Liber

teꝫ ꝯpellit̉ adireª. neqꝫ is a quo lib̓tas data nō ēᵇ ꝑꝑ eū ꝗ nōduꝫ libereſt vt adeat cōpellit̉. ⁊ ſe. cōᵉ. tūcͣ locus eſt cū ab oībꝰᵍ directa vl̓ fideicō. lib̓tas ab eoᵉ d̓at̉ a qͦ hr̄ditas qͦꝫrelinquit̉. ¶ Sꝫ ſi forte is a qͦ libertas data ē portionē ſuam repudiauit: vl̓ ꝯditōeᶠ excluſus eſt cū portōeiꝰ ad alterūᵍ ꝑuenerit d̓fendi poterit adire cogēdum. ¶ Quid .n. intereſt qͦ iureʸ debitor libertatis ⁊ heIDē.reditatis idē eē ceperit.On eſt cogendus hr̄sᶠ ſuſpeectā adire hr̄ditateꝫ ab eo cuilibertas a legatarioᵏ: hereditas abhr̄de r̄licta ē: cū ſtatꝰ hominisª ex legato pēdeatˡ. ⁊ nēo ſe cogat̉ᵐ aſtrīgē hr̄ditarijs actōibꝰ ꝑꝑ legatuꝫⁿ.¶ Quid .n. ſi īter moras nō māumittē legatarioº ẜuꝰ d̓ceſſeritᵖ. Siaūt viuo teſtatoreᵈ legatariꝰ d̓ceſſerit: benigne reſpōdet̉ cogēdū adir̄cū ī ipſiꝰ ſit ptāte māumiſſoᶠ r̄ſtituēhr̄ditatemᶠ.¶ Dem.Iciꝰ rogatus eſt qd̓ ex hr̄ditate ſuꝑfuiſſetᵗ meuio reſtituere.qd̓ medio tꝑe alienatū vel diminutū ē: ita qn̄qꝫᵛ peti non poterit ſi nōinteruertendi fideicōmiſſi gr̄a talealiꝗd factū ꝓbet̉. Uerbis .n. fideicōmiſſi bonā fidē ineſſe ꝯſtat. Diuus autem marcus cuꝫ de fideicō-

miſſaria hr̄ditate cognoſceret hisv̓bisᵗ. Ouicꝗd mihi ex her̄ditatemea ſuꝑfuerit rogo r̄ſtituas. boniviri arbitriū ineſſe credidit. iudicauit enī erogatōesʸ qͦ ex hr̄ditate facte dicebant̉: n̄ ad ſolā fideicōmiſſi diminutioneꝫ ꝑtine̓. ſꝫ pro ratapr̄imonijᶻ qd̓ ꝓpriū habuit hr̄s diſtribui oportē. Qd̓ mihi videt̉ nōtm̄ eꝗtatis ratiōe: veꝝ exēploª quoqꝫ motus feciſſe. Cū .n. de cōferendis bonis fratribꝰº ab emācipatofilio q̄reret̉: peculiū aūt qd̓ ī caſtrisfuerat acꝗſitū militiᵉ relinꝗ place̓t.Cōſultus īuerator ſumptus quosmiles fecerat nō tm̄mō pr̄imonioºqd̓ munꝰ collatōis pati debuit: ſedꝓ rata etiā caſtrēſis pecunie debe̓ īputare cōſtituit. ¶ Proter hmōitractatuꝫᶜ meuiꝰ fideicōmiſſi noīecautiōeꝫ exige̓ dꝫ. qd̓ eo ꝑtinet n̄ vtex ſtipu. petat̉ qd̓ ex fld̓icōmiſſo peti nō poterit: ſꝫ vt habeat fideiuſſores eiꝰ qͣꝫtitatis quā ex fideicō. petere potuit.T Dem.Ipatroni filius extraneo r̄ſtitueīt ex treb. hr̄ditatē: oꝑarūactio que trāſferri nō potuit apudheredeꝫᶠ manebit. Nec etᵍ nocebitexceptioᵖ cum eadem prodeſſe nōpoſſet ei quiⁱ fideicō. accepit. Et generaliter ita reſpondenduꝫ eſt: nō

cidens. hoc dicit Bar. ⁊ Alex.a ¶ Seruus. cōpellit̉ adire .ſ. a quo ſola libertas eſt relicta: vt. jͣ. l. proxi. h.b ¶ Data nō eſt. ſed ſola hereditas ⁊ pars. ⁊ facit. sͣ. e. l. ſi cui pure. §. i. ⁊. jͣ. e. l.ſi p̓atroni. §. imperator.c ¶ Conſulto. trebelliano.¶ Ab oībus .i. ab aliquo oīum.e ¶ Ab eo .ſ. berede ſic. sͣ. de tu. ⁊ cu.a. ab his. l. ſi īpuberi. ſed cuꝫhereditate ⁊ libertas tacite dat̉vt. C. de neceſ. ſer. l. ꝗdaꝫ. §. i.vr̄ cogi ille a quo hereditas eſtrelicta. rn̄. ibi directo libertasdat̉. hic ꝑ fideicō. ar. sͣ. d̓ teſta.tu. l. ꝗ tutela. §. i. Itē nūꝗd ēthr̄ditas ſeruo pōt relīqui ſicutlegatum: vt. C. de neceſ. ſer.l. quidam. §. illo. rn̄. ibi confortatur heres nō aūt cogit̉ ad dādū. ⁊ facit. sͣ. e. l. ſi cui. §. i.f ¶ Cōditione. ſub qua fuit inſtitutus. ⁊ ſic alteri accreſcit: vthic. ⁊. C. d̓ cadu. tol. §. ſinant.¶ Alterū. a quo fideicō. relictum erat. accur.h ¶ Quo iure. ex ꝑſona ſua vl̓teriꝰ certe nihil. ſufficit .n. ꝙvtrūqꝫ debeatur ab eodem. ſic.jͣ. de ver. ob. l. cū ſeruus. ⁊ sͣ.de codicil. l. ꝗdam. in fi. ⁊ d̓ le.l. ſi duobus. §. i. ⁊. jͣ. de carbo.edic. l. iij. §. ſi is. ar. ꝯͣ. jͣ. e. l. ſipatroni. §. ꝗ fideicōmiſſariaꝫ.⁊ .jͣ. de ſolu. ⁊ magis. ⁊ sͣ. d̓ inoffi. teſta. l. nihil. §. fi. Item h̓lex loquitur in ſeruo hereditario. ⁊ sͣ. e. l. mulier. §. non eſt.non heredis vel extranei: vt. sͣ.e. l. cogi. §. ſed ſi a ſeruo.On eſt. heres. ſuus velextraneus. ac.¶ A legatario. cui ſeruꝰ eratlegatus ⁊ rogatus d̓ manumitk ¶ Hominis. circa libertatē.tendo. accur.ar. sͣ. de cap. di. l. fi. ac.¶ Pendeat. poteſt enim eſſey ante decedat ꝙͣ manumittatur. ⁊ ita incommodum ſentiret heres ſi adijſſet coactus. nā teneretur creditoribus. nec poſſet dici hic ſubueniendū. vt. sͣ. e. l. poſtulanre. in fi. j. rn̄. nā ibi diſtrahunt̉ bona a creditoribus fratris eius cui hereditas erat reſtituēda. nā ſeruus ille fideicōmiſſarius liber iamfactus deceſſit. hic aūt ſeruus deceſſit. nullos ergo hꝫ creditores. ſed quid ſi ſuaſponte adijt heres: ſicqꝫ legatarius factus dn̄s ſerui eū manumiſit. nunꝗd hiccoget heredē vt reſtituat? ℟. ſic. nam hic ſtatus non pendet. idem̄ credo ⁊ ſi nōdū ſit manumiſſus. ſed ip̄e ſtulte agit ſi petat ſibi reſtitui adhuc. azo. qꝛ per eundn̄o ſuo. ⁊ legatario per eum queretur.m ¶ Cogatur. a ſeruo idem eſt ſi a legatario dicatur cogi.n ¶ Propter legatū. libertatis ſolū vel hereditatis ſolū ſeruo relictū. vt. sͣ. e.l. ꝓxi. §. i. h.o ¶ Legatario. qꝛ forte non proderat nondum adita hereditate. vel poſt aditam deceſſit anteꝙͣ manumitteretur.p ¶ Deceſſerit. ⁊ ſic heres remanet in dāno: vt dictum eſt.q ¶ Uiuo teſtatore. ⁊ ita vr̄ ꝙ legatum ſerui ſit pro non ſcriptum vel in cā caduci. quomodo ergo locum habēt ſequentia; rn̄. Ioan. ꝙ teſtator manumiſit. velerat prius legatarij: ⁊ ipſe legatarius manumiſit. cum forte erat aliꝗd ei relictūvt manumitteret. ⁊ qd̓ ſubijcit expone in ptāte eius .ſ. heredis.r ¶ Manumiſſo .ſ. ante in vita teſtatoris.s ¶ Reſtituere hereditatē. etiā ſi ipſe noluerit recipere eū coegit adire: vt. sͣ. e. l.poſtulante. in fi. i. rn̄. ſed in ſuperiori caſu cū legatarius viuit nec ſeruus ē manumiſſus nō eſt in ptāte heredis reſtituere: cū libertas iā pendeat ab alio .i. legatario ēt ſi ſeruus fuerit hereditarius. hic aūt nō pēdet. ſed hodie etiā ſi non fuitmanumiſſus in vita teſtatoris cogit̉ heres manumittere. nā ſiue pro nō ſcriptūeſt relictū libertatis: ſiue in cā caduci: vt qꝛ legatarius deceſſit an̄ teſtm̄ vel poſtante teſtatorē: remanet apud heredē cū onere: vt. C. de cadu. tol. §. ī primo. ibiniſi perraro ⁊cͣ. ⁊. §. pro ſecundo. ⁊. jͣ. de fideicōmiſ. li. l. cū vero. ⁊. §. ſi pro nonſcripto. Et idē dico in eo qd̓ eſt aꝑta voce caducū. nam legatum libertatis vellegatum relictum ſeruo legato nō cedunt niſi ab adita hereditate: vt. C. de cadu. tol. §. in nouiſſimo. ⁊ ſic mortuo legatario autē aditā hereditatē poſt mortēteſtatoris remanet apud heredē ſil̓r cum onere: vt. C. de cadu. tol. §. ne autem.ſic gͦ cogit̉ manumittere ⁊ reſtituere: cū ab eodē incepit deberi hereditas ⁊ libertas: vt. sͣ. l. ꝓxi. §. fi. Itē ꝯͣ huic. l. vſ. sͣ. e. l. apud. §. antiſtia. ⁊. l. cogi. §. fi. ſeddic vt ibi. Itē quo iure cogit̉ ꝗs adire;? dic officio iudicis. ar. sͣ. l. proxi. ibi. nullepartes pre. ⁊cͣ. econtra actionis iure. ar. sͣ. e. l. pap. primū verius. accur.Icius. Rogatus reſtituere. qd̓ ex hereditate ſuperfuerit pōt bona fide dininuere. Item in dubio expenſa ab vtroqꝫ patrimonio intelligitur eſſe fa-

cta pro rata. h. d. Et diuiditur. primo ponit vnum dictum. ſecundo illucꝓbat ꝑ auctoritatē. Tertio illud cōmendat ⁊ aliam auctoritatē adducit.Quarto dicit cautionem eē preſtandam. ſecunda ibi diuus autem. tertiatibi: qd̓ mihi. Quarta ibi: ꝑꝑ huiuſmodi. Bar. ⁊ Alex.t ¶ Suꝑfuiſſet. tꝑe mortis heredis. ⁊ noͣ hoc caſu nō veniunt fructus in reſtitutiōe: vt. jͣ. e. l. deducta. §. pe. ſecūs ſi eſſet dictū ꝗcꝗd ſuꝑeſſet de bonis meis: vt. jͣ. de vſur.l. ī fideicōmiſſi. §. nūqͣ.Itē noͣ ꝙ vbi eſt rogatꝰreſtituere ꝗcꝗd de hr̄ditate ſuꝑeſſet vel de bōismeis ſi aliqua alienauerit: ⁊ ex precio alias resemit: vel creditoribus ſuis ſoluit. vel permutauitnon vr̄ cōſumpſiſſe. immo vice permutati dn̄ijvenit reſtituendū: vt. sͣ.de le. ij. l. imperator. §.fi. ⁊. l. ſe. ⁊ sͣ. d̓ pe. here.l. ſed ⁊ ſi. §. qd̓ aūt ibi. ⁊non in corpus ⁊cͣ. Itemnoͣ ꝙ ẜm hec iura ita diſtinguebat̉. an interuertendi cā: ⁊ non noceret fideicōmiſſario. an non: ⁊tunc ꝓ rata pr̄imonij: vth̓. ⁊ sͣ. de peti. here. l. ſꝫ⁊ ſi lege. §. qd̓ autē. ⁊ devſur. l. ī fideicōmiſſi. §.nōnunꝙͣ. ſed iure nouoquartaꝫ cogit̉ reſeruarevt. C. ad treb. aucͣ. ꝯͣ rogatꝰ. at vbi ſimplicitereſſet rogatus reſtituerhabet locuꝫ. C. com. d̓.l. fi. §. ſed qꝛ. ⁊ aucͣ. res q̄ibi poſita eſt.u ¶ Qn̄qꝫ .i. qn̄cundx ¶ His verbis. relictabaudi.y ¶ Erogationes. nō cāinteruertendi fideicōmiſum facte: al̓s ex toto reuocant̉: vt. sͣ. ꝓxi. ac. z ¶ Primonij. eligit̉ gͦ media via. ſic inſti. d̓rerū diui. §. cū ex aliena. ar. ꝯͣ. sͣ. d̓ neg. ge. l. neſennius. in fi. ⁊ sͣ. e. l. ſcribit celſus. Itē facit. jͣ. e. l. deſtucta. §. fi. ⁊ sͣ. l. mulier. §. cū ꝓponeretur.a ¶ Exēplo. pͥncipis vt ſubijcit. al̓s ꝯͣ. C. de ſen. l. nemo.Fratribus. qui manſerunt in poteſtate.Militi emancipato. nam caſtrenſe vel quaſi non confertur. vt. jͣ. deccollatione bonorum. l. i. §. nec caſtrenſe.Patrimonio. aliunde acꝗſito qd̓ nō erat caſtrenſe vel quaſi.Propter hmōi tractatū. qꝛ poterat eē ꝙ cā interuertendi fideicōmiſſum alienabat heres vl̓ ſi nō pro rata tn̄ erit detrahendū. ⁊ qd̓ ſuꝑeſt reſtindū adueniēte die. ⁊ ideo cauet̉ vt. C. vt in poſ. le. l. cū archimedorā. ⁊ſic ē ſatiſdatio d̓ reſtituēdo adueniēte die. ⁊ facit. jͣ. ti. ij. l. i. §. ſi ꝗs ſub cōditione. ⁊. §. ꝗ minorē. alij dn̄t de nō diminuendo. qꝛ ꝑſona ſit ſuſpecta.ar. jͣ. ti. ij. l. poſtꝙͣ. §. fi. ⁊ sͣ. ꝗ ſatiſda. co. l. ſi fideiuſſor. §. fi. hodie aliterſatiſdatur .ſ. ẜm formā legis. C. e. aucͣ. contra rogatus.oni. Qd̓ ad heredē heredis tranſit nō tranſfert̉ in fideicōM miſſariū ꝑ trebel. h. d. Gar. vel ſic. Actiones cōpetentes heredi ⁊ ꝯͣheredē nō vt heredi ſed vt filio non tranſeunt in fideicōmiſſariuꝫ ſed apudheredē remanēt ſine obiecta exceptionis. h. d. ẜm vnum intellectum. ſedẜm alium intellectum de illis actionibus que competunt tanꝙͣ heredi vſꝯͣ heredē. ſed tn̄ ſunt tales que non tranſeunt ad hr̄des heredis. ideo nontranſeunt in fideicōmiſſarium ꝗ habet̉ loco ſecundi heredis. Et vterqꝫ intellectus reputatur noͣ. ⁊ ſing. Alex. f ¶ Si patroni. apud heredeꝫ.ſ. filiū patroni inſtitutū a pr̄e. ⁊ loꝗtur indubitanter de operis obſeꝗalib̓q̄ ꝯſiſtunt in faciēdo. vt. C. de ope. li. l. liberti. Quid aūt in fabrilibus .i.incertis vt. x. operas? dicas idē. nā cū nō tranſeunt ad heredē extraneum:vt. jͣ. de ope. li. l. ſi operarū iudicio. gͦ nec ad fideicō. ꝗ eſt loco heredis. ſcdd̓ artificialibus .ſ. certis vt. x. operas pictorias vr̄ ſecus: qꝛ tranſeūt ad hiredē extraneū. vi. jͣ. de oꝑ. li. l. a duobus. Uel pōt dici ꝙ nunꝙͣ tranſeaaliqua opera ad fideicōmiſſarium: ſicut nec ad ſecundum heredem. vt. jͣ.de ver. ſig. l. ſciendū. §. itē operarum. ſed an id qd̓ non venit in reſtitutūon computetur heredi in quarta? Rn̄. forte non. qꝛ hꝫ non vt heres. ⁊ ſitquaſi es alienum: vt ar. sͣ. ad. l. fal. l. pater. in prin.¶ Nec ei .ſ. filio heredi nocebit contra libertos teſtatoris nec contra fideih ¶ Exceptio .ſ. trebel. de qua dicit̉. sͣ. e. l. i. §. quāꝙͣ. i ¶ Fi a. ſi ipecommiſſarium ſi ipſe de libertis eſt.