De heredibus inſtituendis.XXVIII

6 2

ꝯditioneª manumiſſus vel alienatus fuerit: legatū habebitᵇ aūt dn̄oacꝗret: quāuis mortisᵇ tꝑe ꝯditio libertatis extinctaᵉ fueritᶠ. ¶ Si voro poſt defectū ꝯditionis manumiſſus aūt alienatus fuerit: legatuꝫ adirritū reciditᵍ. ¶ Cū vēditor ẜuūante traditionē ab emptore pro ꝑteheredē ſcriptū adire iubet: reſtituere coheredi ẜui neceſſe hꝫ: qꝛ lucruꝫfacere eius ſerui quem iure vēdiditnon dꝫ. ʰ ¶ Plane non totumⁱ qd̓acquiſierit reſtituet: ſed pro ea dūtaxat parte qͣ ſeruus coheredem habuerit.M Arcellus.Deſtª partem dimidiam ẜui⁊ quartā hereditatisⁱ. li. xxxij.di. Iuliani marcellus notatꝰ. Immō ⁊ id dꝫ p̄ſtari qd̓ ꝯſequi venditor non potuiſſet ſi priuſqͣꝫ adieritẜuus ꝑtē hr̄ditatis diſtractusⁿ eēt:qd̓ ē verū.¶ UlianusI pater familias ticium queꝫingenuūº eē credebatꝰ: hēdeꝫſcripſerit: eiqꝫ ⁊ ſi hēs non eēt ſemproniūq ſubſtituerit: deīde ticius qꝛſeruus fuerat iuſſu dn̄i adierit hereditatem. poteſt dici ſempronium inpartēʳ hereditatis admitti. ¶ Nāqui ſcitª aliquē ſeruum eſſe ⁊ eumheredem ſcribit: ⁊ ita ſubſtituitᵗ. Siticius heres non eritª ſemproniusheres eſto. intelligitur tale quid dicere ſi ſtichus neqꝫ ipſe heres erit:neqꝫ aliumᵉ heredē fecerit. ¶ Atꝗſi eum quem liberum putaretʸ heredem ſcripſerit hoc ſermone. ſi heres non eritꝰ. nihil aliud intelligiturſignificare qͣꝫ ſi hereditateꝫ vel ſibinon acquiſierit: vel mutataª cōditio

ne aliumᵇ heredem non fecerit. queadiectio ad eos pertinet qui patreſfamilias heredes ſcripti: poſtea inſeruitutem deducti fuerint. Igiturin hoc caſuᵉ duo ſemiſſes fiāt ita vtalter ſemis inter eum qui dominusinſtituti heredis fuerit: ⁊ ſubſtitutūequis portionibus diuidaturª.P Omponius.T hoc tiberiusʰ ceſar conſtituAit in perſona parthenij: qui tāqͣꝫ ingenuꝰ heres ſcriptus adierathereditatem quum eſſet ceſaris ſeruus. Nam diuiſa hereditas eſt inter tiberium ⁊ eum qui parthenioſubſtitutus erat vt refert ſextus pōponius.¶ Ulianus.Ui ſoluendo non erat duosappolloniosᵉ liberos he̓deſqꝫ eſſe iuſſerat: altero anteᵇ apertastabulas teſtamenti mortuo: non ineleganter defendi poterit: eum quiſupererit liberum ⁊ ſolum neceſſarium heredemᵉ foreʸ. ¶ Ꝙ ſi vterqꝫ viuit inſtitutionem nullius eſſemomenti propter legem elieſcentiam que amplius qͣꝫ vnum neceſſarium heredem fieri vetat.P Aulus.Nuicemꝰ enim eos ſibi obſtaA Lphe.re.Aterfa. teſtamento duos heredes inſtituerat: eoſqꝫ monumentumᵐ facere iuſſerat in diebuscertis. deinde ita ſcripſerat. Qui eorumⁱ non ita fecerit: omnes exheredes ſunto. alter heres hereditatempretermiſerat: reliquus heres conſulebat: cū ip̄e monumētū ꝯſtruxiſſet: nunꝗd minꝰ heres eēt ob eā reꝫ

a ¶ Pendente conditione .ſ. libertati aſcripta. ac.b ¶ Legatum hēbit ipſe manumiſſus qꝛ legatum pure cepit deberi manumiſſione facta. h.c ¶ Aut dn̄o acꝗret. cū fuit alierd ¶ Mortis .ſ. domini.e ¶ Extincta. ⁊ ſic videtur ꝙ nō cedat dies huius legis ꝙͣtum ad hocut valeat uel nō a tēpore mortis quod eſt benenotandum. vel ſatis poteſt dici ꝙ cedat tempore mortis. h.¶ ¶ Fuerit .ſ. ſeruus. ac.g ¶ Recidit. habuit eniꝫquaſi tacite quo ad ſeruo acquirendum legatum conditionem libertatis adiectā. R. vel ſicqꝛ ꝑinde habendum eſtac ſi legatuꝫ ſimpliciterſine libertate. fuiſſet ei relictum quod nullum eſſet: vt. C. de le. l. ſeruus⁊ facit. jͣ. de le. i. l. queſiſitum. §. i.¶ Cuꝫ uenditor.Uenditor tenetur reſtituere heredi emptorisꝗcꝗd acquiritur per ſeruum venditum. h. d. cū.l. ſequen. bal.b ¶ Nō debet. vēditor.i ¶ Nō totū. de ſubtilitate iuris. ac.k D eſt. nā videturL voluiſſe teſtatorvēditorē habere partē dimidiā ſerui cū eū īſtituerit pro dimidia. h.l ¶ Hereditatis. totius.cū enī fuit inſtitutꝰ ſernus pro dimidia ⁊ medietas ſerui remanſit penes vēditorē: ergo medietas illius dimidie: ⁊ſic alia ſit emptori reſtituenda que eſt quarta totius hereditatis. h. ⁊ ecōtra: quia heres non eratniſi in dimidia: non poterat habere niſi medietatem ſerui ⁊ mediam inſtitutionis ſerui: que eratquarta totius: ſed tamēſtatim corrigitur. ac.m ¶ Notat .i. reprehendit ita. immo ⁊cͣ.n ¶ Diſtractus. ⁊ traditus. ⁊ ſic apparet corrigi qd̓ dictum erat. sͣ. l. prori. in fi. plane non totū ⁊cͣ. ⁊ facit. jͣ. de ac. emp. ⁊ vē. l. iul. §. ſiꝗd ſeruo.Sed cur nō habet aliquid venditor cū teſtator ſciebat ſeruū eſſe venditoris; rn̄. cōtēplatione ſeruiuit in dubio: ut. C. de vſufruc. le. l. fi. ⁊ jͣ.de le. preſ. l. iij. §. i. Itē qunodo coheres petit ultra ꝙͣ ſit hr̄s: vt. C. derei vē. l. res alienas. Rn̄. qꝛ teſtator videtur eū uoluiſſe habere totuꝫ cui⁊ partē dedit: vt ar. jͣ. de condi. ⁊ demō. l. ſi ꝗs eū quē. Perinde eniꝫ habet̉ ac ſi emptor proprium ſeruum inſtituiſſet ſine libertate ⁊ ſic hereditas tota ⁊ ſeruus dabitur heredi emptoris.ater familias. Propter repugnātiam iuris cōis admittiturQ cocurſus inſtituti ⁊ ſubſtituti. h. d. bar. Iſta eſt ſatis bona lex ⁊ diuiditur in quatuor partes. Nam primo ponitur thema ⁊ queſtio. Secundoquedam diſtinctio ⁊ ratiocinatio. Tertio queſiti deciſio. Quarto deciſionis probatio per exemplū. Secūda ibi. nā qui. Tertia ibi. at qui. Quarta ibi. igitur. ſed tu potes dicere ꝙ in ſecundo ponitur deciſio queſiti innube ⁊ quedam diſtinctio ex qua infert ad deciſionem in ſpecie: cum illadiſtinctio non videtur bene poſſe adaptari ad caſum queſitum. ⁊. h. d.Uel ſic. Propter conflictum ⁊ repugnātiā regularum atqꝫ rōnum concurſus admittunt̉ inſtituti ⁊ ſubſtituti. Io. de īmo.o ¶ Ingenuū. idē eſſet ⁊ ſi libertum. azo.p ¶ Credebat. forſan. nos enim ignoramus quid ipſe crediderit. ac.q ¶ Sempronium. inſtitutum. r ¶ In partē. quartā ut in fi. dices.s ¶ Qui ſcit ergo ⁊ eſt ſeruus. ac.t ¶ Et ita ſubſtituit. in his uerbis.u ¶ Heres non erit liber puta de nouo factus. ac.

y ¶ Putaret .i. eſſet. z ¶ Nō erit. ſubaudi talem ina ¶ Mutata. de libertate in ſeruitutē.¶ Aliū. puta dominum ſuū. ac.c ¶ Igitur in hoc caſu .ſ. in primo caſu huius legis.a ¶ Diuidat̉. ſed ꝗd fiet d̓ alioſemiſſe; rn̄. dominus inſtituthabet precium inſpecta potiusveritate ꝙͣ opinione: lꝫ ꝗdā cōtra. ⁊ eſt etiam pro hoc. jͣ. l. proxi. qꝛ veriſimile eſt ꝙ imperator ſibi p̄cipuū acceperit. Sedvidet̉ diſtingui aūt voluit aliūfieri heredē ſi apparet ſeruus ⁊tunc ſubſtitutus in totum repellitur ſi paruerit domīo in adeundo. Aut noluit ⁊ tunc in totum admittit̉ ut. C. e. l. cum ꝓponas. que eſt contra. So. ibierat certū ꝗd voluit ꝑ verba: ſinō erit heres ſignificari: hic cōtra. nam dubitabat̉ an teſtatorcrediderit liberum. Item ſi crediderit liberū dubitat̉ quid uolebat ꝑ p̄dicta verba. ⁊ diſtingue vt inſti. de vul. ſub. §. fi. ⁊tacit. sͣ. d̓ eui. l. ſi ſtipulatio. §.i. ⁊. jͣ. de acꝗ. here. l. vij. ⁊. C.de iure deli. l. cum aliꝗs.T hoc tiberius. PrinꝘceps in cā propria ē iudexidē in quolibet qui nō recognoſcit ſuperiorem. h. d. Bar. ſednullus aliꝰ doctor ſentētiat.b ¶ Et hoc tiberius. inſti. devul. ſub. in fi. dicit̉ titius: ⁊ ſicbinomius. Sꝫ opponitur ſi teſtator crediderit libeꝝ ergo ſubſtitutio ei facta ītelligitur factavt libero: ergo dn̄s nihil hꝫ. ſꝫſubſtitutus totū. Rn̄. opinioniteſtantis eſt ueritas contraria:quia eſt ſeruus que preualet cūignoramus certitudinem uolūtatis. nam pōt eſſe ꝙ lꝫ liberuꝫputabat tamē uoluit ſi quo caſu detegeret̉ eius conditio ⁊ ſeruus appareret ꝙ dominus haberet: ſed latebat h̓ quid uoluerit.Ui ſoluendo. Si deEfectus extrinſecus tempore aperture tabulaꝝ ceſſat teſtamentū reconualeſcit. h. d. bar.⁊ Io. de imo.e ¶ Appollonius. ſecus ſi diuerſoꝝ nominum eſſent. Rn̄. quia tunc primo nominatus: niſi in caſu: vt. jͣ. eo. l. qui ſoluendo. ⁊ jͣ. qui ⁊ a quibus. l. ſi quis hed ¶ Ante apertas. hoc ideo dicit qꝛ ẜm hec iura nō cedebat dies hereditatis: vtres. Ac.poſſet adiri: niſi ab apertura tabularū ēt inſtituto pro parte herede. ſed hodie ſtatim a morte teſtatoris: vt. C. de cadu. tol. §. i. ⁊. §. in nouiſſimo. ⁊ ideo quia diſtinguitur ante aꝑtas tabulas vel poſtea. dices hodie ante mortem teſtatoris ul̓poſtea ⁊ hoc maxime in neceſſario qui protinus poſt mortem eius eſt heres: vtinſti. de here. qua. ⁊ dif. in prin. ac.Heredem. nō ꝙ nō valet qd̓ cōfirmat̉ cōtra regulā catōnianā.f ¶ Fore. īmo videt̉ nullus: ut. jͣ. de re. dub. l. ſi fuerit. contra. ſolu. h̓ apparetquis ſit heres altero mortuo: ibi nō quis legatariꝰ. Iteꝫ hic teſtator utrunqꝫ uoluit eſſe heredem: ibi alterū tm̄ habere legatum. ⁊ facit inſti. qui manu. non poſ.§. i. ⁊. C. de neceſ. ſer. l. i. ⁊. jͣ. de teſta. mili. l. in fraudē. ⁊. jͣ. e. l. in tempus. §. i. ⁊.jͣ. de manumiſ. teſta. l. cum ex pluribus. ⁊ sͣ. de teſta. tur. l. duo. ⁊ sͣ. de uſufruc. l. quotiens. ⁊. jͣ. de lega. i. l. ſi quis legauerit. Item nota quod non valetpoſtea confirmatur contra regulam catōnianam. ſed illa in legatis: hec in hereditate.g ¶ Auicem. cum non apparet quis prior poſterior nominetur vt. jͣ. e. l. quiſoluendo. ac.E Bar. ⁊ Io. de imo.Aterfamilias. Ex facto alterius alius exheredari non poteſt. hoc dicith ¶ Monumētum. totum nam ſi pro parte non ſufficit: lꝫ ſecus ſit in cōdi. q̄ diui. poteſt: ut que conſiſtit in danda pecunia: vt. jͣ. de condi. ⁊ demon. l. pe. ⁊. l. ſ.tale. §. fi. ⁊ .jͣ. de manumiſſis teſta. l. ſi ita fuerit. ⁊ nota plene. C. de condi. inſer.ſi plures.Eorum. nō hanc uoluntatem defuncti non ſeruari. ac.

i iiij