝑ tenet̉ ad legata: vt. jͣ. eo. ti. d̓ iure fiſ.l. dicitur.a ¶ Satiſdare. nā ſemꝑidoneus eſt ⁊ ſoluenvt. sͣ. de fūdo do. l. ii. ſic.sͣ. ſi cui plus ꝙͣ ꝑ. l. fal.l. iii. §. itē ſcienduꝫ. ſun⁊ alij caſus ſpāles vbi n̄ſatiſdat̉: vt noͣ. sͣ. e. l. inprincipio.¶ Qui minorem.Pro ea ꝑte qͣ alicui hr̄ditas diminuit̉ ip̄o iurevel in effectu ſine culpaſua: liberat̉ ab obligatōne q̄ ex hac ſtipulatōne d̓ſcendit. h. d. Bar.b ¶ Peres ſit ſub. ⁊ ſaſdedit legatarijs.c ¶ Minuat̉. puta ꝑ coheredē adeūtē ꝗ deliberabat. qd̓ non placet: vtsͣ. ſi ꝑs. he. pe. l. ii. ſꝫ dicꝑ q̄relā īof. teſta. ut. sͣ. d̓iof. te. l. circa. ⁊. ut. C. d̓inof. te. l. cū duobꝰ. uelbonoꝝ poſ. ꝯͣ ta. ut. sͣ. d̓le. iij. l. fi. ⁊ d̓ vul. ſub. l.⁊ ſi ꝯtra. ul̓ ꝑ agnatiōeꝫpoſthumi. vt. sͣ. de cōdicil. l. pe. ꝓ ꝑte ergo qͣ remanet hr̄s tenet̉ ex ſatiſdatiōe ad legata ⁊ nonvltra niſi in libertate: ut.sͣ. de codicil. l. ꝗ in graui. ⁊. l. ſequē.a ¶ Aſt .i. remāet ul̓ exiſtit. ſic. sͣ. de le. i. l. cū reſin prin. ⁊ facit. jͣ. d̓ p̓to.ſtip. l. ij. in fi.b ¶ Apud eos .ſ. hr̄des⁊ caue qꝛ tranſit d̓ ſingulari ad plurale. ac.c ¶ Hr̄des ſint .ſ. ſcrptide rigore iuris ⁊ ſtatimponet exemplum.d ¶ Reſtituit̉. remaneteniꝫ hr̄s nomine ꝗ eratvt īſti. de fideicō. he. §. reſtituta. aliud autem ſi de fcō tm̄ deſinat hr̄e bōa:vt. C. de iure deli. ſi d̓ bonis. e ¶ Exonerādi. ut. sͣ. ad trebel. l. i. §.i. ⁊. §. ꝙͣꝙͣ. ⁊. §. ſi is ꝗ qͣdrīgenta. ⁊. §. pe. ſꝫ ꝯͣ vr̄. sͣ. ad treb. l. cū hr̄ditas.ī fi. vbi nō exonerat̉ ꝗ reſtituit. ſꝫ dic ꝙ ibi ſuo noīe ꝓmiſit creditoribus. h̓aūt ut hr̄s ⁊ hr̄ditario noīe: ⁊ iō hꝫ exceptiones eaſdē qͣs hꝫ ꝯͣ actionem exteſtō: vt. sͣ. e. §. ſi ꝗs ſub ꝯdi. ⁊. jͣ. e. §. fi. f ¶ Si ei. īcerta. hēas īcerta:vt. jͣ. patet. g ¶ Sub ꝯditiōe. hac .ſ. ſi cū ⁊cͣ. ſil̓is cautio ſub excep. ut. jͣ.d̓ dā. infec. l. p̄tor. in pͥn. h ¶ Alij .ſ. filio. ⁊ ſic apparet ꝙ dedit incerta die. al̓s ſi certa ſtatim morte teſtatoris cederet: ⁊ ſic illud ſolū ip̄s inip̄iceret̉: ut. sͣ. ti. i. l. ſi poſt. in prin. ⁊. §. fi. ⁊. l. ſi dies. in prin. i ¶ Exceptione. ꝗbus enī excep. repellit̉ ab actōe ex teſtō. ⁊ hͨ ex ſtipulatiōe: vt. sͣ. e. §. ſiꝗs ſub ꝯdi. h. k ¶ Cautū. pr̄i efficacit̓. qꝛ lꝫ ſit ei actio: tn̄ exceptione repellit. vl̓ dic cautū .ſ. filio nullo mō cū filio ꝑ patrē ei q̄rere volentem nonacquirat̉: vt. sͣ. de iure do. l. cum dos.☞ Ed ſi forte. habeas nec ſi forte ⁊c̄. ⁊ tota plane legitur. ac.m Ad ⁊ ipſis. cauēdū eſt. ſub ꝯdi. ſi tunc eēt ſui iuris. ſic ecōtra diciturin patre. sͣ. l. i. in fi. n ¶ Quēadmodum .i. ſicut.