Liber

ei qui mandato alicuiꝰ ſeruū emitªvel ei ꝗ ſeruū redhibetʰ: ꝗ oēs n̄ aliter reſtituere ẜuū cogunt̉ qͣꝫ vt rōhabeat̉ furti: qd̓ ab eo ſeruo factuꝫfuerit: vel anteqͣꝫ negociū cōtraheretur vl̓ poſtea. ¶ Quare ⁊ ſiᵉ poſtaditā hereditatē ſeruꝰ legatꝰ he̓difurtū fecerit: ita preſtari debebit: vtob hͨ delictū qͣſi litis eſtīatio a legatarioᵈ offerat̉ he̓di.TApia.Idomꝰ alicui ſimpl̓rᵉ ſit legaIta: neqꝫ adiectū ſit q̄ domꝰ: cūde certa domo teſtator ſenſerit nōtn̄ apꝑet de qua: cogetur hr̄s quādomū vellet ex his qͣs teſtator habebatᶠ legatario dar̄. Ꝙ ſi nullasedes reliq̄ritᵍ: magis d̓riſoriūᵇ ē qͣꝫvtile legatū. ¶ De euictōe an cauer̄ debet is ꝗ ſeruū p̄ſtat ex cā legati videamus. Et regulariter dicendū ē: quotiēs ſine iudicioⁱ pͥſtita reſęgata euīicit̉ poſſe eā ex teſtōˣ peti.¶ Ceteꝝ ſi ī iudicio petitaⁱē officioiudicis cautio neceſſaria ē vt ſit exſtipulatuᵐ actio. ¶ In pecunia legata confitēti hr̄di modicūⁿ tēpus adſolutionē dandū eſt: nec vrgēdusad ſuſcipiendū iudiciū. Qd̓ quideꝫtēpus ex bono ⁊ equo pretorem obſeruare oportebit. ¶ Qui cōfiteturſe quidē debere: iuſtā aūt cauſā affertᵇ cur vtiqꝫ p̄ſtareᵖ n̄ poſſit audiēdus ē: vtputa ſi aliēa res legata ſitnegetqꝫ dn̄m eam vēdere vl̓ īmenſum preciū eius rei petere affirmet.Aut ſi ſeruū hr̄ditariū neget ſe debere p̄ſtare: forte patrē ſuū vel matrē vl̓ fratres naͣles: equiſſimum ēeniꝫ ꝯcedi ei ex hac cā eſtimatiōemofficio iudicis preſtare. ¶ Cū alicui poculum legatū eſſet: velletqꝫheres eſtimatōeꝫ p̄ſtare: qꝛ iniquuꝫeē aiebat id ſeparari a ſe: nō īpetrabitq id a p̄tore. Alia enīꝫ ꝯditō ē hominū: alia ceteraꝝ reꝝ. In hoībuseniꝫ benigna rōe receptū ē qd̓ ſupͣˡ

ꝓbauimꝰ. ¶ Si fundꝰ municipūvectigalis ipſis mūicipibꝰ ſit lega¬ˢtusᵗ: an legatū ꝯſiſtat: petiqꝫ poſſitⁱvideamꝰ. Et iul̓. li. xxxix. dige. ſcribit. quāuis fundꝰ uectigal̓ mūicipūⁱſit: attn̄ qꝛ aliqd̓ʸ ius ī eo is ꝗ legauit hꝫ vale̓ legatū. ¶ Sꝫ ⁊ ſi n̄ mūicipibꝰ: ſꝫ alij fundū vectigale legauerit: nō videri ꝓprietatē rei legatā: ſꝫ id ius qd̓ in vectigalibꝰ fūdishabemusᶻ.Q Aulus.Iꝗs legauerit fundum cornelianūª exceptis vineis que tꝑemortis eiꝰ erūtᵇ: ſi nulle vinee erūtGAius.legato nihil decedit.I hr̄s iuſſus ſit facere vt lutiꝰ.c. hēat: cogēdus ē hē̓s. c. dar̄qꝛ nemo facere pōt vt ego hēaꝫ. c.niſi mihi dederit. ¶ Uicis legataˢperinde licere caꝑe atqꝫ ciuitatibusreſcripto imꝑatoris nr̄i ſignificat̉.Icꝫ imperator nr̄ cū UXp̄i.apr̄e reſcripſerit videri ex volūtate teſtatoris repetita a ſubſtitutoque ab inſtituto fuerāt relicta: tn̄ hͨita erit accipiēdū ſi non fuerit euidēs diuerſa voluntas: q̄ ex multiscolligit̉ an̄ ꝗs ab hr̄de legatū vel fideicōmiſſuꝫ relictū uoluerit a ſb̓ſtituto d̓beri. ¶ Quid enī ſi aliā rē reliq̄rit a ſubſtituto ei fideicōmiſſariovel legatario qͣꝫ ab inſtituto n̄ reliq̄ratᶠ. Ul̓ ꝗd ſi certa cā fue̓it cur ab īſtituto reliq̄rat q̄ a ſubſtituto ceſſaret. Uel ꝗd ſi ſubſtituit ex ꝑte fideicōmiſſariū cui ab inſtituto reliq̄ratfideicōmiſſū. In obſcura igit̉ volūtate locū habe̓ reſcriptū dicēduꝫ ē.I ſic legatū vl̓ fideicō. T Dē.miſſū ſit relictuꝫ ſi eſtimauerithr̄s: ſi cōprobauerit: ſi iuſtū putauerit: ⁊ legatū ⁊ fideicōmiſſuꝫ debebiturᵍ: qm̄ quaſi viro potiꝰ bono ei cōmiſſuꝫ eſt: nō in merā volūtateꝫ heredis collatūᵖ. ¶ Si mihi qd̓ ticiꝰdꝫ fuerit legatuꝫᵏ neqꝫ ticiꝰ debeat

al ¶ Seruum emit. ut. sͣ. māda. l. inter cauſas. §. ſed cum ſeruus. ac.b ¶ Redhibet. sͣ. de edil. edic. l. cū aūt. §. iul. ⁊ facit. jͣ. ad treb. l. cū hr̄ditas. ac.c ¶ Quare ⁊ ſi. reddit ad primū caſum. acd ¶ Legatario. nā ⁊ ſi eēt manumiſſus actiōe in factum teneret̉ ex illo edicto. jͣ.ſi ꝗs teſtamen. liber eſſe iuſſus fue. ac.Idomus Legatū inS certū rei q̄ habet fines facto hōis ualet ſi in pr̄imonioreperiat̉: al̓s ſecus. hoc dicitBart.e ¶ Simpl̓r. ſenſit tn̄ de certa: lꝫ neſciamꝰ de qua: vt. sͣ..l. legato. §. i.f ¶ Habebat. ſic ⁊. jͣ. de aur. ⁊ar. le. l. qui uxori. in fi.querit .i. nō habuerith ¶ Deriſoriū. qm̄ nō naͣ ſednr̄a d̓ſtinatione domꝰ ⁊ fūdꝰcōſtiuūtur: vt. sͣ. e. l. qd̓ ī rerū§. ſi quiſ poſt ⁊. fa. sͣ. d̓ iur̄ do.l. cū poſt. §. gener ſꝫ ar. ꝯͣ. jͣ. d̓tri. vi. ⁊ ole. le. l. iij. ⁊. C. d̓ dona. l. ſi quis argentū. §. ſinaūtſꝫ ille in ꝙͣtitatibꝰ uel gnālibꝰ⁊ noͣ. sͣ. e. l. legato. ī prin.¶ De euictione. Re legata enicta non preſtita cautōeagitur ex teſtō ſꝫ an̄qͣ euīcat̉ officio iudicis cautio poſtulatuh. d. Bart. Et primo formatunā qōnē. Scd̓o pͥmittitunāregulā. Tertio ex illa regulainfert ad ſolutōeꝫ qōnis. ſcd̓abi. ⁊ regl̓r. tertia ibi. ceterumi ¶ Sine iudicio. hec uerbaſine iudicio d̓termināt illd̓ verbū preſtita: nō illd̓ euincit̉. azek ¶ Ex teſtō. nec .n. pōt īplorari iudicis officiū ut caueat̉ d̓euictiōe: qꝛ non ē actio cui ſeruiat. eſt enī ſolutōe ſublata qd̓non ē vbi ī iudicio petitur azol ¶ Petita. ab herede. azo.m ¶ Ex ſtipulatū ⁊ nihilominus ex teſtō: alioꝗn ꝯͣ: ut. jͣ. d̓except. rei iu. l. euident̉ et. jͣ. dere. iu. l. nō ſolet. ⁊. l. nemo. u.h. vl̓ ſic. alioquin ſi cautū nōſit nō ex ſtipulatū ſꝫ ex teſtō agetur lꝫ dicat otho ꝯͣ azo. ⁊ no. ẜꝫR. Legat̉ aut genus: ⁊ hicdebetur euictio magis ex qualitate ꝙͣ titl̓o ſine obligatōis ſpēvt. sͣ. e. l. ſi a ſubſtituto. §. hr̄s⁊ .jͣ. ti. ij. l. qui ꝯcūbinam. §. ſ.hr̄ſ ⁊ sͣ. d̓ euic. l. hr̄s ẜuū. Atlegat̉ ſpēs aliena. d̓ propͥa enifruſtra q̄reret̉ niſi forte ī pigͦrata. vt. C. d̓leicō. l. jla. einſti. eo. §. ſed ſi rē. Ledeꝫ res aliena aūt a ſciente autab ignorante. ſeu tacēte. Primo caſu debetur euictio: ut. C. e. l. cū alienā. ⁊ īſti. e. §. nō ſolū. ⁊ .jͣ. ti. ii. l. ꝗ cōcubinā. §. fi. Scd̓o ⁊ tertio: aut ꝯiuncte ꝑſone. ⁊ h̓ debet̉ euictio: niſi al̓s nō legaturū p̄cedētis cauſe nulle uel ēt finite error ad legādū īduxiſſe p̄ſumit̉ quēpiam:vt. C. e. l. eum alienam. ⁊. jͣ. de aur. ⁊ ar. le. l. ꝗntus. ⁊ .jͣ. ti. i. l. cū pr̄. §. euictis⁊ .jͣ. de uſufruc. le. l. ſi ſticho. ⁊ sͣ. e. l. qd̓ in rerū. in pͥn. §. i. Aut exͣnee ⁊ hoc caſu ceſſat euictio: vt. jͣ. ti. i. l. vnū. §. ſi rē. ⁊ inſti. eo. §. nō ſolū. ⁊. C. e. l. cū alienaꝫ⁊. jͣ. de aur. ⁊ ar. le. ꝗ vxori. rn̄. de donatore dic ut no. C. de euic. l. ij.¶ In pecunia. Cōfitēti ſit p̄ceptū ⁊ ierminꝰ dat̉ ad ſoluēdū: ⁊ ex cā ꝑmittit̉vt ſoluatur extimatio pro ſpecie: ſine cā nō. h. d. bar.n ¶ Modicū tp̄s. qd̓ ītelligit̉ ꝯdēnatis: ut. sͣ. de iudi. l. ſi debitori. Io. alij dicūt ad arbitriū iudicis: ut. jͣ. de iur. deli. l. i. ⁊ h̓ ſubijcit ⁊ facit. jͣ. de iure fiſ. l. ixfraudē. §. fi. ⁊. jͣ. de ſo. l. qd̓ diximus in fi. ti. ⁊. jͣ. de re iudi. l. ii. ⁊ de ſuc. edic. l. i.§. licet. ⁊. jͣ. de col. bono. l. ſi ꝗs filiū. §. fi. ⁊ de ꝓcur. l. ſi reus.Qui confitetur. Rōne nimis difficilis pͥſtatōis rei: ul̓ dure ſeꝑatiōis cōiūctorū deuenit̉ ad ītereſſe. h. d. primo. Tn̄ illud ītereſſe ſeꝑatiōis nō hꝫ locū in rebus ſꝫ ī ꝑſonis. h. d. ſcd̓o. Bal.o ¶ Qui confiet̉. affert. dabit̉ gͦ iuſtaeſtimatio: ut h̓ ⁊. jͣ. ti. ij. l. ꝗ concubinā. §. fi. ⁊. l. nō dubiū. §. fi.Preſtare. habet̉ ergo rō affectiōis rei. ⁊ ſic ē ꝯͣ. sͣ. de oꝑ. ſer. l. fi. ſed non hiad vtlitatem actoris ſꝫ rei ſic vt h̓. Itē no. aliu ꝓd alio ſolui. regl̓r ꝯͣ que dicut no. C. ſi cer. pe. l. ij. §. i. ⁊ facit. jͣ. ꝓxi. §. ⁊. C. cōia vtriuſqꝫ in. l. poſſeſſorium.

q ¶ Cū alicui: nō īpetrabit: qꝛ erit in ſpē ſecus ſi in pōdere: ut. jͣ. de aur. 3ar. le. l. ij. ⁊. l. cū certū. ⁊ fa. C. de dona. l. ſiꝗs ar.Supra. ſic. sͣ. ꝓxi. §. ac.¶ Si fundus Ei qui hꝫ dominiū directū pōt legari ab eo ꝗ hꝫ vtile:⁊ in dubio videt̉ ꝗs legare ius qd̓ hꝫ in re. h. d. Bar.s ¶ Municipū. ꝗmnicipes dederūt ī emphiteoſim. ac.r. ¶ Legatꝰ. ab ēphiteota ac. u ¶ Poſſit. amunicipibus. ac.x ¶ Municipum ſit. directo dominio.y ¶ Aliquod ius .i. viile dominium.3 ¶ Habemus. aut gͣ ēplene legatꝭ aut hēdisvel exͣnei prorſus: ⁊ tidic vt inſti. d̓ le. §. nō ſolū. ⁊ sͣ. eo. §. ꝗ ꝯfitet̉aut aliena: ſꝫ legās hꝫ īeo aliqd̓ ius: ⁊ tūc id ſolū vr̄ legare .ſ. ius qd̓ hꝫvth̓. ⁊. jͣ. e. l. ſi tibi. §. fi.⁊. l. quoqꝫ. §. i. ⁊. jͣ. d̓ liberatiōe le. l. i. in fi. ⁊ sͣeo. l. ſenatus. §. fi. ⁊. ar.sͣ. d̓. ꝯͣhē. ēp. l. ꝗ tabernas. ⁊ sͣ. e. l. ẜui. §. fi.Snō ret q nō repentI quis leExnihil īportat. bar.a ¶ Cornelianū. in cuiꝰꝑte erāt vinee. ac.b ¶ Erūt. futura facit cōditionē .ſ. hoc v̓bū erūtpn̄s .ſ. ſūt demōſtratnē faceret: vt. sͣ. e. l. ſtichū ꝗ meus. ⁊ facit. jͣ. d̓aur. ⁊ ar. le. l. ſiꝗs iia ⁊l. fi. in prin.Miūſius eſt facere viIberes. Quihēaꝫ tenet̉ mihi dar̄ bar.c. ¶ Cētū dare. imo nōqꝛ reū locupletēdo liberabit̉. vt. sͣ. ſi cer.pe. l. fi. §. fi. ⁊. jͣ. d̓ v̓. ob.l. illa ſtipl̓io. §. euꝫ ꝗ. x.So. ẜꝫ. R. ī teſtīs v̓baplenius ꝙͣ in ſtipulatinibus exponunt̉. ibi ſidē magis rigori ſtat̉.¶ Uicis legata. vicis pōt legari ſicut ciuitatibus. h. d. bar.d ¶ Legata. uilla caſtelū dr̄ vicus q̄ nulla ciuitatis dignitate honorātſꝫ qꝛ vice ciuitatis regūtur vicꝰ dicūt̉. qꝛ vijs n̄muris claudūt̉ ẜꝫ. H.e ¶ Ciuitatibꝰ. de ꝗbꝰ ꝯſtat: vt. jͣ. e. l. ciuitatibꝰ. ⁊ sͣ. e. l. ſi ꝗs a filio. ⁊ jͣ.ad treb. l. oībus. ⁊. C. de here. inſti. l. hereditatis. ac.Icet. Relicta ab īſtituto vident̉ repetita a ſubſtituto vulgari: niſialiud ꝑ ꝯiecturas apꝑeat. bar. f ¶ Reliq̄rat fideicō. tūc n. nonvr̄ repetitū: vt. jͣ. ti. i. l. latinꝰ. ⁊ fa. jͣ. e. ti. l. ſi ticio. §. iul. ⁊. l. cū pr̄onꝰ ⁊. l.cū pr̄. §. ab īſtituto. ⁊. C. ad treb. l. nō iuſtā. ⁊ sͣ. ti. i. l. ꝗdā. ⁊. jͣ. eo. l. vuoalieno. §. pe. ⁊ sͣ. e. l. ſiꝗs a ſilio ī pͥn. et. jͣ. d̓ ali. et ci. le. l. gaia. ac.ſic. Ualet legatū ſi in arbitriū hr̄dis tāꝙͣ bōi viri cōmittit. b.g T ¶ Debebit̉: vt et. jͣ. ti. ij. l. fideicōmiſſa. §. ſic fideicōmiſſū. et. §. h̓aūt. et. §. ꝙͣꝙͣ. h ¶ Collatū. hoc nō valet. vt. sͣ. e. l. ſenatꝰ. §. legatique eſt ꝯͣ. et facit. jͣ. de v̓. ob. l. ſtipl̓o nō valet. et. jͣ. ti. i. l. i. et. sͣ. d̓ ꝯtrahe.emp. l. hec vēditio. Itē facit h̓ lex ad id qd̓ no. sͣ. de ar. l. pe.ꝯͣi mihi. Regatū eſt inutile ſi relinqͣt̉ in tertia vl̓ in ſcd̓a ꝑſona: ſiuequātitatis expͥmat̉. ſiue nō: ſed in pͥma valet ꝙͣtitate exp̄ſſa. al̓s īutile ꝯſūtuit̉. h. d. ẜꝫ di. vl̓ al̓r. Relatiuū iunctū ſcd̓e vel tertie ꝑſone ꝙͣtitate exꝭſa vl̓ nō ꝯditionē inducit: ſed iūctuꝫ pͥme ꝙͣtitate exp̄ſſa demōſtratioifacit ſi nō ſit exp̄ſſa īducit ꝯditionē. h. d. ẜꝫ. oldr̄. tu dic defectus debiū demōſtrati ꝙͣtitate nō exp̄ſſa facit deficere ſubſtātiā legati IIdē ſi ꝙͣtitas exmat̉ et ipſi d̓bitori vl̓ tertio relinqͣt̉: ſecus ſi ꝑ debitorem creditori.i ¶ Dꝫ. teſtatori. k ¶ Iuerit legatū. idē ſi dixerit certam quanuua-