Liber

legati videantur: ſi neqꝫ ex conſuetudineª patriſfa. neqꝫ ex regiōeᵇ vnde fuerit: neqꝫ ex ꝯtextuᵉ teſtamentipoſſit apparereᵇ.IDeꝫ.Artꝭ legatꝭ nēo dic̄ᵉ ſcripturaſ⁊ libros iā factos legato cede̓.hoc idem ⁊ in tabulis eſt. TDem.Um in ſubſtitutione legata repetantur: libertates etiam cōtinenturᶠ.QAu.Ueſitū eſt ſtichū ſeruū ex eofundo ante annum mortis teſtatoris adductū: ⁊ diſcipline traditū: poſtea in fundūᵍ nō reuerſuꝫ andeberetur? Reſpōſuꝫ eſt ſi ſtudēdicauſa miſiſſet nō ꝙ de fundo eumaliorſuꝫ trāſferret deberi. ¶ Meui fili qꝛ iā tibi maximā ꝑtē facultatū dederim cōtētusᵇ eē debes fundo ſemproniano cū ſuis īhabitantibꝰ: id ē familia: ⁊ q̄ ibi erūt. Queſitū eſt de nominibꝰ debitoꝝ ⁊ nummisʳ. ¶ Eadēᵏ epiſtolam talem miſit: argentum omneⁱ ⁊ ſupellectileꝫquodcūqꝫ habeo tibi do: ⁊ quicꝗdin predio ſemproniano habeo: anſupellex que in alijs predijs vel domibus eſſꝫ ad meuiūᵐ pertineret: ⁊an ſerui quos ex eo fūdo alijs legauitⁿ? Reſponſū eſtˢ noīa ⁊ nūmosˡnon videri deberi niſi manifeſte dehis quoqꝫ legādis volūtas defuncte approbaretur. Seruosq ex hiſdeꝫ fundis alijs datosᶠ diminuiſſeᶠfilij legatum. De argētoᵗ ſupellectili que alibi eſſet eum cuius notio eſteſtimaturū vt id obtīeat qd̓ teſtatori placuiſſe a legatario probabit̉ⁿ.¶ Predia quidem reliquit adiectis his v̓bis vti a me poſſeſſa ſunt⁊ q̄cūqꝫ ibi erunt cū moriar. Queſitum eſt de mancipijs que in his predijs morata fueruntᵗ vel operis ruſtici cauſa vel alterius officij: ceteriſqꝫ rebus que ibi fuerunt in die mortis an ad legatarium pertinerent?;Reſpōdi ea omnia de quibus quereretur legata videri. ¶ Peto vtfundum meū campanianū geneſiealūne mee aſcribatis ducentorumˡaureorum ita vti eſt. Querit̉ an fūdus ⁊ reliqua colonorū mancipia

ſi qua mortis tꝑe fuerit in eū debeant̉? Rn̄di reliqua quidem colonorum nō legataᶻ. cetera vero viderihis verbis ita vti eſt data. ¶ Illudfortaſſis queſiturus eſt aliquis. curargenti appellatione etiam factuꝫᶻargentum comprehenderet̉: cumſi marmor legatū eſſet nihil preterrudeꝫ materiam demōſtratū videri poſſet cuiꝰ hec rō tradit̉. quippeeaª que talis nature ſint vt ſepiusin ſua poſſint redigi initia: ea materie potentia victaʰ nūqͣꝫ vires eiuseffugiāt. Coccū qd̓ proprio nomine appellat̉ quinᵉ verſicoloribus cederet: nemo dubitauitᵍ quin minusporroᵉ coracinum aūt iſginum autmelinū ſuo noīe qͣꝫ coccum purpuraue deſignatur. ¶ Cū virᶠ ita ſegaſſet. Que vxoris cā parata ſunt⁊ do lego. ego apud pretoreꝫ fidecō. petebā: etiaꝫ res eſtimatas: quarū precium in dotem erat nec obtinuiᵍ: quaſi teſtator n̄ ſenſiſſet d̓ hisrebus. at ꝗn ſi in vſuꝫ eius date ſintnihil intereſt: ab ipſo an ab alio cōparate ſunt. Poſtea apud aburniuꝫ valēteꝫ īueni ita relatū. Mulierres eſtīatas ī dotē d̓derat: ac deīdedoteꝫ maritꝰ ei legauerat his v̓bis.Que eiꝰ cā parata ſunt ēptaqꝫ eētdixit emptorū paratorūqꝫ appellatione non contineri ea que in doteꝫdata eēt: niſi ſi maritꝰ eas res poſtea qͣꝫ ipſius facte eſſent in vxorisvſum conuertiſſet. ¶ Rebusʰ quein fundo ſunt legatis: accedūt ēt eaque tunc non ſunt ſi eſſe ſolent necq̄ caſu ibi fuerūt legata exiſtimātur.G Elſus.¶Ichorusˡ aut familiaᵏ leget̉: ꝑinde eſt quaſi ſinguliˡ hoīes legati ſint. ¶ His verbis que mobilia mea erūt do lego. nūmos ibi rerepoſitos vt mutui darent̉ nō eē legatos ꝓculus ait. At eos quos p̄ſidij cā repoſitos hꝫ vt ꝗbuſdā belliſciuilibꝰ factitaſſent:ᵐ: eos legato cōtineri ⁊ ſepe audiſſe ſe ruſticos ſenes ita dicētes. pecuniā ſine peculio.fragilēⁿ eē: peculiū appellantes qd̓p̄ſidij cauſa reponeret̉ᵇ. ¶ Areaꝰ

a ¶ Conſuetudine. locutionis. ut. sͣ. ti. ij. l. ſi ſeruus plurium. §. ſi non vſus. ut.jͣ. de vi. tri. ⁊ oleo lega. l. cū certuꝫ. que eſt contra. ⁊ eſt argu. ꝯͣ. jͣ. ti. i. l. ſi cui. ⁊.de ali. lega. l. alimenta. Acc.bi ¶ Regione. al̓s neqꝫ ex regione. ⁊ tunc expone .i. conſuetudine regionis. ⁊ fac ¶ Ex contextu. ſic. sͣ. de teſta. l. heredescit. jͣ. de regu. iur. l. ſemper. ac..§. i. ⁊. jͣ. de v̓bo. ob. l. ticia. §.idem. R.d ¶ Apparere. quales legatiſunt ex alijs ꝙͣ apparere pōt ut.sͣ. de leg. i. l. ſi ſeruus pluriuꝫ.§. fi. ⁊. .jͣ. de vino tri. ⁊ oleo le.l. cum certum. que ſunt contraẜm. Io. ⁊ facit. jͣ. de ver. ob. l.inter ſtipulantē. §. ſi ſtipulāte.⁊ .jͣ. d̓ ſuppell. lega. l. labeo.Partis. nemo dicit. niſiut. sͣ. e. l. libroꝝ. l. librisUm in ſubſtitutiōe. continentur. appellatione etgo legatorum libertatis continentur. ſed ꝯtra. sͣ. de tranſac.l. i. §. īꝑatores. ſꝫ dic ut ibi. ac.rum cauſa abeſt abeſſe nōUeſitum. Qui ſtudiovidetur. hoc dicit. Bar.z. ¶ Queſitum. fundum. mala vr̄ eē gr̄amatica. ſed dic fundum lego tali cum inſtrumento ⁊ his que in eo erunt cuꝫ moriar: ut. jͣ. de fun. inſtruc. ⁊ inſtru. lega. l. ſeia. §. pāphile.¶ ¶Deni Genꝰ ī medio poſitū ex precedentibus ⁊ ſequentibus reſtringitur. h. d. Bar.h ¶ Meui. cōtētus. ꝑ qd̓ vr̄ legaſſe: ut. sͣ. ti. i. l. peto. in prin.i ¶ Et nūmis .ſ. an contineant̉legato: ⁊ hec eſt prīa qd̓. acc.k ¶Eadem .ſ. mater teſtatrix:al̓s eidem .ſ. filio. ac.l ¶ Omne. hinc oritur dubitatio ⁊ ex eo ꝙ ſubijcit quodcunqꝫ ⁊cͣ. al̓s quācunqꝫ .ſ. ſupellectilem. acc.m ¶ Ad meuiuꝫ ꝑtīeret. ſcd̓aqueſtio. Ac.n ¶ Alij legauit .ſ. continent̉legato: ⁊ eſt tertia qō. ac.o ¶ Reſpōſū ē. rn̄ſio prīe. ac.p ¶ Nūmos. quos hēbat teſtatrix in alijs ſuis predijs ẜꝫ quoſdam. immo quos hēbat in predio ſemproniano: ſed ad tꝑ̄s:ut. jͣ. e. l. ſi chorꝰ. §. i. ⁊. l. ſi ita.⁊ sͣ. ti. i. l. gaiꝰ. ⁊ d̓ hr̄. iſti. l. exfacto. §. reꝝ. ⁊. .jͣ. de fun. īſtru.⁊ in. le. l.itū. §. papinia1Geruos. rn̄ſio tertie queis. Ac.r ¶ Datos .i. relictos. ac.s ¶ Diminuiſſe. naꝫ per ſpālederogat̉ gna̓li: ut ⁊ sͣ. e. l. vxorē. §. feliciſſimo. ⁊. jͣ. de vi. tri.⁊ oſ. le. l. ij. ⁊ de aur. ⁊ ar. le. l..i. ⁊. jͣ. de pecul. le. l. ẜuo. ⁊ .jͣ. d̓ſupel. le. l. legata. in p̓nci. acc.t ¶ De argento. ſolutio ſecunde queſtionis. ac.¶ Probabit̉. ſed quid in dubio: rn̄. id tm̄ qd̓ in predio ſemproniano hētur vr̄ relictū. nam ⁊ illa demonſtratio. ⁊ quicꝗd in predio ſemproniano ⁊cͣ. ſuperiora pn̄t reſtringere: ut. jͣ. de penule. l. nā qd̓. §. fi. ſed ꝯtra. jͣ. de fun. inſtruc. ⁊ in. le. l. q̄ſitū. §. fi. ⁊ .jͣ. d̓ ali. le. l. a filio. ſed ibi qꝛ talis apparebat voluntas teſtatoris. uel dic ut in eis dixi.redia. Ea vident̉ eē infundo que ibi ſunt ut ꝑpetuo ſint. h. d. bar.x ¶ Predīa. fuerunt. non ad tempus ſed perpetuo deſtinato. ⁊ facit. jͣ. d̓ fundoinſtruc. l. ſeie. §. fi. ⁊. l. p̄dia. §. i. acc.y ¶ Peto. ducentorū .i. ꝓ. cc. aureis vos heredes detis fundum alūne mee. qd̓legatū valet: ut. sͣ. ti. ij. l. ⁊ ſi equo. uel dic talem agrum ꝗ valet tātū qꝛ forte tātu emerat defunctus. ac.z ¶ Non legata. ſicut nec cetera que fuerunt ibiad tp̄s. ⁊ facit. jͣ. de fun. inſtru ⁊ inſtru. le. l. ſeie. §. fi. ⁊. l. predia. ac.¶ Illud for. Appellatione materie nō continet̉ materiatū qd̓ ad ſui materiam reuerti non pōt. h. d. bar. z ¶ Illud factū .i. ad aliquā ſpeciem dedu-

ctum. dy. a ¶ Ea .ſ. ſpecificata.b ¶ Uicta. oīa .n. metallaſuperant ſua ſpecificata potentia: qꝛ nullo modo extinguūtur ſpecificaniōlana aūt ⁊ cypreſſus ſiue marmor vincuntur a ſuis ſpecificatis: cum adſua vltra non redeant initia. ⁊ plerunqꝫ ut lana ⁊ cypreſſus ⁊ ſimilia ptſarina: nomen ēt perdunt uel amittunt. mētalla aūt ⁊ ſi ſint ſpecificata ſic̄ad rudeꝫ maſſaꝫ redeundi ius: ita nec nomen ſuum perdunt: nā ſi anulꝰeſt non minus aureꝰ vocatur: ſꝫ veſtis nunꝙͣ lana. ſicut nauis cypreſſanō cypreſſus dr̄. R. ⁊ fac̄.jͣ. eo. l. lana. ⁊. l. heres..§. i. ⁊. jͣ. de aur. ⁊ ar. le.l. quintus. ij. ⁊. jͣ. d̓ acꝗ.re. do. l. in oībus. ⁊. l. ſe.Itē facit. jͣ. d̓ aur. ⁊ ar. le..l. cum aurum circa prī..l. ſi non ſunt. §. i.c ¶ Quin. id eſt non. ac.d ¶ Coccum. dubitauit.ut ⁊ sͣ. eo. l. ſi cui. §. pe.e ¶ Porro pro certe. etſunt iſti colores pannorum. de quibꝰ dixit. ⁊ sͣ.e .l. ſi cui. §. fi. ac.Cul uir. Res eſtimate in dotem date noncontinent̉ in legato ēptiuel parati ſi non fueruntvſum tradite. Bar.f ¶ Cum vir. ego paulꝰduocatꝰ mulieris.g ¶ Nec obtinui. al̓s obtinuit ⁊ al̓s iuuit .ſ. meaopinio. cum ergo acquieſcat ſnīe pauli ⁊ in corpore iuris ponit̉ erit lex generalis. ⁊ fa. sͣ. e. l. hoc legatū. ⁊ .jͣ. d̓ aur. ⁊. ar. le.jntꝰ. ⁊ ſtatī h̓ ſubijcit.¶ Rebus. Qui caſualiter abſunt abeē non vident̉ ⁊ qͥ caſualiter adſūtadeſſe non vident̉.h ¶ Rebus. fa. jͣ. e. l. ſeruus qui in iundo. cū ſuisconcor. ⁊ sͣ. e. l. ꝗ ſaltum⁊ .jͣ. ti. i. l. generali. §. i. ⁊.jͣ. l. ꝓxi. §. i. acc.Ichorus. Quodoperatur genus quoad oēs: idem operat̉ ꝑticulare quo ad particularia. h. d. vel al̓r. Non refert vtrum vl̓r uel ꝑticulariter ul̓ ſingulariter resdiſtinguāt̉. Bart.i ¶ Si chorus. ſeruorumcantantium cū inſtrumēto quodam muſico qd̓ dicitur chorus. hꝫ alias ſignificatōes: ut. sͣ. de edi.edic. l. cum eiuſdem. acc.k ¶ Familia. ſeruorum.ſic pōit̉. jͣ. ſi fa. fur. fe. di.l ¶ Singuli. quo ad hocut oēs peti poſſunt: ⁊ legato cedunt. quo ad quid tmē aliud eſt: ut. sͣ. ti. i. l. ij. ⁊. iij. ⁊ .v. ⁊. vj. Itē quo ad act. de euic. ut. sͣ. ii.ij. l. ſi domus. §. i. ⁊ sͣ. de euic. l. ſerui venditor. ac.His uerbis. Nummi repoſiti vt mutuo dētur n̄ vident̉ eē ī loco: ſecus ſi ut ꝑpetuo ſint. h. d. bar. m ¶ His verbis. factitaſſent. aīs factitaſſet .i. facere ꝯſue uiſſet teſtator. al̓s factitaſſent .ſ. teſtatores. al̓s acciditſet. n ¶ Fragilem .i. de facili pōt perdi. ſic. C. de admi. tu. l. lex qutu. §. fi. o ¶ Reponeret̉. hꝫ ⁊ al̓s ſignificationes: ut noͣ. sͣ. de pecui.in rubrica. ⁊ facit ad. §. jͣ. e. l. ſi ita. cū ſuis concor.p ¶ Area. non poterat. contra vr̄. sͣ. ti. i. l. ſi aree. ⁊ sͣ. ti. ij. l. ſeruuꝫ filij.§. ſi aree. Sol. hic fuit mutata voluntas: ut et ibi. et in. l. ſeruū fi. §. naſeplene noͣ. Itē fa. jͣ. d̓ ſol. l. ꝗ res. §. areā. ⁊. jͣ. de v̓. ob. l. īter ſtipulaie. §. ſacrā ⁊ sͣ. de vſufruc. l. ꝗ vſufructū. ī pͥn. ⁊. l. ſi in area. ſed ꝯtra. sͣ. qui. iib.vſufruc. a mit. l. repeti. §. fi. ſed aliud in vſufruc. ẜm. h.