Soluto matrimonio.XXIIII
¶ Ialienā rem ſciensª mulier īdotē dederit: reddendaᵇ ei eſtquaſi ſuā dediſſet. Et fructus qͦqꝫᶜpro portione anni quo diuortiū factum eſt. T Xpianus.Aritū in id qd̓ facere pōtᵇ cōdēnari explorati iuris ē: ſꝫ hoc herediᵉ nō eſt p̄ſtādū.P AulusUia tale bn̄ficiūᶠ ꝑſonale ē: ⁊Acū ꝑſona extīguit̉. C Xpi.Lia cā ē defēſorisᵍ quē placetſufficienter videri defendiſſe:ſi tātū vxori p̄ſtet quātū ꝯſeq̄ret̉ ſi ⁊ip̄m maritū ꝯueniſſet. ¶ Eleganter q̄rit pōpo. li. xv. ex ſabino. Si paciſcat̉ maritus ne in id qd̓ face̓ poſſit maritus ꝯdemnetur: ſed inſolidum: an hoc pactum ſeruandū ſit?Et negatʰ ẜuari oportere. Qd̓ ꝗdē⁊ mihi verū vr̄. Nāqꝫ ꝯtra bonosmores id pactū eſſe melius eſt dicere. Quippe cū ꝯtra receptam reuerentiam q̄ maritis exhibenda ſit: ideſſe appareat.P Aulus.Ei iudicateⁱ tp̄s ſpectat̉ quatenus maritus facere poteſt.¶ Herediª mariti: lꝫ inſolidū ꝯdēnet̉: cōpenſatiōes tn̄ q̄ ad pecuniariā cāꝫ reſpiciūt: ꝓderūt: vt ob hocminus ſit obligatusᵐ: veluti ob res
donatas ⁊ amotas ⁊ impenſas.¶ Moꝝⁿ v̓o cohertōeꝫ nō habꝫº¶ Soceroᵖ quoqꝫ cū quo nurus d̓dote agit idē honor habet̉: vt in iddānet̉: qd̓ facere pōt. P Qmpo.Uia parentisq locū ſocerʳ obtinet.P AulusX diuerſo ſi ſocerᶠ ex ꝓmiſſio¶ A ne a marito cōueniat̉: ſolet q̄ri: an idem honor ei habendus ſit;Nera. lib. mēbranaꝝ ⁊ ꝓculus ſcribūt hoc iuſtū eſſeᵗ. ¶ Itē ſi mulierex ꝓmiſſioneᵛ cōueniat̉: magis placet defendendā eā per exceptioneꝫ.Idē ⁊ ꝓculus ait. ſicuti cū ſocia fueritᵗ dabit̉ ei exceptio qͣꝫuis iure ciuiliʸ ſit obligata. ¶ Si in iudicio dotis iudex ignorātia iuris lapſus cōdēnauerit maritū īſolidūᶻ: neratiꝰ ⁊ſabi. doliª exceptōe vti oportē aiūt:eaqꝫᵇ tutū fore.P Ompo.Tiā filiosᵉ mulieris ꝗ patris¶ A heredes extiterūt in id qd̓ facere pn̄t condemnandos: labeo ait.¶ Licet ī dotalibꝰ rebus nō ſoluꝫdolū: ſed ⁊ culpā maritus preſtetᵇ:cū tn̄ q̄rit̉ᵉ in iudicio d̓ dote: an facere poſſit dolusᶠ dūtaxat comprehēditur: qꝛ in reꝝ ipſius adminiſtration nō erat culpaᵍ ab eo exigenda.
Ialienam. Mulieri repis nō pōt opponi exM ceptio ꝙ res in dotem data ſiit: vt arg. C. de agri.a ¶ Sciens. ſubaudi etiam.⁊ cen. l. ſi coloni. lib. xi.ic de doteenti. ſecus ſirei vē. vt. sͣ. de rei vē. l. ſolū. §. meū. ⁊. C. de iure do. l. in rebus ⁊ ar. sͣ. deiu. do. ꝓculus. ⁊ de do.cauſa mor. l. ſi alienaꝫ.in pͥn. ⁊. l. ꝗ alienā. ⁊. ff.de condi. inde. l. indebiti. §. ſed ⁊ ſi nummi. ⁊ d̓pig. ac. l. ſi rē. §. pe. Adicūt ēt ꝑ rei uen. vt nō.C. d̓ nō nu. pe. l. i. ⁊ sͣ.cōmo. l. ita. qd̓ non placet vt ibi diximus.c ¶ Et fructus quoqꝫ .ſ.reddēdi ſūt. ad qd̓. sͣ. decōdi. fur. l. ſi ſeruꝰ. §. boue. Sꝫ ꝗd ſi cōcurrat verus dn̄s ⁊ mulier? rn̄. pͥfertur dn̄s: vt. sͣ. depo..l. bona fides. ſꝫ ar. ꝯtra.sͣ. naute cau. ſta. l. i. §.Itē pō. ſꝫ rn̄. vt ibi. ⁊ facit. sͣ. ſi cer. pe. l. nā ⁊ ſi.⁊ de publi. l. cū ſpōſus.⁊ cōmo. l. cōmodare. ⁊.C. de rei vxo. ac. l. i. §.nouiſſime. ⁊ sͣ. pro. ſoc..l. cū duobꝰ ī fi. ⁊. l. ꝙ āt⁊. .l. qd̓ .n. ⁊. l. ſi igit̉. ac.Aritum. Maritꝰ hꝫ priuilegiūne ꝯdēnet̉ niſi īquātū facere pōt nec porrigit̉ adhr̄des lꝫ porrigat̉ ad d̓fēſorē. h. d. vſqꝫ ad. l. alia.§. eleganter. jͣ. e. Bar.d ¶ Facere poteſt. quodverbum expone: vt nota. jͣ. de reg. iur. l. ī ꝯdēnatiōe. habita ꝯſideratiōe ne egeat ẜm ꝙ pōtviuere: vt. jͣ. ad. l. fal. l. hr̄ditatū. Itē hoc p̓uilegiū hꝫ locū ⁊ ſi qͦcūqꝫ aliaactio ītētat̉ int̓ eos ꝯſtā. ma. nō poſt: vt. jͣ. de re iu. l. nō tm̄. ⁊. l. ſꝫ hoc itae ¶ Sed hoc heredi .ſ. exͣneo: ut. jͣ. e. l. rei. §. i. ⁊. jͣ. de re iu. l. ſciēdū. ſꝫ ſuoſic: ut. jͣ. e. ēt. ſic econtra nec mulieris hr̄di exͣneo: ut. C. de p̓uil. do. l. i. ⁊facit. C. e. l. nec maritus. ⁊ de rei vx. ac. l. i. §. cū aūt.Uia. Bn̄ficiū ꝑſonale non tranſit ad heredē. h. d. Bar.f ¶ Quia. bn̄ficiū. a lege inanimata cōceſſum: idem in cōceſſo a lege aīata. niſi aliud ſit factū: ut. jͣ. de reg. iu. l. neratius. puta a principe viuēteut in auc̄. de cōſul. §. fi. ac.g ¶ Extinguit̉. ſic ⁊ pactuꝫ dr̄ ꝑſonaleqn̄qꝫ: ⁊ qn̄qꝫ aliter: ut. sͣ. pac. l. ſi tibi. x. §. pactus ⁊. l. idē. §. i.Aia. defenſoris. cū mādato vel ſine: ut. jͣ. de re iu. l. ſi cū ꝓcuratoTre: ⁊ ſubaudi ꝙͣ heredis: ut. sͣ. l. proxi. uel ēt fideiuſſoris: ut. jͣ. d̓ reiu. l. ⁊ ſi fideiuſſor. qꝛ heres vl̓ fideiuſſor ſuo noīe conuenitur: ut. sͣ. mā. l.papi. ⁊. jͣ. de dam. infec. l. ꝗ bona. §. i. ⁊. C. de fideiuſ. mi. l. ij. licet ſit ar.contra. sͣ. de his ꝗ noͣ. infa. l. furti. §. ſi ꝗs alieno. ſed in his defenſoribusſecus: qꝛ non poſſunt plus grauari ꝙͣ dn̄s p̄terꝙͣ in ſatiſdando: ut. sͣ. deprocur. l. ſi minor. §. qm̄ ⁊. l. ſed ⁊ he. §. defendere. ⁊ facit. sͣ. pro ſocio. l.verum. ⁊ inſti. de ac. §. item ſi de dote. ⁊ de conſti. pe. l. ꝙ ſi maritus. ac.¶ Eleer. Pactum ꝙ maritus cōueniatur vltra ꝙͣ facere poteſtcum per illud tollat̉ ius reuerentiale non valet: quia contra bonos mores. h. d. Alex.h ¶ Elegāter. ⁊ negat ꝯtra. C. de pac. l. pe. ſo. hic ſpeciale. Item ꝯtra. jͣ.de re iud. l. ſi conuenerit. ſol. hic ratione ꝑſone eſt priuil. ibi fauore actionis vel contractus. vt ſocietatis. Itē ꝗd ecōtra ſi ille ꝗ inſolidum erat cōueniēdus paciſcat̉ ut in ꝙͣtum facere poſſit dānet̉; rn̄. valet. ut. sͣ. d̓ pac.l. ſi ꝗs crediderit. Itē ꝗd ſi ſo. ma. fiat hoc pactū? rn̄. nec tunc tenetur ẜmR. per. l. iſtam. ⁊ pro eo. sͣ. de relig. l. ꝙ ſi nulla. ſed contra videtur ar.sͣ. de pac. do. l. lꝫ. ⁊. l. ſeq. Item an̄ ⁊ ſi iuretur; rn̄. nec tunc: ut. sͣ. d̓ pac.l. iuriſgen. §. ⁊ generaliter. ac.īdicate. Ubi aliquem non eſſe locupletem eſt cauſa condemR finis moderande: inſpicitur tempus ſententie. Et heres poteſtobijcere compenſationem ob res donatas vel amotas nō ob malos mores ad finē lucrāde dotis. Et ſocero ex utraqꝫ ꝑte ⁊ ēt mulieri dat̉ bn̄ficiūde quo hic: hoc dicit vſqꝫ ad. §. ſi in iudicio. Alex.i ¶ Rei iudicate. ſubaudi ēt naͣ ⁊ tpͥs litis ꝯteſ. inſpicit̉ ẜm quoſdā. ar. ꝯͣ.sͣ. de do. int̓ viꝝ ⁊ vxorē. l. qd̓ aūt. ⁊ de neg. geſt. l. litis. ſicut ⁊ ſubaudi.sͣ. d̓ pe. he. l. ſi a dn̄o. §. quo tꝑe. ſꝫ nō placet. h. d. niſi dolo deſijſſet poſſidere: ut. jͣ. e. l. ēt. §. i. ⁊ facit. sͣ. pro ſocio. l. uerum. §. tempus.k ¶ Heredi: extraneo: ut. sͣ. e. l. maritum. ac.
l ¶ Pecuniariā. qd̓ eſt cum res amota deſijt eſſe: qꝛ tūc cōdicit̉ eſtimatio: vt. sͣ.de condi. fur. l. in re. nō aūt ob res: vt diximus. sͣ. e. l. diuortio. §. ob res. aꝫ. ⁊ ſicnon ob. C. de rei vx. ac. l. i. §. taceat. qꝛ ibi erat ſpecies: vel hoc corrigitur. vel hocin herede. prima placet.m ¶ Obligatus. ipſo iure facta cōpenſatione ab hoīe. nō .n. ſit a iure niſi in maleficijs vl̓ negligētijs: ut. sͣ. decōpē. l. ſi ꝗd. ⁊. l. qd̓ labeo. ⁊. l.ſi ābo. ⁊ noͣ. ī ſūma d̓ cōpē. aꝫ.n ¶Horū. repete ob. azoo ¶ Non hꝫ .ſ. heres cōpēſationē: nā aūt vir ꝑꝑ hoc eam nonreiecit: ⁊ nō licet heredi hoc excitare: vt ar. sͣ. de reuo. dot. l.fi. ī fi. aut reiecit qd̓ potuit iure antiquo. ⁊ ſic lucret̉ doteꝫ intoto citra cōpenſationē. ſed hodie nō pōt reijci: nec dos ꝓpterhoc lucrifieri: vt. C. de rei vx.ac. l. i. §. taceat. ⁊ de repu. l. fi..§. finali.p ¶ Socero .ſ. patri viri. ac.Uia parentis .ſ. naturaQlis. ⁊ ē rō qꝛ cū uror vnacaro ſit cuꝫ marito ⁊ maritꝰ ſitin ptāte ſoceri: ⁊ uxor quoqꝫ eēvr̄: ſed non eſt. qꝛ ꝗ naſcuntupr̄is ⁊c̄. ut inſt. d̓ leg. ag. tu. §.at ꝗ ꝑ. tamē vxor tua ī ſui ⁊ veri pr̄is eſt ptāte: ut. C. d̓ condi.inſer. l. ſi vxor. azo.r ¶ Socer .ſ. pr̄ viri. qm̄ nō minus nurui ꝙͣ filio ī pleriſqꝫ habet neceſſe ꝓuidere: azo. ut. sͣ.fami. her. l. ſi filia. §. ſi filiuſfa.in fine. §.s ¶ Ediuerſo ſi ſocer .ſ. paA ter mulieris.t ¶ Hoc iuſtum eſſe. hic neratius ſibi contradicit: ut. jͣ. de reiudi. l. ſicut. in fi. ſed hic ꝯſtan.ma. ibi eo ſoluto: vt ſubijcit in.l. ſe. ſed ⁊ eo ſoluto ſubdiſtinguit̉ ut. sͣ. de iu. do. l. pe. agitautē uir eo ſoluto: ut lucretur dotē ex pacto: ut. C. ſi dos cōſtan. ma. l. i. extraneoautem honor non habetur: ut. sͣ. de iu. do. l. pe. ac.u ¶ Item ſi mulier ex promiſſione. mariti uel alterius ẜm. h. immo ſua ⁊ habetexceptionem: ut damnetur inquantum facere poteſt: ut. jͣ. de re iud. l. non tantūin fine.x ¶ Fuerit. in aliqua negociatiōe: ut. jͣ. de re iu. l. ſunt qui. nam ⁊ hec eſt ſocia dinine ⁊ humane domus: ut. C. de cri. expi. here. l. aduerſus. ⁊ sͣ. de ritu nupti..l. i.y ¶ Ciuili. ⁊ naturali: ut. sͣ. de pac. l. i. §. adeo.¶ Si in iudicio. Exceptio que non impugnat ſententiaꝫ pōt opponi poſt ſententiam. h. d. Bar. ⁊ alex.z ¶ Inſolidū. nō expreſſo errore in ſnīa: alioꝗn ipſo iure nulla eſſet: ut. C. quādoꝓ. nō eſt ne. l. ij. ⁊. jͣ. de re iu. l. preſes. ⁊. l. cum ꝓlatis. Itē noͣ hic ſpecialem exceptionē opponi poſt ſententiam: quod dic ut no. sͣ. ad mace. l. tam ⁊ ſi.a ¶ Doli. que eſt odioſa: unde ſi ſoluiſſet non repeteret: ſecus ſi ſoluerit ante ſententiam: quia tunc tutus fauorabili ſoluit: ⁊ ſic repetit: vt. sͣ. de condi. inde. l. quiexceptionem. h.b ¶ Eaqꝫ. idē dici poteſt ⁊ ſi ſint nati ex alio matrimonio: ⁊ eſt ſpeciale in his vt.sͣ. e. l. maritum. idem in priuilegio competenti tam in perſonali ꝙͣ in hypothecis: ut filius mulieris nō detur extraneo heredi: vt. C. qui po. in pig. ha. l. fi. §. exceptis. ⁊. C. de priuile. do. l. i. ſicut ⁊ in eccleaſtica emphitheoſi: ut in auc̄. de nonaliena. §. emphitheoſim: ſic ⁊ in feudis: ut in con. feu. ti. de ſucceſſione feu. c. i. ſic⁊ .jͣ. ad treb. l. ex facto. §. fi. ⁊ sͣ. quod cum eo. l. ſed ⁊ ſi. §. ſoli. ⁊. jͣ. d̓ ope. lib. l. vtiureiur. §. fi. ⁊. l. ſi operarum.Tiam filios. Hoc beneficiū tranſmittit̉ ad liberos eiuſdē mr̄imōij. h. d.CLtex. cū glo. Pau. de caſt. Uel ſic. Bn̄ficiū ne cōueniat̉ maritus niſi in quātum facere poſſit tranſit in filios eiuſdem matrimonij. h. d. Alex.c ¶ Etiā filios. ſed ⁊ culpā leuē ēt: ⁊ diligentiam quā in rebꝰ ſuis adhibet: ut. sͣ.dē iu. do. l. in rebus. hugo. ēt ſi ꝯuenerit in ꝯtrariti: vt. sͣ. de pac. do. l. pōponiꝰ.jcet. In duobus caſibus perdit maritus priuilegium: ne condemnet̉ vltra ꝙͣ facere poſſit .ſ. ſi bona ſua diſſipauit doloſe in necem ⁊ fraudem mulieris.Item ſi doloſe diſſipauit: uel interire fecit res dotales. Propter culpam v̓o commiſſam in rebus proprijs uel dotalibus hoc priuilegium non perdit. h. d. uſqꝫ infi. Et primo loquitur quando in rebus proprijs commiſituſqꝫ ad uer. offilius.poſtea quando in rebus dotalibus. Pau. de caſt.d ¶ Preſtet. in dotalibus.e ¶ Cum tamen queritur. ut ob hoc fiat minoris condemnatio. ac.Dolus. circa res ſuas non dico dotales. ac.g ¶ Culpa. ut ei noceat quominus illam exceptionem habeat. h. ⁊ eſt ad hoc