Soluto matrimonio.XXIIII

¶ Solutolyatrimonio queiadmodumº dos petaturᶜ.ILpianus.Otis cauſaſemꝑᶠ ⁊ vbi-qꝫᵉ precipuaeſt. nam ⁊ reipubliceʰ īterAeſt dotes mu-

lieribus ꝯſeruari. Cū dotatasⁱ eēfeminas ad ſoboleꝫᵏ procreandaꝫreplendamqꝫ liberisˡ ciuitatēª maximeª ſit neceſſariumª.CLpianus.Olutoᵖ matrimonio ſoluidosq dꝫ mulieri. Nec cogit̉maritus alij eam ab initio ſtipulanti promittere: niſi hoc ei nihil noceat. nam ſi incōmodū aliquod ma-

Oluoion¶ Dixit. sͣ. diure do. per quos conſtiiunc econtra per quosrepetatur. vel ſic. Dixit. sͣ. ti. i. de matrimonijs dirimendis: nunc eis direptis quemadmodum dos repetatur. Secundo noͣ ꝙ hic non eſt caput libri: nam cum tres tm̄ ſintlibri ſingulares pro dotibus: ut. sͣ. in proemiodigeſtorum. §. alterutri.⁊ ꝯſtat vnū eſſe de ſponſalibus. alium de dona.inter vi. ⁊ vxor. aliuꝫ deimpe. in re. do. fac. hicergo non eſt caput libri.vt. C. de ve. iu. enucle..l. ij. §. poſt hos. Tertioqueritur quare iſte libernominatur infortiatuꝫ?rn̄. qꝛ cum rome eēt ſtudium deſtructū. ⁊ bononie inoleret eius recuperatione facta rauenne cūeſſet amiſſum ius eſt redditum forte cum multaad ſunt que deerant ⁊ ſicponitur in pro valde: ut.j. de libe. ⁊ poſthu. gallus. §. ille. ⁊ ſic dictio iusvel digeſtum erit eiusſubſtantiuum. Alij dicūt quia forte leges ſuntin eo: ſed certe: ⁊ in veteri. Alij ab inuētore ſeuauctore: ut publiciana ⁊triticaria: arg. sͣ. de ori. in. l. ij. §. poſtea cum appius. quod diuinare eſt.Uel potes dicere ꝙ nomina magiſtralia ſunt quare de eis nō eſt diſputādum: qꝛ relinquit̉ ꝑtinacibus ẜm Tullium: qꝛ plura ſunt negocia ꝙͣuocabula: ut. sͣ. de preſ. ver. l. natura enim. Alij ab infortia ſin chaldeouocabulo qd̓ eſt diſpoſitio. qꝛ vltime diſpoſitiones h̓ ſunt: ⁊ tractat hocuolumen de tribus. nam complet tractatum dotium. Itē tractat de tutelis. Itē de teſtamentis: ⁊ que in eis cōtinent̉. ⁊ de his que pertinēt ad uitimas voluntates: tam ex teſtō ꝙͣ ab in teſtato. Item dicunt quidam ꝙyr. non habuit hunc librum quaſi poſt eum inuentum. quod non placet.Quarto ⁊ vltimo dic ſo. ma. ⁊c. qd̓ ſcꝫ ꝙ diſſoluatur multis modis ſit:nt. sͣ. ti. i. l. i. ⁊ ſemper hic ti. locum habet. ut. jͣ. de uer. ſig. cum querebatur. Item noͣ ꝙ dicit matrimonio. al̓s enim uel nulla actio cōpetit ſi ſciēsnon valere dedit. vel condictio ob cauſam locum habet ſi ignorans: vt.C. de condi. ob cauſam. l. i. ac.Quemadmodum .i. ꝑ quos: ut. jͣ. e. l. ij. §. i. ⁊ a ꝗbus vt. jͣ. e. l. ſi cuꝫdotē. §. trāſgrediamur. ⁊ inquātum. ut. jͣ. e. l. marituꝫ. ⁊ alijs. ⁊ quādo.qd̓ ꝯſtat ſoluto matrimonio: ut hic ⁊. jͣ. e. l. ij. in principio. ac.t ¶ Petat̉ .i. repetatur. ⁊ ita ſimplex ꝓ compoſito: ſic. sͣ. depigno. actione. petenti. ſic econtra reddere pro dare: ut. jͣ. de leg. ij. cum quidam vxori. ⁊. jͣ. de dote pre. l. i. al̓s. ij. in prin. ac.Dtis cauſa. Cauſa dotis priuilegiata eſt propter fauorē reipublice: qui in liberis ꝓcreandis verſatur. h. d. Et diuide vt in glo. i. Alex. imol.¶ Dotis. profecticie vel aduēticie. de quibus dr̄. sͣ. de iuredo. l. ꝓfecticia. ⁊ ponunt̉ hic tria: dictū. rō dicti: ⁊ rō rōnis.a ¶ Cauſa .i. actio. ⁊ ſic cauſa cauſata: ut. C. per quas ꝑſo. no. acꝗ. l. i. ur̓Aſic. sͣ. de peti. here. ſed ⁊ ſi lege. §. Itē ſi res.ecōtra pro cauſa cauſante actionē. ⁊ tunc dic dotis cauſa .i. ipſa dos pereandem. l. prout alio modo legit̉. uel qꝛ ob cauſam .i. ob matrimoniumdat̉: ⁊ ſine eo non eſt. ut. sͣ. de iure do. l. iij. vel. i. dotis condictio .i. aptitudo: ⁊ ſic comprehendat tā dotē ꝙͣ actionē. nec eſt vis. qꝛ ſi dos eſt priuilegiata: ergo ⁊ dotis actio: al̓s nihil valeret p̓uilegium. ⁊ ſi actio eſt pͥuilegiata ergo ⁊ dos: qꝛ ꝓpter dotem datur actio. Alij cauſa .i. titulusvel contractus: vt inſti. de lega. §. ſi res. Alij ut. R. i. iudicium ſeu inſtantia ut citius forte expediat̉: ſic. C. de tranſ. l. cauſas. Alij .i. matrimonium quod eſt cauſa dotis. qꝛ matrimonium poteſt eſſe ſine dote. n̄ ecōtra: vt. sͣ. de iure do. l. iij. ac.¶ ¶ Semper .i. omni tꝑe ⁊ omni caſu eoꝝ tempoꝝ. nam ante matrimonium ⁊ conſtante matrimonio ⁊ eo ſoluto eſt p̄cipua .i. ſpecialis. q. d. prealijs capit multa. vel p̄ter cōmunia aliarum cōuentionū capit ſpecialia⁊ ſic ponit̉ p̄cium. sͣ. de offi. ꝓcu. ce. l. i. §. fi. ⁊ sͣ. famil. her. ſi filia. §. hocamplius. ⁊. §. ꝑcipere. ⁊ pone exēpla de caſibus primi ⁊ ſecūdi ⁊ tertij tēporis. Ecce enim ante matrinonium nudo pacto conſtituit̉ dos. Iteꝫ debonis patris ꝓmiſſa credit̉ in dubio. lꝫ al̓s ex nudo pacto actio non oriatur: ⁊ nemo ſuas pecunias iactare credatur. ut. C. de do. promiſ. l. ad exactionem. ⁊. l. fi. ⁊ sͣ. de pac. l. iuriſgētium. §. igit̉. ⁊ sͣ. de proba. cū de indebito. Itē de tacita ſtipulatione tacita hypotheca: ut. C. de rei vxor. ac.l. vnica. §. i. ⁊. ij. §. Itē quia in arbitriū alterius partis ⁊ qꝛ incerta: ut. sͣ.de iu. do. l. cum poſt. §. gener. Item ad hoc. C. ad uel. l. fi. ⁊ communia

¶le. auc. res. ⁊. sͣ. de iure do. qd̓ autē. ⁊ de ritu nup. ꝗ liberos. In ſecūdo qꝛ nonpōt alienari. ut inſti. q. ali. non licet. in pͥn. quod eſt contra regulam inſti. de re.di. §. vendite. Itē qꝛ ꝯſtante matrimonio repetitur ex cauſa: ut. C. de iure. do. l.vbi. qd̓ eſt ꝯtra id qd̓ a pͥncipio ſenſerunt ut. sͣ. de iure do. l. i. ſed ⁊ primi tēporisexēpla ad ſecundum tp̄s poſſunt aptari: ſi dos ꝯſtante matrimonio conſtituat̉:qd̓ fieri pōt: ut. C. de dona. ante nup. l. fi. In tertio preferturalijs in ꝑſonali ⁊ hypothecaria: ut. C. qui po. in pig. ha. l.affiduis. Itē compenſatio nonopponit̉: ut. C. de rei vxo. act.l. vnica. §. taceat. ſed ar. cōtra.jͣ. eo. l. marituꝫ. ⁊ ꝑꝑ hoc in v̓bo vbiqꝫ ſubaudi fere. ⁊ h̓ exempla tertij etiā ad ſecundū tempus aptantur ſi tunc dos poſſit repeti. Sunt ⁊ alia exemplaad predicta que inuenire laborioſum eſt magis ꝙͣ ſubtile. etfacit ad omnia. sͣ. de iure do. l.in ambiguis. ac.g ¶ Ubiqꝫ .i. in omni caſu: vtdixi. vel dic in oī loco: vt. C. d̓temp. in integ. reſti. l. fi. vel. i.ſiue ex ſtipulatione ſiue non.h ¶ Et reip. intereſt. ⁊ ꝓ etiam.q. d. nō ſolū mulierū: ſꝫ etiamreipu. vt hic: ⁊ sͣ. de iu. do. l. ij.⁊ .jͣ. de p̓ui. cre. l. ij. ⁊ de dote pͥ.l. pater. in fi. ⁊ sͣ. de pac. do. l.ij. ⁊ ſic eſt ratio primi dicti. Itnoͣ ꝙ ratio priuate vtilitatis cōcordat hic cum ratione publice: q̄ ēt ſi diſcordent p̄fert̉ publica: ut. C. de cad. tol. l. vnica. §. fi. Item noͣ intereſſe hic ꝑꝑ liberas ꝑſonas. ⁊ ſic̄ eſt ꝯtra. sͣ. de his ꝗ deie. vel. effu. l. i. §. ſed cumhomo. ſed dic hoc eſt ineſtimabile intereē: ut. jͣ. dere. iur. l. non eſt ſingulis. §. fi.⁊ ſic al̓s eſt ineſtimabile al̓s eſtimabile: ⁊ tūc qn̄qꝫ dānuꝫ tm̄ ꝯtinet: vt. sͣ. de ac.emp. l. ſi ſterilis. §. cum per vēditorē. qn̄qꝫ eſt in lucro: ut. sͣ. de eo qd̓ certo loco.l. i. §. fi. qn̄qꝫ ꝑꝑ affectionē: vt. sͣ. man. l. cū ſeruus. qn̄qꝫ ꝑꝑ inſtinctum nature:vt. sͣ. de ſer. expor. l. ẜuus ea. qn̄qꝫ qꝛ res fuit maiorū ſuoꝝ: ut. jͣ. de bo. li. l. libertus ꝗ ſoluēdo. ⁊. jͣ. ſi ꝗd infrau. pa. l. i. §. ſiꝗs infrau. ⁊. §. ⁊ al̓s videamus. ⁊ sͣ.de mino. l. ſi in emptionē. qn̄qꝫ qꝛ vicina: vt. jͣ. de le. ij. l. ſicui.i ¶ Cum dotatas. ratio rationis.k ¶ Ad ſobolem .i. ad nubendum ⁊ ſic pariendum quod melius fiet cum dote⁊ ditiori: ut in aucͣ. de equa. do. §. qꝛ v̓o. ⁊ sͣ. de iure do. l. ij. ⁊ ut non repellatura viro preſumptiue. ut in auc. de nup. §. ſi quis ante.l ¶ Liberis. legitimis: ad quod. C. de indic. vidu. tol. l. ij. ⁊ de bo. li. l. fi. ſꝫ ⁊ ſpurios qn̄qꝫ hr̄e expedit: ut. jͣ. de decur. l. generaliter. §. ſpurios.m ¶ Ciuitatē. romanā: per excellentiam ⁊ per hoc imꝑium. Idem tn̄ in feminisextra romanā vrbē habitātibꝰ cum eadē ſit ratio: ar. sͣ. ad. l. aꝗl. l. illud. ⁊ facit.jͣ. de uentre in poſ. mit. l. i. §. ⁊ generaliter. ⁊. jͣ. de bo. dā. l. fi. §. pe.n ¶ Maxime .i. ualde.o ¶ Neceſſarium .i. utile: ſic. sͣ. de offi. prefec. pre. l. i. ⁊ fac̄ ad id qd̓ noͣ. C. de ſtudijs liberalium artium vrbis ro. l. i. in fi. li. xj.Oluto matrimonio. Dos ſoluio mr̄imonio reſtitui debet: ⁊ ab initio ipſi mulieri ꝓmitti dꝫ: vel alij ſi marito non nocet. h. d. vſqꝫ ad v̓ſi. qd̓ſi in patris. Et diuidit̉ in duas partes. Primo loquit̉ de actuali reſtitutione.Secūdo de ſola promiſſione. Secunda ibi. nec cogit̉. Alex. imol.p ¶ Soluto. expone ut in rubrica dicitur.q ¶ Dos debet. annua bima trina die oliꝫ. hodie immobilia ſtatim mobilia intra annū: ut. C. d̓ rei vxo. ac. l. vnica. §. exactio. ſꝫ hoc fallit quādo culpa mulieris ſolutū eſt mr̄imoniū: ut. jͣ. e. luciꝰ. in fi. niſi ⁊ vir deliquerit: ut. jͣ. e. cum mulier. ⁊. l. viro. Itē fallit ſi pactū eſt lucrāde dotis interpoſitum: ut in aucͣ. de ſan.ep̄i. §. ſi v̓o ꝯſtate. ⁊ ad hoc etiā facit. C. e. l. ſi conſtante. niſi in caſu: vt. jͣ. e. ſi abhoſtibus. §. fi. Itē fallit ſi aliud pōt obijci mulieri: ut. jͣ. e. ſi mulier. ⁊. l. ſemel.tē fallit ſi extraneus dedit ⁊ pactus eſt ſibi reddi: ut. C. de rei vxo. ac. §. accedit.tē fallit ſi eſt in poteſtate patris: ut. jͣ. e. §. i. vel ut iſta non obſtent dic mulieri.i. pr̄i mulieris. ut oēm repetentē cōprehendas. Item ꝙ dicit ſoluto: quandoqꝫetiam ꝯſtante in caſibus tribus. Primus eſt. jͣ. e. ſi conſtante in prin. Secundus. sͣ. de iu. do. quemadmodum. Tertius. C. de repu. l. i. Quartus ſi maritꝰdānet̉ in metallū. nā nō ſoluit̉ hodie matrimoniū: ut in auc. de nup. §. qd̓ aūt.⁊ tn̄ dos repetit̉: ut. jͣ. e. ſi marito. his aūt caſibus cogit̉. ſcilꝫ reddere dotē cōſtante matrimonio. Sunt ⁊ alij quando pōt ⁊ ualet reſtitutio: ut. jͣ. e. l. ꝙͣuis. ⁊. l. ſe.al̓s ſi reddat vir non liberatur: niſi quatenus illa eſſet locupletior. ⁊ ſic habet inſtar donationis: ut. C. ſi dos conſtante matrimonio. l. i. ac.r ¶ Nec cogit̉. Dixit qn̄ io. ma. dos repetat̉: nūc qn̄ dos dat̉ viro a muliere: quinon cogit̉ alij ꝓmittere ſi patit̉ incōmodū. uel ẜm quoſdā ēt ſi ab extraneo det̄:non cogitur extranęo ꝓmittere in donatione dotis: qd̓ nō placet: ut. C. de rei ux.ac. l. i. §. accedit. ⁊ sͣ. de pac. do. cum dos. uel dic loqui eo caſu quo. sͣ .ſ. ma. ſo.⁊ dic de ſatiſda. q̄ eſt. jͣ. e. ſi ꝯſtante. §. quotiēs. ⁊. §. ſi vxor. illa ergo dꝫ fieri mulieri que dotē debet repetere: non alij ſi eſt incōmodum uiro. uel etiam ſi extraneus dedit ⁊ pactꝰ fuit n̄ debet ei ſatiſdari a viro ſi eſt incōmoduꝫ .i. laborioſum

a ij