Liber

qꝛ labeo teſtō lanā ac deinde verſicoloria ſcripſit: quaſi deſijt lana tincta lana eē: detractoqꝫ v̓bo verſicoloria: nihilominꝰ ēt v̓ſicoloria d̓bebunt̉ª: ſi nō appareat aliā defunctivoluntatē fuiſſe. ¶ Ticia mūdummuliebrem ſepticie legauit ea putabat ſibi legata ⁊ ornamēta ⁊ monilia in ꝗbus gēme ⁊ margarite īſū⁊ annullos ⁊ veſtē tā coloriāᵇ qͣꝫ v̓ſicoloriā. Queſitū ē an hec oīa mundo ꝯtinerent̉? Sceuola rn̄dit ex hiſq̄ ꝓponerēt̉ dūtaxat argētuꝫ balneareᵉ mūdo muliebri ꝯtineri. ¶ Itēcū īauresᵇ ī ꝗbꝰᵉ due margariteᶠ elēchi ⁊ ſmaragdiᵍ duo legaſſꝫ: ⁊ poſtea elēchos eiſdē d̓traxiſſꝫ ⁊ q̄re̓t̉ annihilominꝰ d̓tractis elēchis īauresd̓berent̉? Rn̄. d̓beri: ſi maneāt īaures: qͣꝫuis margarite his detracteſunt. ¶ De alioᵇ idē rn̄di: cuꝫ q̄daꝫornam̄ta māillaꝝᶠ ex chilidris. xxxiiij. ⁊ tīpāisᵏ ⁊ margaritis d̓traxiſſꝫ⁊. xxxiiij. ⁊ legaſſet: ⁊ poſtea. iiij. exchilidris. ⁊. vj. de margaritis detraxiſſet.N Omponius.Nter veſtē virilē ⁊ veſtimētavirilia nihil ītereſt ſꝫ difficultateꝫ facit mens legātis: ⁊ ſi ip̄e ſolitꝰfuerit vti quadā veſte: q̄ ēt mulieribꝰ ꝯueniēs eſt. itaqꝫ an̄ oīa dicendūeſt eā legatā eſſe d̓ qͣ ſenſerit teſtōrn̄ q̄ reuera aūt ml̓iebris aut virilisſit. nā ⁊ ꝗntꝰ mutiꝰ ait: ſcir̄ ſe quēdāſenatorem ml̓iebribꝰ ſenatoris vtiſolitū: ꝗ ſi legaret muliebreꝫ veſtemn̄ videret̉ de eaⁿ ſenſiſſe: qua ip̄e qͣſiuirilis vtebat̉.IDeꝫ.Cribit ꝗntꝰ mutius: ſi aurumO ſuū oē pr̄fa. vxori ſue legaſſꝫ:id auꝝ qd̓ aurifici faciendū d̓derit:aut qd̓ ei d̓beret̉: ſi ab aurifice ei repenſuꝫº n̄ eſſꝫ: mulieri n̄ d̓bet̉. Pōponiꝰ ait hoc ex parte veꝝ eſt ⁊ ex ꝑte falſū: nā d̓ eo qd̓ debet̉ ſine dubiovtputa ſi auri libras ſtipl̓atꝰ fuerit:hoc auꝝ qd̓ ei d̓beret̉ ex ſtipulatū n̄ꝑtinet ad vxoreꝫ: cuꝫ illiꝰ factum adhūc n̄ ſit. Id enī qd̓ ſuūʸ eſſꝫ nō qd̓ īactione hr̄et legauit. ¶ In aurificefalſuꝫ eſt ſi aurum dederit: ita vt exeo auro aliꝗd aliud ſibi faceret. naꝫtunc lꝫ apud aurificeꝫ ſit auꝝ: dn̄iūtamen non mutauit. manet tn̄ eiꝰ ꝙdedit: ⁊ tn̄ videtur mercedem p̄ſtaturus pro opera aurifici per qd̓ eo ꝑducitur: vt nihilominꝰ vxori debeatur. ¶ Ꝙ ſi auꝝ dedit aurifici: vt n̄

tm̄ ex eo auro fie̓t ſibi aliqd̓ corpuſculū: ſꝫ ex alio tūc dn̄iū qͣtenꝰq trāſiteiꝰ auri ad aurificeꝫ: ꝗppe qͣſi ꝑmutationeꝫ feciſſe videatur: ⁊ hͦ auruꝫnon tranſibit ad vxorē. ¶ Itē ſcribit ꝗntꝰ mutiꝰ. ſi maritꝰ vxori cumhr̄et. v. pōdo auri legaſſꝫ ita. Auꝝqd̓cūqꝫ vxoris cā paratūʳ eēt vti hr̄svxori daret: ēt ſi libra auri īde vēiſſetꝰ: ⁊ mortis tꝑe āpliꝰ qͣꝫ qͣttuor libre nō dep̄henderent̉ᵗ: in totis. v. li.bris hr̄dem eē obligatū: qm̄ articulusᵛ eſt: pn̄tis tꝑis demōſtrationē īſe continet. Qd̓ ipſū qͣꝫtuꝫ ad ip̄aꝫiuris obligationeꝫ ꝑtieat: recte dicetur .i. vt ip̄o iur̄ he̓ſ ſit obligatꝰ. Ueruꝫ ſciendū eſt: ſi in hoc alienaue̓itteſtōr īde librā ꝙ diminue̓ uellet exlegato uxoris ſue: tūc mutata uolūtas defuncti locū faciet doli mali exceptioni: ut ſi ꝑſeueret ml̓ier ī petēdis ꝗnqꝫ libris exceptiōe doli maliſūmoueat̉ˣ. ¶ Sꝫ ſi ex neceſſitatealiqͣ cōpulſus teſtator nō ꝙ velletdiminue̓ ex legato: tūc mulieri ip̄oiure. v̓. libre auri debebuntur: necdoli mali exceptio nocebit aduerſꝰpetenteꝫʸ ¶ Ꝙ ſi ita legaſſet vxori.aurum quod eiꝰ cā paratū erit: tuncrectiſſime ſcribit ꝗntꝰ mutiꝰ vt hecſcriptura hēat in ſe demonſtratōeꝫᶻlegati ⁊ argumentum. Iōqꝫ ipſo iure alienata libra auri āplius qͣttuorpondo non remanebunt in obligationeª: nec erit vtendum diſtinctione qua ex cāᵇ alienauerit teſtator.¶¶ Icie amice mee: cum qua ſineP Aulus.mendacio uixi: auri pōdo. v̓.dari uolo. q̄ro an hr̄des ad p̄ſtationeꝫ integre materie auri: an ad p̄cium. ⁊ quātū ad p̄ſtanduꝫ ꝯpellēdiſint? Pau. rn̄dit aūt auꝝ ei de quoqueritur preſtari aporte̓: aut p̄ciuꝫauri quātū ꝯputari p̄tᵉ. ¶ Ideꝫ q̄ro ſi lite ꝯteſtata pͥtor ita pronunciauerit ut materia p̄ſtetur: antutores audiendi ſint ab hac ſnīa pupilluꝫᵇ aduerſus quē ꝓnūciatuꝫ ē apd̓ſucceſſores eiꝰᵉ ī ītegꝝ reſtitue̓ uolētes. paul̓. rn̄dit pͥtoreꝫ ꝗ auro legato certi pōderis materiā p̄ſtari iuſſit. recteᶠ pronunciaſſe uideri.SCeuola.FEie dulciſſime poculuꝫ aureūqd̓ elegerit fidei hereduꝫ committo ut darent. Quero cū in hr̄ditate non ſint niſi trulle ſciphi: mo-

l. legata. in pͥnc. Itē no. hic ꝙ abundās cautela nō oꝑat̉ aliꝗd vt addat vel minuat vel viciet ſic. C. de teſta. l. ieſtamēta. ⁊. jͣ. de regu. iur̄. q̄ dubitatōis. ⁊ sͣ.e. l. qui mutuā. ⁊. C. de fideicō. l. non recte. ⁊ sͣ. pro ſocio. l. ſꝫ ſi adiecit. ſꝫ arg.contra. sͣ. de vſur. ſi ſtipulatus. ac.a ¶ Debebunt̉. lane ergo nomē ēt tinctā cōtinet: vt hic. ſed cōtra. sͣ. de lega. iii.ſ. ſicui. §. ſane. circa pͥn. Sol.hoc uoluit teſtator: ⁊ eſt certū⁊ hoc ꝓpter ſignū vl̓e qd̓ pͥpoſuerat. cui ſil̓e no. sͣ. e. ſi quisita leget. Tertii ut. R. dn̄t h̓verū naturali inſpecta ſignificatōe: vꝫ nulla adhibita uolūtatis īterpretatōe. cui ob. l. cōtraria. illud ꝯſtat cōtineri appellatōe lane: ut d. l. ſi cui. §. i.⁊ facit in aucͣ. de referen. ac.Ticia Mundo muliebrigato argētū balneare debet̉h. d. bat.b ¶ Coloriā. q̄ eſt natural̓ coloris vel albi uel nigri. ſꝫ verſicoloria q̄ eſt tincta. vt. sͣ. de le.iii. ſi cui. §. proinde. ac.c ¶ Balneare. quo īdiget cumlauatur uel balneat̉: vt ⁊ sͣ. e.l. argumēto. §. mūdus. ac.Item cum. Acceſſorioextincto non extinguit̉ pͥncipali. h. d. bar.d ¶ Inaures .i. ānulos quosdeferunt mulieres in auribꝰ qcōtinēt̉ appellatōe ornamēti:vt. sͣ. e. l. argumento. §. ornamēta.c ¶ In quibus. eſſent ſubaudif ¶ Margarite. appellat gͦ h̓gēmas margaritas in largaſignificatiōe. nā īſtricta ⁊ ꝓpͥaaliud eſt. vt. sͣ. e. ⁊ ſinō ſint. §.ſi ſic. sͣ. e. l. argumēto. §. fina.g ¶ Smaragdi. ꝗ gēmaꝝ nūero ſunt. vt. sͣ. e. ⁊ ſi nō ſūt. §. gime. ac.h ¶ De alio .ſ. caſu ꝗ ſeꝗt̉ cūi ¶ Mamillarū. al̓s mamillaquedam. ⁊c̄.rū. ⁊ dr̄ a mamill̓. nā circa pectus portabat̉. al̓s mamillatūk ¶ Tipāis. ſecꝰ ſi pͥncipale exͣ⁊ dr̄ noīatiue. ac.ctū eēt. aꝫ. ⁊ fa. sͣ. d̓ le. i. ſi ex toto in pͥn. ⁊ .ſ. qd̓ in rerum. §.fi. ac.er. Ueſte legata īſpicit̉ ꝯſuetudo teſtatoris. b.l ¶ Nihil. ſic. sͣ. e. veſtis. ī pͥn.m. ¶ Aut virilis .ſ. ab initio.nā cōſtitutōe .ſ. aī ⁊ vſu ſit demuliebri virilis. ⁊ eꝯͣ. ut h̓ ⁊ argu. sͣ. e. veſtis. §. fi. ⁊. jͣ. de do.inter vi. ⁊ vx. ſꝫ ſi vir in pͥn. ⁊§. i. ac.n ¶ De ea. īmo cōtra vt. jͣ. dev̓. ſi. §. ſi ſtipulatꝰ. So. nō ſic īꝓmiſſis ſoliꝰ promittentis ſicut in his ſoliꝰ legātis mēs īſpicit̉. Itē ꝯͣ. sͣ. d̓ ſupel. le. l. labeo§. verū ſi ea ſꝫ certe viril̓ ⁊ muliebris veſtis non genere velſubſtātia ſꝫ vſu ⁊ deſtinatōe diſtinguit̉ ſicut fundus: vt. sͣ. dele. i. l. plane in fi. ⁊. l. qd̓ in rerū. §. i. ⁊ in domo vt. sͣ. cōia jdi. ſi quis duas. ⁊ facit ad. l. sͣde le. iii. item legato. ⁊ sͣ. eo.quintus circa pͥn. Ac.t Qui legat aurū ſuū intelligit̉ d̓ eo qd̓ pōt vēdicari. h. d. Bar.Repēſuꝫ .i. reſtituturū ad pōdꝰ: ut. sͣ. de ꝯͣhē. ēp. qd̓ ſepe. §. ī his.hoc expone vt.le. iii. cum ancille. ac.a. l. in naue ⁊ de le. iii. ꝗ hēbat. in pͥn. et. sͣ. e. ꝗn2facip. ſi quis rem.factū cū demonſtratōe preſentis tēporis alienatioſcribit. L

nē rei nō extīguit ip̄o iure: ſꝫ ope exceptiōis ſi alienatio eſt voluntaria: ſecus ſi neceſſaria. Itē ſecus ſi legatū eſt factum cum demonſtratione futuri tꝑis. h. d. Bar. r ¶ Paratū. cā vxoris. Itē noͣ ꝙ h̓ pōdo libraꝫnotat. ⁊ ſic pondo ⁊ libra idē ſūt. ac. o ¶ Inde veniſſet .i. ex illis. v.libris vendidiſſet vnā librā. ac. t ¶ Dep̄hēderēt̉. ī bōis defuncti.u ¶ Articulꝰ. ⁊ fa. sͣ. e.ſi ita. ac.x ¶ Sūmoueat̉. immoip̄o iure vr̄ liberatꝰ: vt.sͣ. de le. i. ſi ita ſcri. ſol.ibi ponitur ipſo iure .i.equo ⁊ naturali: qͣſi diceret euidentiſſimo ⁊ ꝓmero ſtricto iure ponit̉.hoc aūt ſignificatio frequenter illa aut raro īuenit̉: ut. jͣ. d̓ ſol. ſtichꝰ. §.naͣlis ẜꝫ. R. ſꝫ certe ī. §.naturalis ponit̉ ius naͣle pro naturali obligatione. dic ergo ꝙ ī. l. ꝯͣ.ademit exp̄ſſe h̓ tacite. ⁊de illa expreſſa dic ut noͣsͣ. de his q̄ in teſta. d̓le.l. i. in pͥn. ac.y ¶ Petētē .ſ. mulierē.⁊ facit. sͣ. de le. iii. l. fideicōmiſſa. §. ſi rē. ⁊. l. ꝗ cōcubinam. §. ſtichꝰ. ⁊. l.vxorē. §. teſtō. ⁊. l. iul. §.pe. ⁊. §. fi. ⁊. l. nuꝑ. ⁊. l.his v̓bis. in pͥn. ⁊. jͣ. e. l.medico. ⁊ sͣ. de le. i. l. i.⁊ .v. ⁊ .vi. ⁊. jͣ. de excep.do. l. apud celſū. §. pͥterea. ⁊. jͣ. de adi. le. ſeruū⁊. l. rē le. ⁊ d̓ ꝯdi. ⁊ de. l.filie. §. ſed ſi ita. ac.z ¶ Demōſtrationē. futuri tꝑis non pn̄tis quemagis dr̄ cōditio: ut. sͣ.de le. i. l. vi. ⁊ qd̓ ſubijcitargumētū .i. cōditioneꝫque arguit ⁊ reſtrīgit legatū. alij dicunt .i. ꝓbationem pro eo petēdo.a ¶ In obligatiōe. quiadeficit conditio in ea libra. ac.b ¶ Ex cā. .i. neceſſitate.vel vol ūtate. q̄ fit. sͣ. etfacit. jͣ. de excep. do. apd̓§. preterea. ⁊ de condi. etde. l. filie. §. fi. ⁊. l. ſi iaꝫtibi. ⁊. jͣ. de adi. le. cū ſernus. ſi aūt nō dixit ē ulerit: ſed ſimpl̓r dixit ſeruos meos: tūc ſerua qd̓dicit̉. sͣ. ſi ita.Icie. Quādo legat̉ certū pōduſ anri liberat̉ debitor eſtiationē ſoluēdo: tn̄ ip̄m aurū ē in cōdēnatōe ⁊ obliatione. h. d. Bar.c ¶ Pōt ad hoc. sͣ. e. l.i. §. fi. ⁊. l. cū certuꝫ. ⁊. l.cū aurum. in pͥn. ⁊. C. d̓dona. ſi ꝗs ar. in pͥn. ſꝫar. cōtra. jͣ. de ſol. paulus. rn̄. ſed hic non habet creditor dānum.d ¶ Pupillum. heredem ticie.e ¶ Eius .ſ. p̓toris. ac.f ¶ Recteʳ. ⁊ tamen adhuc iuſta eſtimatio poſſet ſolui: vt. sͣ. de lega .i. non amplius. §. cum bonorum. ⁊ de vſufruc. l. generali. §. fina. ⁊. l. fundi. ⁊ de lega. ii. ticia. inprincipio. ⁊ de lega. i. ſi domus. §. qui confitetur. ſed argumentum contra. jͣ. e. qui alicui.Eie. eligere. lꝫ nō ſint aurea. no. ergo verbum aureū a teſtatore ex6preſſum reſtringit generalitatē peculij. fic. sͣ. de vino le. l. fi. in pn̄.