Liber

Mpuberi filio cēturioª curatorem deditᵇ decreto p̄toris nōſecutoᵉ: ſi nihil curator datꝰ adminiſtret ꝑiculo ꝯtumacie vel negligentie nō aſtringet̉ᵇ. nā pͥuilegiuꝫºmilitū ad alienāᶠ iniuriā porrigi nōpōt: nec ī alijs circa ſupremā volūtatē imperitieᵍ venia dat̉: qͣꝫ in bonis militū. filij v̓o tutela iure patriepoteſtatisᵖ n̄ militie pͥmio mādat̉.hūit vnū ꝗ ſoluēdo n̄ fuit: raUi plures tutores Dem.tionē actꝰ ſui venit reddere: qm̄ eiꝰliberatio qd̓ ex tutela ꝑcepit. aut dolo ꝯͣxerit: nō ē relictaⁱ. Cōtutoresᵏ ꝗſuſpectū face̓ neglexerunt ex culparecte ꝯueniunt̉. tutor enim legatarius ex culpa que teſtō remiſſa eſtnon teneturˡ.Deꝫ.¶ E pluribus tutoribꝰ inſolidūA vnū iudex tutoreꝫ ꝯdēnauit īrē ſuā. iudicatusⁿ ꝓcuratorᵈ datꝰ priuilegiumᵖ pupilli non hēbit: qd̓ neche̓di pupilli dat̉q. nec enim cauſe ſꝫꝑſone ſuccurrit̉: q̄ meruit p̄cipuumDAulus.fauorem.Um poſt mortē pupilliʳ deſinit eſſe nomē idoneum: tutorpericulo eximit̉ⁱ. ¶ Qui cum eētᶠfratris ſui filie curator: quadragītadotis noīe marito eius ſe daturuꝫ

ꝓmiſit. q̄ro an ſuccurrendum ſit eicum poſtea ere alieno emergenteª ſupra vires patrimonij eiꝰ dosꝓmiſſaᵉ ſit: qm̄ in īſtrumēto ita ſcriptū ſit ille patruꝰ ⁊ curator ſtipulanti ſpōpōdit. ¶ Mouet qōnē ꝙ nōvt de ſuo dotem daret: ſed cuꝫ crederet rationem pupillarē ſuffice̓ ꝓmiſit. ¶ Preterea ⁊ illud hic pōttractari vt ſi ſciens curator nō ſufficere ꝓmiſerit vel donaſſe videaturʸ: vl̓ qm̄ dolo fecit nō illi ſuccurrat̉ᶻ ¶ Rn̄di curator cū officiū ſuūegreſſusª ſponte ſe obligauerit: nōputo ei a pretore ſubuenire deberenō magis qͣꝫ ſi creditori pupille pecuniam ſe daturum ſpopondiſſetᵍ¶ Sed ⁊ is de qͦ tractamꝰ ſi nō donandi animo: ſed negocij gerēdiᶜcauſa dotem promiſeritᵇ hꝫ muliorem obligatamᵉ: ⁊ poterit dici etiāmanente matrimonio eam teneriqꝛ hꝫ dotēᶠ ſicut in collatiōe bonoꝝdr̄ᵍ. vl̓ certe poſt diuortiū ſiue exacta ſitʰ dos ſiue moueat nomen: qꝛpōt effice̓ vt ei accepto ferat̉. ¶ Ꝙſi mulier ſuum curatorē adimpler̄id qd̓ ſupra vires patrimonij eiusin dotē dare promiſit non queatⁱ:curatoreꝫ quideꝫ in hoc quod ſuperfluum eſt: per exceptionem re-

uberi. Priuilegium conceſſum militibus circa teſtamēta intelligit̉cōceſſuꝫ circa eoꝝ bona: nec vltra ſe extēdit. h. d.a ¶ Centurio .ſ. pater.b ¶ Dedit. de fcō. de iure enī non tenet qꝛ impuberi: vt. sͣ. de confir. tu. l. ſi filioẜm vnam lecturā. Item qꝛ in teſtamento: ut inſti. de cura. §. i. ac.c ¶ Non ſecuto. de ꝯfirmatiōeideſt ſi non fuerit ſecutuꝫ.d ¶ Nō aſtringetur. ut ⁊. C. d̓cōfir. tu. l. i. ⁊. ii. ⁊ ꝗ dare tuto.poſ. l. iii. ſecus ſi adminiſtraret: vt. sͣ. l. ꝓxi. §. i. ⁊. ii. ⁊. §. cūratores teſtamento.e ¶ Nam priuilegiū. qd̓ eſt vtpoſſit teſtari ut voluerit: vt. C.de te. mili. aucͣ. milites. ac.f ¶ Ad alienā .ſ. curatoris dati ſi cogeretur. ⁊ ē ad hoc. C. deemāci. li. l. nec auus. ⁊ .jͣ. ne ꝗdin lo. pu. l. ii. §. ſiquis a principio. ⁊. jͣ. ad trebel. l. ſed cuꝫ abherede.g ¶ Imperitie .ſ. iure .ſ. ſi nonſeruet ſolēnitatē iuris. naꝫ imperitia ꝓprie iuris dicit̉: vt inſti. de iure natu. circa pͥn. ibi videmus ⁊cͣ.g ¶ Patrie ptātis. vt cui poſſit paganus dare tutorē in teſtamēto: poſſit ⁊ miles. cui paganus nō pōt dare tutoreꝫ velcuratorem nec poſſit miles: vtsͣ. de tute. l. i. ⁊. ii. ⁊. facit. C. famil. her. l. inter oēs. in fi. ⁊ facit. sͣ. de iur. ⁊ fac. igno. l. pe.§. ſiꝗs ignorās.plures. Licet vniſit relicta liberatio reddēdarum rationum non ꝓhibet̉pupillus alium ex eiꝰ ꝑſona cōuenire ſi euꝫ ſuſpectū facere neglexerit. h. d. ẜm pͥmā lec. quiaduobꝰ modis principaliter letur. bar.t ¶ Non eſt relicta. ut. sͣ. eo. l.quidā decedens. ⁊ jͣ. de li. le. l.aurelio. §. i. pōt tn̄ remitti ſi dicat teſtator: vt. jͣ. de lib. le. l. ſiquis rōnes. nec obſtat predictis. sͣ. de pac. l. ſi vnus. §. illud. ut ibi no. ac.k ¶ Cōtutores. ꝯueniunt̉: ſed qūo cū pupillus non poſſit cedere actiones aduerſus cōtutorem: qꝛ non pōt ꝯueniri ꝑꝑ remiſſionem factā in teſtō. vn̄ perinde eſtac ſi pupillus heres remiſiſſet: quia eadem eſt ꝑſona cū defūcto. vt in aucͣ. de iureiurā. a maiori. in prin. ergo nō dꝫ poſſe agere cōtra hūc tutorē: qꝛ non remouet cōtutorē ſuum ſuſpectuꝫ: vt. jͣ. de ſo. l. ſtichū. §. pe. ⁊. jͣ. e. l. ſi pupillꝰ. Illd̓ ātcōſtat ꝙ ſi vnus ꝯueniatur pro altero cedere dꝫ ei actionē cōtra eū: niſi cōueniat̉ex cōi dolo: vt. sͣ. eo. l. ſi plures. ⁊. jͣ. de tutel. ⁊ ra. diſ. l. i. §. nūc. ⁊. l. ſi ex duobus. Rn̄. bn̄ poſſet cedi. ſed pro his reliꝗs qui remāſerunt penes ipſum ⁊ ſi quiddolo fecit ⁊ eis ceſſit bn̄ pōt agi. ⁊ ſic in plus poterit conueniri iſte qui non remouit ſuſpectum ꝙͣ ei fieri ceſſio contra tutorem: vel hic pupillus nō remiſit: ſed pater eius: vn̄ forte non poterit ei imputari. vel forte non eſt iſto caſu facienda ceſſio: quia magis ex culpa cōuenitur ſua qui nō remouit ꝙͣ ex perſona eius ꝗ debuit remoueri. azo. vel dic ꝙ iſte qui cōuenit̉: qꝛ nō remouit cōtutorem nō tenet̉ deeo ꝙ tutor male geſſit culpa: ſed ſolum de eo ꝙ male geſſit dolo. Item ⁊ de reliquis. ſed tn̄ ex culpa ſua dicit̉ cōueniri hic tutor: qꝛ in culpa fuit ꝙ cōtutorem nōremouit. ⁊ ideo ex culpa ſua cōuenit̉: ⁊ ex dolo alterius.l ¶ Non tenet̉. quaſi dolo ⁊ de reliquis bn̄ tenet̉. ac.X pluribus. Que nō ſunt trāſmiſſibilia ad heredes per ceſſioneꝫ nō trāſeQunt̉. h̓. d. bar.m ¶ Inſolidum. qꝛ alij erāt nō ſoluendo. vel noluit opponer̄ bn̄ficiū diuiſionisꝙ potuiſſet: vt. jͣ. de tutel. ⁊ ra. diſ. l. i. §. nūc tractemus.n ¶ Iudicatus .i. cōdemnatus. ſic. sͣ. e. l. ii.¶ Procurator. ceſſis ſibi actionibus aduerſus cōtutores. nā cedi debent vt. jͣ.etutel. ⁊ ra. di. l. i. §. nunc tractemus. ac.p ¶ Priuilegiū pupilli. ꝙ eſt vt preferat̉ ceteris in ꝑſonali: vt. jͣ. de p̓uile. cre. l.abimus. §. i. ſed aliud eſt in bn̄ficio in integ. reſti. vt. sͣ. de mino. l. ꝙ ſi minor.¶ Dat̉ exͣneo. ſꝫ ſuo ſic. sͣ. ſol. ma. l. maritū. ⁊. l. ſe. ⁊. l. etiā. ⁊. C. ꝗ po. in pigpa. l. aſſiduis. §. acceptis. ⁊ sͣ. de re iudi. l. ⁊ ſi fideiuſfor. ⁊. l. fi. vel forte hic alijerit: vt nec ad ſuum. ar. jͣ. d̓ reg. iur. l. in omnibus. ⁊. l. pͥuilegia. at electio quampupillus hꝫ tranſit ad heredes: vt. sͣ. e. l. a tutoribus. §. heredibus. Itē bn̄ficiumreſtitutionis. vt. sͣ. de in integ. reſti. l. nō ſolum. ⁊ facit. jͣ. de le. ii. cū patronus. ⁊de ſerui. ruſfi. predio. l. pater filie. ⁊ de excep. l. exceptiōes. ⁊ sͣ. de iudi. l. ſed ⁊ ſi.in principio. ac.¶ ¶ Am poſt. pupilli. alid̓ ſi in vita: vt. sͣ. e. l. tutores. §. adoleſcentes. ⁊. C. ar.tu. l. ii. ⁊ de admi. tu. l. debitoribus. ac.

s ¶ Eximit̉. qꝛ finita eſt tutela eius morte: vt inſti. qui. mo. tu. fi. §. ſimili. ⁊ ſufficit nomen debitoris eē idoneum tempore finite tutele: vt. sͣ. e. l.tutores qui. in prin.cum eſſet. primo ponit thema ⁊ qōnē. Scd̓o vnam rōneꝫ ꝯͣ¶ QpatruiTertio aliam rōneꝫ ꝓ patruo. Quarto determinat̉ vna qō noua circa p̄dicta. Quītod̓terminat̉ qō ꝓpoſita.Et h̓ ver. ſubdiuidit̉ intres ꝑtes. qꝛ pͥmo ponitqn̄ ei ſubuenit̉ ꝯtra euꝫcui doteꝫ ꝓmiſit. Scd̓aibi. qm̄. Tertia ibi. mouet qōneꝫ. Quarta ibi.preterea. Quīta ibi. reſpondi. Partes v̓o iſtius vltime ſūt. Secūdaibi. ſed ⁊ is. Tertia ibi.ꝙ ſi mulier. ſummariūcollige ex prīa gloſa hicpoſita.t ¶ Qui cū eēt. ſi curator adulte ꝓmittat dotēpro ea ẜm vires pr̄imonij. ſi ꝗdē ſciēter vl̓ aīodonandi vl̓ dolo tenet̉.vt in illo verbo pͥterea.ſicut ſi ꝓmiſiſſet creditori puelle ſil̓r aīo donādi. vn̄ v̓. ſe. Si cā negocij gerēdi ꝓmiſit vltra.vt dicit̉ in illo v̓bo mouet. ⁊ ī illo. ſꝫ ⁊ is. ī pͥnci. hꝫ mulierē obligatā.vt ſi ꝗdem iaꝫ ſoluerit ētminus de dote recipiat̉vel̓ ſi ſolū ꝓmiſit ut ei acceptum ferat̉. ⁊ hoc ſiuecōſtāte mr̄monio: ſiueeo diſſoluto ut ibi. habꝫmulierē obligatā ⁊cͣ. utibi vel certe ⁊c̄. vſqꝫ ad§. ꝙ ſi mulier ⁊cͣ. ad ſil̓itudineꝫ mulieris ꝯferētis doteꝫ. deinceps planum eſt.u ¶ Emergēte. in bōis neptis: vt ſubijcit: ⁊ ita que de nouo emergūt ⁊cͣ.vt. s. de interro. act. l. de etate. §. ex cā. ⁊ caſus iſti nō poſſunt ꝓuideri: vt.jͣ. de admi. reꝝ ad ciui. ꝑti. l. ii. §. ſi eo tempore.x ¶ Promiſſa ſit. ⁊ videt̉ ꝙ nō qm̄ ⁊cͣ. ac.y ¶ Uel donaſſe videatur. ꝙ videt̉: vt. jͣ. de regu. iur. l. cuius. ⁊ de do. ꝓmīſ. l. fi. ac.¶ Succurrat̉. quod videtur. sͣ. ad vell̓. l. ii. §. verba. que ambo ſatis inidem recidunt. ac.a ¶ Egreſſus. qꝛ ꝓmiſit vltra quā deberet. vel ſciens. vel melius ꝗ obligauit ſe ſuo noīe animo donandi. cū pupille noīe facere debuerit. ⁊ ſic nōtenetur finito officio: vt. C. qn̄ ex fac̄. tu. l. i. lꝫ in procur. ſecus: vt. sͣ. de ꝓcura. l. ꝓcurator qui. p.b ¶ Spopōdiſſet. animo donandi ſimiliter.c ¶ Gerendi. credēs rōnē pupilli ſufficere: vt. sͣ. dixi.Promiſerit. etiā ſi nō ſoluit: qꝛ id ei abeſſe videtur ⁊cͣ. ut. sͣ. de neg.dege. l. ſiꝗs man. ⁊ sͣ. māda. l. ſi mādato. §. item.e ¶ Obligatam. ad reddendū ſi iam ſoluit: vel ad liberādū ſi nō ſoluit: ⁊hoc fiue matrimoniū duret ſiue ſolutū eſt. ac.Habet dotem. eo ꝙ vir habet promiſſionem. argu. sͣ. de iure do. l. ſiextraneus.g ¶ Bonoꝝ dicit̉. nam cōfert mulier dotē tantū minꝰ accipiendo: qn̄ ſoluta eſt: vel faciendo accepto fieri qn̄ promiſſa eſt tm̄: vt. jͣ. de coll̓. do. l. i.§. i. ⁊. §. conſequens.¶ Exacta ſit. a marito .i. ꝙ maritus exegit a curatore. vel ẜm yr. ꝙ ladulta exegit dotem a marito ſuo. ac.l ¶ Non queat .i. nolit: ⁊ dic duobus modis. Primo ꝙ petit ipſa reſtitui. qd̓ pōt: vt. sͣ. de mi. l. ſi ex cā. §. in totis. ſed tunc dubitatur an hec reſtitutio ꝓſit curatori: an nō. ⁊ ipſa petat ex ſua ꝑſona ēt eo petere volete.ad inſtar fideiuſſoris minoris dolo īducti: ut. C. de fideiuſ. mino. l. ii. qd̓quidam dicunt. ſed tu dic cū vnam ꝑſonā repreſentet puella ⁊ curator ꝓficere curatori reſtitutionē puelle: maxime quia nō pōt conueniri niſi curatorio nomine: ⁊ ita noīe adulte durāte cura: poſtea nullo modo: vt. jͣ.de re iudi. l. ſi ſe. Secundo etiā ſi non petat puella reſtitui: quod tn̄ poſſet vt dixi. habeat tam ipſa ꝙͣ curator exceptionem ī eo qd̓ vltra modumeſt ſi modo caueat marito vt ſubijcit. ⁊ ſecundū hoc denunciabit curatorine ſoluat. Pone ⁊ ſecundo caſu. ſi autem curator conueniretur nomine ſuo tūc diſtingue: aut ſic promiſit ⁊ tenet̉ cū effectu: vt. sͣ. aut curato-