Liber

ꝑtinerēt. ¶ Seia teſtō ſuo legauitticioª auri pōdo. v. ticiꝰ accuſabatꝰeā ꝙ pr̄eꝫ ſuū mādaſſet īterficiēdū.Seia poſt īſtitutā accuſationē codicillos ꝯfecit: nec ademit ticio priuigno legatū: ⁊ an̄ fineꝫ accuſationisd̓ceſſit. acta cāᶜ ꝓnūciatū ē pr̄eꝫ ticijſcelere ſeie nō īterēptū. Quero cuꝫcodicill̓ legatū qd̓ ī teſtō ticio dederat nō ademeritᵇ: an ab hēdibꝰ ſeieticio debeat̉? Rn̄di ẜꝫ ea q̄ ꝓponerent̉: nō d̓beri. ¶ Filie quā ī ptātehabebat īter cetera legauit peculiū.Idē poſt teſtm̄ ſcm̄ pecuniā a debitore filie exegit: ⁊ in ſuam rōneꝫ cōuertit. Quero an filia eo noīe cumheredibꝰ pr̄is agere poſſit? Rn̄diſi ꝓbet̉ᵉ non adimendi aīo factuꝫ:agere poſſe.T. Enul.Etrahere legatis vel adijcere ſi nihil p̄ter numerataꝫ pecuniāᶠ legatū ſit ꝓmptū ē. Cū verores corꝑales īteruenirēt ⁊ ſcripturadifficilior ſit. ⁊ obſcura ob id portio¶ Cū libertas adimit̉ legata ẜuisᵍ

relicta nihil attinet adimi.¶ De rebus dubijs. PAulus.¶ Undū meuianū aūt ſeianūᵍ ticio legauerat. cū vniuerſa poſſeſſio pluriūᵖ pͥdioꝝ ſub appellatiōe fūdi meuiani rōnibus demonſtraret̉.Rn̄. nō videri cetera predia legatovoluiſſe defunctuꝫ cedere: ſiʳ fundiſeiani p̄ciū a fūdi meuiāi p̄cio n̄ magnaᵏ pecunia diſtīgueret̉. T Deꝫ.Iuibꝰʸ ciuitatis legatū vel fideicōmiſſū datū: ciuitatiᵐ relictū videturª.P Aulus.I N ambiguoº ẜmone nō vtrūqꝫ diximus: ſed id dūtaxat qd̓ volumus. ¶ Itaqꝫᵖ ꝗ aliud dicit qͣꝫvult: neqꝫ id dicit qd̓ vox ſignificat.qꝛ non vult: neqꝫ id quod vult: qꝛid non loquitur.I DemAulus rn̄.q id qd̓ ꝯditōis īplēde cā dādū ē: ſine dubio certiſ⁊ īcertisʳ ꝑſonis dari debē̓ vt fideicōmiſſi petitio poſſit cōpete̓.Aulus rn̄dit: cū IDem

morte fideicōmiſſarij. hic pnīa teſtatoris qͥ patet in adimēdo legato. hic grauādo matrē videt̉ penituiſſe de eo ꝙ quatuor ei legauerat. ar. sͣ. e. ſ. quod ſi. ⁊. l. ⁊ideo. vel hic ab initio nil plus niſi duo matri erat relicturus. Tu dicas ꝙ h̓ quoad illa duo mater vt miniſtra fuit electa: vt ⁊ sͣ. de leg. ij. ſi quis ticio. ⁊. l. ſi ꝗsquos. ⁊. jͣ. de dona. cauſa mor. l. ſi filio. ſed in contrario vt legatarius. ⁊ eodemmodo ſolue. C. de ca. tol. pro ſecundo. ⁊ sͣ. de le. ij. ſi fundumꝑ fideicō. §. iul̓. ⁊ de le. iij. pater. §. tuſculanus. ⁊. jͣ. de cō. ⁊demō. ſiꝗs eū. q̄ ſunt ꝯͣ. ⁊ dic ut.d. l. ſi ꝗs ticio. Apparet ex predictis ꝙ id qd̓ dr̄ ademptuꝫ nōvideri datum ut. sͣ. de his quein teſt. de. l. i. §. pe. qd̓ uerum ēꝙͣtum ad illū locū cui eſt ademptū non quātū ad illū locuꝫ dequo ē adēptū. alioꝗn ademptolegato illi ad quē tranſlatū eſt:pͥmus ſtatī viā agēdi ꝯſeq̄ret̉.qd̓ hic negat ẜm. R. ⁊ aꝫ.¶ Seia. Qui accuſat te⁊atorē de crimine capitali: videturſibi capitalis inimicus: vnde lezatū videt̉ ſibi adēptū. bar.a ¶ Tertio pͥuigno: ut. jͣ. pꝫ.b ¶ Accuſabat īcidenter cuꝫ heres ſeie dotē repeteret: vt eamnus lucret̉: vt. C. de repu.l. cōſenſu. ⁊ sͣ. ſolu. ma. l. ſi abhoſtibꝰ. vel dic ꝙ directo criminaliter accuſabat. l. cor. deſic. ut. C. de ſic. l. is qui. ac.c ¶ Acta cā. poſt morteꝫ ſeie. ⁊hoc ſi ciuiliter excipiēdo. vel dicetiā criminaliter quo ad bonatm̄. qd̓ dic ut. C. ſi reus uel accu. mor. l. fi. ac.d ¶ Non ademerit. quia tacitevidet̉ ademptū: vt. sͣ. eo. ex patre. ⁊. l. iij. §. fi. ⁊. l. ſequē. ⁊ facit. jͣ. de his quibusut indig. l. i. ⁊. l. indignum. ac.¶ Filie. Per exactionem debitoris legatum de eo factum videtur extinctumniſi aliud appareat. h. d. Bar.e ¶ Probet̉. preſumit̉ enim adēptū: ut. sͣ. e. l. in prin. ⁊ de leg. ij. cū pater. §. filia⁊. l. antepe. in pͥn. azo. ⁊ de le. iij. l. fideicōmiſſa. §. ſi rē. ⁊. l. qui filium. ac.Etrahere. pecuniā. cū ſola pecunia legat̉: expedite fieri pōt vel totiꝰ vel ꝑtis adēptio. vel quote vel non quote. ⁊ tā minime ꝙͣtitatis ꝙͣ maxime. veluti unius nūmi. Reuera corporalia legata vniꝰ nūmi adēptio puta in fundo:obſcurū ⁊ difficile eſt deſcribere tā breuē partē fundi. iō quia ad id ꝓpria nomina ſicut pecuniā in ꝓmptu nō habemus. R. nā pecuniā per ſolidos per librasper nūmum vnū vel plures. ⁊ per quotas in partibus deſignat̉. ſꝫ fundus tm̄per quotam ⁊ dimidiam. tertiā ⁊ ſic de ſingulis. ac.g ¶ Cum libertas. ſeruis. proprijs teſtatoris qꝛ eis legatū ſine libertate nullumeſt: ut. sͣ. e. ⁊ ſi tranſferam. ⁊ facit. sͣ. e. ſi ſeruo. ac.¶ De rebus dubijs. Supra dictū eſt de legatis. veꝝ qꝛ circa legata occurruntdubia: iō hic ponit de rebus dubijs. Sed quero nōne quicꝗd dictum eſt. sͣ. eſtdictū circa dubia cū lex ſemꝑ dꝫ eē de caſu dubio: ut. l. qd̓ labeo. jͣ. d̓ car. edi. ℟.q̄dā ſunt dubia circa factū ⁊ de his tractat h̓ pͥncipal̓r lꝫ ēt qn̄qꝫ īferat de dubijsiuris. ſꝫ ti. p̄cedētes loquūt̉ de dubijs iuris facto poſito ꝓ cōſtāti. b.Andum. Hec lex habet duas lecturas: ⁊ quelibet poteſt diuidi īduas ex diuerſitatibus littere. qꝛ in fi. quidā habent litteram affirmatiuā alij negatiuā. ſed ẜm primā. h. d. Si in aliqua ꝑte alternaaſtiue eſt aliqua res dubia declarat̉ habito reſpectu ad eſtimationeꝫrei: q̄ in alia parte alternatiue poſita eſt certa. h. d. bar.g ¶ Seianū. alternatiue. quo caſu heredis eſt electio: niſi teſtator contradixit ut.C. de ver. ſig. l. penul. in fi. ⁊ dic caſum ẜm azo. ꝙ meuius amplum funduꝫ reliꝗt ticio: ꝗ ticius vt melius coleret ut. sͣ. de le. ij. gaius. §. ticius. in plures ꝑtesdiuiſit. ⁊ cū totale oīum partiū vocabat̉ meuianū: quia a meuio ꝑuenerat. vniportioni īpoſuit nomē meuianuꝫ. ⁊ totale valere poterat. c. ſed hoc paruulū ualet. xx. Itē hic ticius habebat al̓s quoddā aliud predium qd̓ dicebatur ſeianumnunc iſte ticius legauit meuianū aut ſeianum alternatiue. ⁊ forte quem eligeretlegatarius. Queritur ergo de quo meuiano videtur ſenſiſſe: totali uel particulari; ⁊ diſtinguitur an ſeianus equaleat meuiano minori uel quaſi equaleat. ⁊ videtur ꝙ ſenſit de minori: al̓s ſi ſeianus magis equiualeat totali ſecus quia cetera continētur ut h̓ colligit̉. ⁊ ar. īſti. de vul. ſubſti. §. ſꝫ ſi ex diſparibꝰ. ⁊. jͣ. e. vtrū.§. fi. nā tunc teſtator electionē dat. quare merito pōt dubitari ꝙ debebat eligere. ac cum eēt certus teſtator qd̓ eēt ſi de dotali intelligeret: potius totaliter ei legaret preciſe. ſicut ſi vellē legare tibi. c. aut. xx. nā certū eſt ꝙ. c. potius eligeres.⁊ iō ſimpl̓r. c. tibi potius legabo. al̓s minus ītelligitur: vt. sͣ. de le. ij. ſi ita. §. fi.Itē niſi habeas ut magna ⁊cͣ. ⁊ ſi ponit̉ cōditional̓r. al̓s eſt ſine nō. ⁊ tunc dic ſi.i. ꝙͣuis. Itē ꝗd ſi dubiū eſt cui magis equiualeat; rn̄. de minori ſenſit: ut. sͣ. deleg. .i. apud iul̓. §. ſcio. ⁊. l. ſi ita. in fi. Uel dic ſcd̓o caſum ẜm. R. ꝙ ticiꝰ ꝗ habebat fundū menianū amplū ꝙ diuiſit in ꝑtes ⁊ uni īpoſuit nomē ſeianuꝫ ⁊ ſic cōtinet̉ ſcianus ſub appellatione meuiani. tandē legauit meuianum aut ſeianum

alternatiue. q. d. totū aut partem certe noīe meuiani cōtinent̉ tm̄ partes.nō noīate .i. certe a ſeiano ⁊ ẜm hoc ꝙ dicit nō uideri cetera. ſcilꝫ ſeianumcedere cum ipſo meuiano.h ¶ Pluriuꝫ. īter q̄ nō erat ſcianꝰ ẜm pͥmū caſuꝫ. vel erat ẜm aliū. ac.i ¶ Si .i. ꝙͣuis ⁊c̄. ⁊ in fi. habeas nō. ⁊ qͥtingue circa hoc. qꝛ cum vni genus: alteri ſpēs legatur.generi ꝑ ſpēm derogat̉:ut. sͣ. de leg. iij. ſeruis vrbanis. §. fi. cū v̓o eidemgenus ⁊ ſpecies aut alternatiue. ⁊ tūc noīe generis ſole ꝑtes vel ſpēsinnoīate intelligunt̉ uthic. aut copulatine: ⁊ tūcaut cauſa determinationis nominauit partes⁊ tunc ſole ille continentur in legato. idem ſi ateſtatore ſciēte hoc fiat.aut cā tollēde dubitationis ſiue ad maiorē certitudinē. nā tūc gnāli legato nō derogat̉. Idem ſteſtatore ignorante hocactū eſt: ut. sͣ. de fun. inſtru. cū delanionis. §.fundū. ⁊. §. quidā. ⁊. l.ſeie. §. tyranne. ⁊ de ſupel. le. l. legata. in pͥn. ⁊de manu. teſt. ſi peculiū⁊ de leg. iij. p̄dijs. §. ticio. ⁊. §. fi. ⁊ noͣ. hoc. sͣ.de fundo īſtru. queſituꝫ5 pe. ⁊. §. fi. ac.¶. Non magna. al̓s. deeſt nō ſꝫ tu hēas. ac.linquit̉ adminiſtraIuibus. Qd̓ retoribus alicuius uniuerſitatis: videt̉ ipſi uniuerſitati relictū. h. d. bar.l ¶ Ciuibus. forte adminiſtratoribus ciuitatis. azo.m ¶ Ciuitati. non ſingulis. niſi aliud oſtendatur teſtatorem uoluiſſe: ut.j. eo. l. cum ſenatus. ac.n ¶ Uidet̉. vn̄ capiēt adminiſtratores noīe ciuitatis. ſic ⁊ ſacerdoti relictūcapit eccleſia: vt. sͣ. de annuis le. l. annua. §. a ticia. ⁊ jͣ. de con. ⁊ de. fiſcoin pͥn. ⁊. §. idem. ⁊. C. de iur. deli. l. cū aliꝗs. ⁊. jͣ. e. ſi cognatus. §. fi. ac.ꝓprio: in ſcd̓a in appellatiuo. Secūda ibi. Itaqꝫ circa primam parN ambiguo. Tene lec. que hꝫ ꝙ in pͥma ꝑte fuit erratuꝫ in noīetem ponit exemplum duobus modis. tene primum. bar.o ¶ In ambiguo. in prima parte pone legaui ſtichū cum haberē duos ſtichos: ut. sͣ. d̓ le. ij. l. ſi ꝗs a filio. §. ſiꝗs plures. In ſcd̓a legaui hoīeꝫ ⁊ ſentiebā de equo: ut. sͣ. d̓ le. i. l. iiij. Si aūt lego ſtichū ⁊ ſentiā de pāphilo valet de quo ſenſi: ut. d. l. iiij. de leg. i. ⁊ ita prima pars in ꝓprio noīe. ſecunda in appellatiuo ponit̉. ſed ⁊ prima poſſet loqui in appellatiuo. ibi nonvtrūqꝫ. ſed nō in eo ꝙ dicit. ſed ibi dū ⁊c̄. Alij ut. R. dicūt ambiguū qd̓cōtinet amphibologiam: ut aio te Eacidem romanos vincere poſſe ⁊ ſimilia: de ꝗbus noͣ. sͣ. de pac. l. ueteribus. Item infinitis alijs poteſt poniexēplis vt ſtudioſus indagator poterit inuenire. ac.p ¶ Itaqꝫ. uere in ambiguo ita eſt. nam aliud in eo qd̓ dubiū non eſt. prolator tn̄ qd̓ dixit nō ſenſit. R. vel cōtinua ſic. Dixi in ambiguo non ualere utrunqꝫ. ergo multo magis vbi non eſt ambiguus non ualet utrunqꝫ: ꝗnīmo neutrū. nā ſi aliꝗd valeret: valeret qd̓ dicit. ſed hoc non vult.vel valeret qd̓ vult. ſed illud non dicit. ergo valida illatio itaqꝫ ⁊c̄. Sedobijcitur primo dicto. l. sͣ. de vſufruc. le. ſi alij. vbi verbū fundi qd̓ eſt ambiguum. qꝛ quandoqꝫ ꝓprietatem nudam: ut. sͣ. fami. herciſ. l. ⁊ puto. §.i. quādoqꝫ plenā continet: ut. sͣ. de uſufruc. accreſ. l. ſi tibi. tamen non accipitur prout uoluit teſtator vt dicta. l. ſi. alij. Sed dic ibi fuit ambiguitasrei: hic verbi uel orationis. uel ibi ſpeciale. vel ut. R. ibi dixit. vel ueriusnomen fundi non eſt ambiguum: qꝛ ſemper plenam proprietatem continet: ⁊ ſic concordat cum fine huius. l. nec obſtat illa. l. ⁊ puto. ut ibi noͣ.Item obijcitur ſecundo dicto huius. l. sͣ. de lega. iij. l. non aliter. vbi recedit a uerbis ſi teſtator vult. ſed illud locū habet vbi vocabulum plureshabet ſignificationes. ſed alteram conſuetam: ut lego. x. ſo. bononien̄. inſpicit̉ ergo conſueta niſi teſtator aliud uelit ut de paruis bononienſibus ītelligat̉. ⁊ facit. jͣ. de reg. iur. l. in ambiguis orationibus. ⁊ de uer. ſigni.nepos proculo. ⁊ sͣ. de ſupel. le. l. legata. ⁊. l. labeo. circa fi. ſed ar. contra.jͣ. de appel. l. i. §. ſi quis.Aulus. Conditio dandi poteſt conferri in perſonam certam ⁊ incertam. h. d. Bar.q ¶ Reſpondit. quidam dicunt ꝙ hec lex non eſt in pandecta. ac.r ¶ Et īcertis. ut lego tibi fundū ſi dederis decē ducēti ī vxorē filiā ticijvl̓ ei ꝗ pͥmo capitoliū aſcēderit. ad qd̓. jͣ. e. ſi fuerit. at legatū an valeat īcerte ꝑſone relictū; dic ut īſti. d̓ le. §. īcertꝭ. ⁊. §. ſꝫ nec. ⁊. jͣ. e. ꝗda. ac.Anius Si ꝑſona legatarij nō apꝑet legatū nō valet. h. d. Bar.

5