De lega. primo.

XXX

i i 8

¶ Arcianus.Iẜuꝰ vetitꝰ eſt a teſtatore rōnes redde̓: non hoc ꝯſeꝗtur:vt nec qd̓ apd̓ eum ſit r̄ddat ⁊ lucrifaciat: ſꝫ ne ſcrupuloſa īꝗſitio fiatª:hͦ eſt vt negligentie rō n̄ habeat̉ ſedtm̄ fraudiū. Iōqꝫ ⁊ māumiſſo n̄ videtur peculiū legari ꝑ hͦ ꝙ vetitusē rōnes redde̓.Upianus.Ihil ꝓpōit̉ᵇ cur ꝓhibeat̉ hr̄s¶ Zedificia diſtrahe: qͦꝝ redditꝰſportule ſūt relicte: ſalua tn̄ cā legatiᵉ. ¶ oībꝰ ꝗbꝰ fideicōmiſſū relictūeſt ad diſtractionēˡ ꝯſentiētibꝰ: nullā fideicō. petitionem ſuꝑfuturaꝫᵇ.¶ Fructus ex fūdo pure legato pꝰaditāᶜ hr̄ditatē a legatario ꝑceptosad ip̄m ꝑtine̓: colonūᶠ aūt cuꝫ hr̄deex ꝯducto habe̓ actionem. Ꝙar.I ꝗs legaue̓it ticio cū meuio⁊ ſine altero alter ad legatumadmittit̉ᵇ. nā ⁊ cuꝫ dicit pͥtor vētreꝫcuꝫ liberis ī poſſeſſione eē iubeo: ⁊ſi non ſint liberi vēter ī poſ. mittet̉.Aulus.Iuitatibꝰ legari pōt: ēt qd̓ adAhonorē ornatūqꝫ ciuitatis ꝑtinet. Ad ornatū. puta qd̓ ad inſtruēdū forū theatrū ſtadiuꝫ legatuꝫ fuerit. Ad honorē. puta qd̓ ad munꝰˡedēduꝫ vēationēⁱ ul̓ ludos ſcēicosªludos circēſes relictū fuerit. aut qd̓ad diuiſionē ſinguloꝝ ciuiū vl̓ epuluꝫ r̄lictuꝫ fue̓it. Hoc āpliꝰ qd̓ in alimēta etatis infirme puta ſenioribꝰvl̓ pueris puelliſqꝫ relictum fueritad honorē ciuitatis ꝑtinere rn̄det̉.¶ Lūcius ticius ⁊ gaiꝰ ſeiꝰ publiomeuio. x. dare dānas ſunto: gaiusſeiꝰ hr̄sⁿ nō extitit: ſabi. ait: ticiuꝫ ſoluꝫ legatuꝫ d̓bituꝝ. nā ſeiuꝫ ꝓ n̄ ſcripto habēdū eē. hec ſnīa v̓a eſt hoceſt ticius tota decem dare debebit.¶ Cū cui fundꝰ ſub hac ꝯditiōe legatꝰ ē. ſi cētū hr̄di d̓diſſꝫ. ſi tātuꝫº ſitin p̄cio fundi: quātū hr̄di dare iuſſus eſt. non ē cogendus legatarius

fideicōmiſſum a ſe relictū p̄ſtareᵛ:qm̄ nihil ex teſtō videt̉ cape ꝗtātūerogat qͣꝫtū accipit. Ꝙ Arcel.Ucius ticius cum duos filiosheredes relinqueret teſtō itacauit: ꝗſquis mihi liberoꝝ meoruꝫheres erit: eiꝰ fideicōmitto: ut ſi ꝗsex his ſine liberis decedat: hē̓ditatisq mee beſſeꝫ cū moriet̉: fratribuſſuis reſtituat frater decedens fratreꝫ ſuū ex dodrāte fecit heredēˢ.Queo an fideicōmiſſo ſatiſfecerit:marcel. rn̄dit: id qd̓ ex teſtō lucij ticij fratri teſtatorᵗ debuiſſet: ꝓ ea parteᵛ qua alius hēsᵗ extitiſſet peti poſſe: niſi diuerſuꝫ ſenſiſſe euꝫ ꝓbaret̉.Nā parū īter hāc ſpēꝫ: ⁊ alias ītereſt: cū creditor debitori ſuo hr̄s extiterit. ¶ Sꝫ plāe audiēdusʳ erit cōhr̄s ſi probare poſſit ea mēte teſtatorē inſtituiſſe fratrē ſuū vt cōtentꝰinſtitutiōe: fideicōmiſſo abſtineret.¶ In teſtamēto ita ſcriptū eſt. gaio ſeio illud ⁊ illud hr̄s meus dato⁊ te ſei rogo: fideiqꝫ tue mando utea oīa q̄ ſupra ſcripta ſunt reddas:ſine vlla mora eiᶻ reddas ipſe. Quero an tacitū fideicō. ſit cuꝫ ꝑſonā teſtator cui reſtitui velit teſtō n̄ ſigniſicauerit. Marcel. rn̄. ſi ī fraudem legum tacitā fidē ſeius accōmodaſſꝫnihil ei ꝓdeſſe pōtª: ſi his v̓bis pr̄fa. cū eo locutꝰ eēt. Nō enī iō circūueniſſe minus leges eſtimādus ēᵇ:cum perinde īcertum ſit: cui ꝓſpectum eſſe volueritᶜ. NEratius.I hr̄des nomīatī enūerati dare ꝗd dānati ſunt: ꝓprius ē vtvirilesᵇ ꝑtes debeāt. qꝛ ꝑſonaꝝ enumeratio hūc effectū hꝫ vt exequēt̉ īlegato p̄ſtando. ꝙ ſi nominati noneēt: hr̄ditarias ꝑtes d̓bituri forēt.¶ Ulianus.I hr̄sᵉ. c. ꝑcipe̓ iuſſus ſit. ⁊ reſtitue̓ᶠ hr̄ditatem: ⁊ patronusbo. poſ. ꝯͣ tabuᵍ. petierit ſicut lega-taᵇ: ita ⁊ perceptio ꝓ ꝑte quā pr̄onꝰ

ij. l. pater. §. pe. ſo. ut. sͣ. eo. l. etiam hoc modo.Dāa polp nec ad pecIſeruus. Remrū rōnū non ſe extēdit ad reliqua: neca ¶ Fiat. facit. sͣ. de admi. tu. l. quiplures. ⁊. l. ꝗdā decedēͣ. le. l. non ſolū. §. ſi hr̄s. ⁊. l. ſi ꝗs ratōes⁊. l. aurelio. §. gaiꝰ. ⁊.lias. ⁊. l. creditor.e turOnus p̄ſtādoIhil pr̄onrū reddituū alienatiōeꝫ ꝓprietatis nō īpedit. bar.b ¶ Nihil ꝓponit̉. precepit teſtator redditus cuiuſdam domus dari adſportulas ul̓ alimenta decurionū vel officialiumut. jͣ. e. ſi ꝗd. ⁊. l. ciuitatibus in pͥn. nihilominushr̄s poterit domum vendere: ut. sͣ. d̓ ꝯtrahē. ēpt.l. fi. §. fi.c ¶ Cā legati. p̄ſtandi abhr̄de uel poſſeſſore fundiut. jͣ. de vſufruc. l. fundi⁊ sͣ. de vſufruc. l. hactenus. ⁊. jͣ. de an. lega. l. liberto .i. rn̄.¶ Omnibus. Quotiens ꝓhibitū eſt aliquidꝯſenſu eoꝝ in quorum fauorē ꝓhibitum eſt efficit̉licituꝫ. h. d. bart. Ul̓ ſic.Conſentiētes alienationirei q̄ dꝫ ad eos ꝑuenire:ſibi preiudicāt tā reſpecturei ꝙͣ p̄cij: qꝛ cenſēt̉ oī iuri renūciaſſe. pau. d̓ ca.d ¶ Superfuturam. vt ⁊C. e. l. quotiens. ⁊ .jͣ. ti. i.l. cū pr̄. §. libertis. ſꝫ ꝯͣ. sͣ.eo. l. ſi fundū per fideicōin pͥn. ſo. ibi tacuit: hoc expreſſe ꝯſenſit. uel h̓ ī fundo ibi in p̄cio. uel ibi diſtīguit̉ quo aīo ſit ꝯceſſumui. jͣ. ti. i. l. codicillis. §. i.¶ Fructus. Legatarij non tenētur ſtare colono. h. d. Bart. Uel ſie.Fructuarius ꝓpͥa auctoritate pōt expeller̄ coloniꝓpͥetarij. h. d. Bal.t ¶ Adita. an̄ ſecus: ut. jͣ.ti. i. l. qd̓ ſeruꝰ. ⁊ facit. sͣ.de vſur. l. herēnius.¶ Colonum. ꝗ fuit expulſus a legatario qd̓ potuit fieri: ut. sͣ. loca. l. quifundum. ⁊. C. e. ſ. emptori. ⁊ sͣ. de vſufru. l. arbores. §. i. ſed vr̄ ꝙ talis ſitdandus qͣlis eſt: ut. sͣ. e.l. ſi domꝰ. §. fi. ⁊. l. ſi a ſb̓ſtituto. §. fi. ⁊ .ſ. legatum§. fi. q̄ ſunt ꝯͣ. ſo. ibi aliusius in re hēbat: h̓ non inre ſed in perſona locatoris habet ius colonus .ſ. perſonale.quis. Dictio cuꝫ ſiue proferatur a teſtatore ſiue a lege ꝯiūctiōeꝫD iducit. h. d. bar. g ¶ Cū meuio. gͦ ꝯiuncti: ut. sͣ. e. l. ticie. §. pe. R.hClittit̉. dubitatio erat ex eo qd̓ eſt. jͣ. de ꝯdi. et de. l. pe. ī pͥn. et facisͣ. ad. l. aꝗl. l. titio. ⁊. jͣ. de ma. teſt. l. ſi ita. §. queſtio. ac.Iuitaribus. Ciuitas poteſt petere qd̓ relinquit̉ in honorē uel ornatum ciuitatis. h. d. Bar.i ¶ Ciuitatibꝰ legari. no. hanc. l. q̄ ad honorē uel ornatuꝫ ciuitatis ꝑtīet.k ¶ Ad munus. de frumēto uel uino ī die natalis. ar. jͣ. d̓. v̓. ſigni. l. īter.l ¶ Uenatiōeꝫ. ut ſi legat uenatoribꝰ uel decurionibꝰ.m ¶ Ludos ſcenicos. ut cuꝫ relinquit̉ recitantibus v̓ſus uel comedias īſcęna. alit̓ aūt ponit̉. sͣ. de his ꝗ no. īfa. l. ii. §. ait p̓tor. et facit. sͣ. e. l. ſi heres. §. uicis ⁊. l. ſi ꝗd. ⁊ jͣ. de operi. pu. l. pecuniā ⁊. jͣ. d̓ au. ⁊. ar. le. l. lutiꝰ⁊. jͣ. de an. le. l. v. ⁊ .vi. ⁊ .jͣ. de uſufru. le. l. legatū. ⁊. l. quidam.¶ Lucius. Portio hereditatis pro non ſcripta accreſcit cum honorecoheredi ſimul cum deficiente grauato. h. d. Bar.n ¶ Peres. accreſcit gͦ coheredi cū ſuo honore ēt inuito: ut. C. de ca. tol.l. i. his ita. ⁊. facit. sͣ. eo. l. ſi duobus. §. heres ⁊ .jͣ. ti. i. l. ſi titio. et. l.

mortuo. §. fi. ⁊ sͣ. ti. i. l. ꝗdam. ſed contra. jͣ. ti. i. l. celſus. §. fi. ſo. ibi.¶ Cum. Non poteſt quis in plus grauari ꝙͣ apud euꝫ remaneat: deductoonere conditionis. h. d. bar. o ¶ Tarum ſit in precio. ⁊ nō plusp ¶ Preſtare. ut oīa contraria tollas dic ꝙ. c. non ſunt ī legato: ut h̓. ⁊ sͣ. ſi ꝗsomiſ. cā teſt. l. ſi ꝗs ſub ꝯdi. ſed fundi legatum valet qꝛ pōt ītereſſe legatarij eumhr̄e lꝫ non valeat plus: ut. jͣ. ti.i. l. ſicui. ⁊ jͣ. ad. l. fal. l. ſi fundus in pͥn. q̄ ſunt ꝯtra. ⁊ ar. sͣ.eo. l. ⁊ ſi equo. q̄ ſunt contra. ſiaūt non intereſſet non valet vtqꝛ. c. ſunt legata. ſi. c. detheredi: ut. d. l. ſi fundus. ī fi. Itē cōtra. jͣ. ti. i. l. imꝑator. §. i. ſed ibivtrūqꝫ eſt legatum ⁊ qd̓ alicuirelinꝗtur ⁊ quod ab eo: ⁊ ualetvtrūqꝫ ut ibi dicit. ſed non dicit ꝙ prius cogatur acciꝑe cumnullum cōmodū hēat. tm̄ gͦ cogit̉ cedere actōes: ut. jͣ. ti. ij. l. ſilegatarius. ſed ſi accepit tenetur alteri dare ut in contrariodicit.bitori ſuccedit: creditumUcius. Si creditor deextinguitur pro parte hereditaria niſi ꝓbet̉ teſtatorem compēſare voluiſſe. Bar.q ¶ Hereditatis. totū ꝓ ꝑte accepit .i. hereditatem ꝓ ſemiſſe ⁊vnā beſſem ꝓ triēte accipe. R..i. dicere beſſem ſue dimidie qd̓eſt. iiij. vncie totius hr̄ditatis.r ¶ Fratribꝰ .i. fratri. duos enītm̄ reliquerat. ac.s ¶ Peredem. ſub. extraneumex quadrante.t ¶ Teſtator .ſ. vnus de filijsſine liberis decedens.u ¶ Pro ea ꝑte .ſ. qͣdrante. ac.x ¶ Peres. qꝛ ꝓ rata tm̄ inſtiiutiōis extinguit̉ debitum: vt.C. ad. l. fal. l. irritum. ⁊ de bo.anc. iudi. poſſi. l. ſi vxor. ⁊ deg. geſt. l. ſi ab eo.y ¶ Audiēdus: ut ⁊. C. d̓ here.Iinſti. l. ſi compēſandi. ⁊. jͣ. ti. i.l. creditorē. ⁊ facit. jͣ. ti. i. l. fin.§. pe. ⁊ de ali. le. l. pe.nteſtamenio. Si exv̓bis teſtatoris non apparet perſona cui detur: dꝫ fieri reſtitutio qualis qͣlis pͥſumptio aſſumitur tante fidei in fraudem lezum aſumpte. h. d. Barto.z ¶ In teſtō. ei. non dic̄ cui. ſedaddit reddes ip̄e .ſ. tu. ⁊ ita exhis v̓bis preſumitur in ſeij fideicommiſſo aliquid ſecretum collatum qd̓ palam dicere erubeſceret teſtator ẜm. R.a ¶ Prodeſſe pōt. ad euitandam penam.b ¶ Eſtimandus eſt. dūmodode ꝑſona cui v̓bisˡ talibus ꝓſpicere voluit teſtator ex teſtō illius capere ſit legibus vetitum. R.c ¶ Uoluerit .ſ. ac ſi oīa tacuiſſet teſtator. aut gͦ palam relinꝗtur capaci uel nō capaci: ⁊ non patitur hr̄s penam: ut. jͣ. de iure fiſ. l. non ītelligit̉. in pͥn. aut tacite vtꝗa nihil teſtator dixit. ſed al̓s in ſecreto. uel ēt dixit ſꝫ nō clare: ⁊ tūc ſi eſt n̄ capaxpatit̉ penam: qꝛ ꝑdit niſi ſe deferat. quo cāu retinet ꝑtem. ut. C. ad. l. fal. l. ēt ⁊ ibinoͣ. ſi aūt ſit capax nulla ē pena. In dubio vr̄ p̄ſumere hec lex non capacē. ſꝫ magis vr̄ ꝯtra: qꝛ nō pōt hr̄s facere ꝗn teſtator talia dicat: eſt tn̄ qualis qͣlis preſumptio ut hic dicit. ⁊ facit. jͣ. ti. ij. l. cuꝫ ꝗs. §. ticia. ⁊ jͣ. de iure fiſci. l. ita fidei herediscommiſit.heredes. Noīati noīe ꝓp̓o tenent̉ in viriles: ſi appellatiuo tenentur inEt hereditarias portōes. Bar.d ¶ Uiriles. ꝯtra. jͣ. de duo. reis. l. ſiue.vbi dicit hereditarias. ſo. ibi. Itē facit. sͣ. e. l. turpia. §. fi. ⁊. jͣ. ti. i. l. ſi pluribus ⁊ad trebel. l. nōnūqͣ. ⁊ sͣ. l. iiij. in fi. ⁊. jͣ. de ſtipu. ſer. l. ſi cōis ſeruusheres. Sicut legata ꝑ ꝯͣ tabulas patroni minuunt̉ ita ꝑceptiōes hereꝘ dis. Bar. e ¶ Si hr̄s. ꝗdā extraneus a liberto cuiuſdā inſtitutꝰ ⁊ hoc pͥterito patrono. f ¶ Reſtituere. puta meuio. g ¶ Cōtra tab. ⁊ ſic tertiāhꝫ. h ¶ Legata. ꝓ tertia ꝑte viciāt̉ legata ⁊ ꝓ eadē ꝑte minuāt̉ ut h̓. ⁊ .jͣ.de ꝯdi. ⁊ d̓. l. plautius. in pͥn. ⁊ hoc in ꝯtra ta. patroni. ſed in ꝯtra ta. lib̓toruꝫ in