Liber
Ui veſtem omneꝫ ⁊ res pluCerium generū ſupellectilis expenſeª ferre ſolitus erat: Is vxoriſupellectilem legauerat recte negabant veſtem legato ceſſurā. LabeoOffilius ⁊ caſſelius: quia nō poſſetvideri veſtis appellatiōe ſupellectilem contineriᵇ.¶ Dē.Aſa enea ſalientis aque poſita. Iteꝫ ſi quid aliud magis d̓liciarum qͣꝫ vſusᶜ cauſa paratuꝫ eētnon eſſe ſupellectilis Labeo ⁊ Trebatius putāt. Murrea autē vaſa ⁊vitrea que ad vſum edēdi ⁊ bibendi cauſa parata eſſent: in ſupellectili dicuntur eſſe.Ii Abeo.Uemadmodū vrbanus ſeruus ⁊ ruſticus diſtinguit̉. nonlocoᵇ ſed genere vſus. ita vrbanapenus ⁊ ſupellex ad vſū vrbanumnon ad locum vrbanum aut peregrinū dirigēda eſt. Multumqꝫ intereſt vtrū penus ⁊ ſupellex ea quein vrbeᶜ ſit an vrbana legetur vl̓ ꝓmittatur.ꝘOdeſtinus.Unqͣꝫ ex eo ꝙ ſupellectilemlegauit mulieri maritus teſtamento: habitationeꝫ in qua ſupellex fuit legaſſe videtur. Quare contra defuncti voluntatem habitationem ſibi mulierem vendicare proculdubio eſt.E Aliſtratus.Ando legato: inſtrumentumLeius non aliter legato cedit niſi ſpecialiter id expreſſit. Nam etiādomo legata: neqꝫ inſtrumentumeius: neqꝫ ſupellex aliter legato cedit qͣꝫ ſi idipſum ad vſuꝫ nominatīexpreſſum a teſtatore fueritᶠ.¶ Incipit liber. xxxiiij. digeſtorumt decimus huius.¶ De alimentꝭ ⁊ cibarijs legatisUXpianus.Ialimenta fueritlegata dici pōt etiāaquā legato ineſſeIſi in eaᵉ regiōe fuerint legata vbi venūdari aqua ſolet.¶ Ias libertisʰ ſuis alimēta reQArcianus.liquerit: ⁊ ſi legati fuerint ſeruiª: ⁊ rogati legatarij māumitteread fideicōmiſſumⁱ admittenturª:
ut diuus quoqꝫ ſeuerus ⁊ antoninus reſcripſerunt. Et licꝫ ad fiſcuꝫbona fuerint deuoluta ex quibusⁿalimenta debeantur preſtāda ſuntꝰſicuti ſi ad quenlibet ſucceſſorē trāſiſſent.UXp̄ianus.Olēt iudices ex cauſaalimentorum libertos diuidere quoties plures ſūt hēdes: ne a ſingulishēdibꝰ minutatiꝫ alimēta petentesdiſtinguant̉ʳ. Quā diuiſionē ꝑindehaberi oportet atqꝫ ſi pater familias ipſos libertos diuiſiſſetˡ. ¶ Solēt ⁊ unuꝫ eligere per quē alimentapreſtant̉: aut ex uoluntate defunctiaut ex arbitrio ſuo ut reſcripta ſubiecta oſtendunt. ¶ Exēplūᵛ libellidati mihi a libertis: fauille miſſi uobis ſciens ad exemplum iſtam rempertinere: quia multis teſtamentisſuis libertis preſtare iubent neceſſaria. que quia minime eris ſunt adnihilum perducuntur cum pluresheredes ceperunt per ſucceſſioneꝫexiſtere. Qua d̓ cauſa puto vos recte facturos: ſi cōuocatis fauille heredibus procuratoribuſue eorumconſtitueritis cuiᵗ a ceterisʸ dari debeat pecunia ex cuius uſuris alimēta preſtenturᶻ. ¶ Debebit autem isqui accipiet̉ cauere eisᵇ qui dabuntredditurum ſe ut quiſqꝫ ex libertisdeceſſeritᵇ: alioue quo modo in ciuitate eſſe deſieritᶜ tātuꝫ ex ſorte qͣꝫtum officiet pro portione computatio. ¶ Diuusᶠ pius rubrio cuidātaleſforo reſcripſit. Conſules uocatis his a quibus uobis alimentadeberi ex cauſa fideicommiſſi cōſtiterit: uel omnes ab uno uel facta ꝓrata diſtributione quis ⁊ a quibꝰ ꝑcipiatis decernentꝰ. fiſcus eniꝫ ſi eonomine quid ab eo uobis deberet̉exemplumʰ ſequet̉. ¶ Iam nūcˡ ſciatis partes eoꝝ qui ſoluendo eſſe deſierint non pertinereª ad onus reliquorum heredumQ. Odeſtinꝰ.Ibertis libertabuſqꝫ meis qͦsuiuens in teſtamento ⁊ in cōdicillo manumiſſi uel manumittam dari uolo mea predia ad hocut quecunqꝫ uiuente me acceperint: conſtituantur eis cibarij ⁊
a ¶ Ui veſtem. expenſe .i. cū expend eret ſupellectuem nominabat hec omniaLvtebatur in ſupellectili. ac.b ¶ Cōtineri. quoniā certum genus habet veſtis vt. sͣ. l. i. ⁊. l. labeo. §. ueruꝫ fiea. ⁊ dic vt ibi plene notaui. ace Aſa. vſus neceſſarij. ⁊ facit. sͣ. d̓ ſerui. l. ut pomum. ac.Uēadmodū. non loco:vi ⁊ sͣ. de leg. iii. ſeruisvrbanis in pͥnci. ⁊. l. cum quereretur in prin. ⁊ .jͣ. de v̓. ſig. l.vrbana. ⁊. C. de predijs mi. l.ſi predium. ac.e ¶ In vrbe. ſic. sͣ. ti. i. nam etſi. §. ſi ita.MAndo. fuerit. ſed nec leT gato ſeruo peculiuꝫ: utsͣ. ti. iij. l. antepe. nec uendico.ut. sͣ. de contrahen. emptio. l.quotiens. Itē facit. sͣ. de actio.empti. l. iulianus. §. fi. ⁊. l. ſe.⁊. l. fundi. ⁊ sͣ. de le. iii. lucius.§. collegio. ⁊ sͣ. de fundo inſtruc. cū fundus. ſꝫ contra. sͣ. d̓uſufruc. l. ſed ⁊ ſi ꝗs. §. ꝓprietatis. ſolutio aliud ſi vſufructꝰlegetur: quia tunc inſtramentū fundi ul̓ domus contineturut ibi. aliud ſi fundus ut hic. ⁊eſt ratio: ut ibi notat̉.¶ De alimentis ⁊ cibarijs legatis. Dictum eſt. sͣ. de legatis in genere. Itē in ſpecie a titulo de annuis leg. vſqꝫ huc. ſqꝛ circa legata alimentoꝝ occurrūt dubia: ideo ponitur hecRubrica. Bar.alimentaTegato alimentoruꝫ cedit aquaque eſt venalis.hoc dicit Bar.g ¶ Si in ea. ut africa uel egypto: ut. jͣ. e. l. mela. §. quidā.O pellauide liberoꝝſuorilibertis. Apcontinentur ſerui legati: vt mattantur. Item bona trāſeuntis ad quenlibet cum onere alimentorum. hoc dicit.Bar.h ¶ Si ꝗs libertis .ſ. ſuis. ac.i ¶ Et ſi .i. quāuis. ac.k ¶ Serui. iſtiꝰ teſtatoris. ac.l ¶ Ad fideicōmiſſū. alimentorum.m ¶ Admittent̉. iſti lib̓ti. qͣnꝑ mediū ip̄iꝰ teſtatoris fuerīt liberti cū d̓functꝰ rogauerit eosmanumitti: ut dic̄ lr̄a. al̓s ſecꝰforte: vt. sͣ. d̓ le. iii. pr̄. §. duobus. ⁊ jͣ. d̓ v̓b. ſig. l. modeſtinꝰ. ⁊. jͣ. e. alimēta. §. i. ⁊ no. sͣ.d̓ le. ii. l. cū pr̄. §. fidei hr̄dum.n ¶ Ex quibus. ⁊cͣ. bona. dicoquibus ⁊cͣ.o ¶ Preſtāda ſunt. licet ipſeuilegiatus ſiue ſucceſſor vltimus fuit: vt. sͣ. de cadu. tol..l. vna. §. fi. tamen in hac parte vtitur iure priuati: vt ⁊ al̓s.sͣ. ſi aduerſus fi. l. i. ⁊. ii. Iteꝫnon obſtat. sͣ. de ꝯtrahē. emvniuerſali ſucceſſore. ibi de ſingulari licꝫ ⁊ aliter dici poſſet: ut no. sͣ. de vſufruc.ptio. l. fi. §. fi. quia hic loꝗt̉ dehactenus. ⁊. jͣ. e. lucius. ac.y ¶ Tranſiſſent bona ex quibus alimenta debebant̉. Item facit ad. l. iſtā. jͣ. decondi. ⁊ demon. l. illis. ⁊. jͣ. e. l. alimenta in pͥn. ac.☞ Olent. Si pluribus a pluribꝰ alimenta debentur fiet diuiſio preſtationis: vel vnus qui preſtet eliget̉. Itē executor datiuus cogit̉ ſatiſdare. hoc dicit. lex mirabilis ⁊ ſingularis: lꝫ ⁊ alibi ad hoc fiat mentio. Et diuiditur in trespartes. Primo ponit duo dicta. Secundo probat illum per vnum reſcriptumTertio probat per aliud reſcriptum. Secunda ibi exemplum. Tertia ibi diuus.Bar.q ¶ Diuidere non tamen libertorum iura ſeꝑa̓
t do. ſed tm̄ alimētoꝝ p̄ſtatiōes diuidendo: ipſis communibus remanentbus: vt. jͣ. de iure pa. l. fi. ⁊ sͣ. fami. her. l. quedam. ac.r ¶ Diſtinguātur. ad qd̓. sͣ. fami. her. plane. ⁊ de tranſac. l. cū hi. §. ī cātsͣ. de exerci. l. u. ⁊. jͣ. iudi. ſol. l. iam tamē. §. pe. ac.s ¶ Diuiſiſſet. equiparat̉ iudex ⁊ teſtator: ſic. C. de di. tute. l. ii. ac.Solent .ſ. iudiceſu ¶ Exemplū. petierūtliberti quibus alimenta erant relicta: vt abvno ex heredibus alerentur data pecunia eia cohr̄dibus: ut ex uſuris eis alat eos qd̓ imperator conceſſit. ⁊ ſupplicationē: ⁊ reſpōſiōeꝫmittit quibuſdam iudicibus. ut hec fieri faciātut tamē heres cui pecunia datur caueat coheredibus d̓ reddēdo cuꝫerit reddēda. ac.t ¶ Cui. heredi. ac.¶ A ceteris. cohereibus. ac.3 ¶ Preſtētur. liberiisa ¶ Accipiet. a coheredibus. ac.b ¶ Eis. cohere dibus.c ¶ Qui dabunt. hancpecuniam. ac.d ¶ De ceſſerit. naturaliter: uel ciuiliter ut ſeruus pene factus. ac.c ¶ Deſierit. ut per deportationē qͥ cāe ciuitatis amiſſionis nō extirguat legatū alimentorū. ut. jͣ. l. is cui. ⁊ sͣ. īca. di.. eas. ⁊. l. pe. ſedſunt occaſiōes qͣre apd̓heredem ꝗ ab alijs accepit pecuniaꝫ remaneātalimēta ꝑꝑ abn̄tiaꝫ alimentarij qui aquā uinūuel ſimilia ſecū portaremultis ex cauſis pōt īpediri: ⁊. iō coheres cauacoheredi. uel dic ꝙ furunt relicta ut habeat interiꝫ dū erit in ciuitate.⁊ ita ꝑierunt ꝑ deportationē. Itē no. ꝙ hic hēsꝗ miniſtrat ut miniſtereligitur: ⁊ ideo cauet. etnil lucratur: ut: ⁊ sͣ. d̓ leza. ij. l. ſi quis.¶ ¶ Diuus. alid̓ reſcriptum. ac.g ¶ Decernēt. dicti cōiles. ac.h ¶ Exemplum. predictorum reſcriptorum.i ¶ Iam nunc. q. d. antea propter nimium almentorum ſauorem dubitabatur. ac.k ¶ Non pertinere. ſiue aſſignatio hic fueritfacta ſiue non. facit adl. iſtam. sͣ. de le. i. l. nonamplius. §. fi. ⁊. l. ſeq. ⁊sͣ. fami. herc. filium. et.sͣ. de annuis le. l. in ſingulos. ⁊ sͣ. de tranſac. l. cum hi. §. autem. ⁊ sͣ. d̓vſufru. dominus. §. fi. ⁊ .jͣ. eo. pecunie. ⁊. l. cum vnus in princi. ⁊ .jͣ. iudi.ſol. iam tamen. §. penul. ac.Ibertis. Si fundus relinquitur pluribus vt alimenta percipiant:L videtur plena proprietas eſſe relicta que tranſmutitur ad heredes eteriam ad coniunctos. h. d. Bar. uel ſic. Cauſa que reſpicit fauorem legatarii non artat legatum. h. d. Et diuide. Primo ponit thema ⁊ qͥſtiones deſcendentes ex themate. Secundo ponu determinatiōeꝫ. Secūda ibi. modeſtinus reſpondit. Bar.l ¶ Libertis meis. patrona teſtatrix loquitur.