Druckschrift 
Logica vetus : Copulata veteris artis Aristotelis.
Entstehung
Seite
XCIv
Einzelbild herunterladen
 

QueſtionesSex principioꝝ

facere ſimul ſunt in eodem ſubiecto. Patꝫ qꝛ ſol calefacitaquam fluentem ⁊ frigefacit aquā putealē. Dd̓m ꝙ illabene dicūtur de eodem reſpectu diuerſoꝝ. qꝛ ſol per ſe calefacit. ſed frigefacit ꝑ antipariſtaſim. hoc eſt ꝑ cōfortationē vnius ꝯtrarij ꝑ aliud ꝯtrariū circūſtans.Aſſio aūt eſt effectus illatioqꝫ actiōis ẜmquā hec patiūtur. illa vero minime ẜm ꝙquedam quibuſdā animātiora ſunt. vt animantius quidem brutū arbore eſt. animātius verorōnali irrōnale eſt Omnia ꝟo que de generatione dicta ſunt ⁊ eadem etiā dici poſſunt deea que in rebus eſt actione. quadā vero ꝓlatione nō recta. ſed in trāſmutatione. Iſtud eſt ſecūdū capituluꝫ huius tractatus. in quoGilbertus determinat de ſecūdo pͥncipio. ſcꝫ de paſſioneEt diuidit̉ in duas partes pͥncipales. in prima ponit definitōem paſſionis. et circa hoc excuſat ſe de vlteriori determinatione. In ſecūda oſtendit multiplicitatē paſſiōisibi (Eſt em̄ pati) Quo ad primuꝫ dicit. ꝙ paſſio eſt effectus illatioqꝫ actionis ẜm quā hec quidē patiūtur. illa vero minime. Qūo dicimus quedā animātiora eſſe alijs. vtbrutum animātius eſt arbore. et rōnale eſt animātiꝰ bruto Tūc ibi (Omnia vero) Gilbertus excuſat ſe de ꝓlixiori determinatōe dicens ꝙ om̄ia que in p̄cedenti capitulo de generatōe. id eſt actione dicta ſunt. ea dici pn̄t deipſa paſſione. nō tamē recta ꝓlatione. ſed tranſmutata. qꝛſicut dicit̉ actio firmatur in motu qui eſt actus mouētis.ita paſſio firmatur in motu qui eſt actus mobilis. Similiter quedā ſunt paſſiones aīe. vt ille que incipiūt ab anima. vt gaudere triſtari. et quedā corporis. vt infrigidariegrotari et hmōi. ꝓprium eſt etiā paſſioni ꝙ inferatur abactione. ſicut actioni ꝓpriū eſt ex ſe inferre paſſionē. Simillter habere ꝯtrariū ⁊ ſuſcipere magis ⁊ minus ꝯueniūtpaſſioni ſicut ⁊ actioni. et in textu actio vocatur generatio. qꝛ in actione qn̄qꝫ eſt generatio forme agentis in patiens ſi agēs ſit vniuocū. ſed paſſio vocat̉ actio q̄ eſt in re.qꝛ paſſio ⁊ motus ſunt res acte ꝑ actōem agentisUtrū definitio paſſionis nuncQlV V. data ſit ꝯuenienter aſſignataNd̓m ꝙ ſic. qꝛ ꝯuenit om̄i paſſioni. et explicat ſufficienter quidditate ipſius. et diſtinguit ipſam ab oībꝰ alijsgeneribꝰ ⁊ p̄ſertim ab actōne. qꝛ deſcriptio paſſionis hicdata eſt diſtincta a deſcriptiōe actōnis. Et poſſet quodāmō rō iſtius definitōis ſumi ex ſecūda ꝓprietate actōnis ⁊etiā ex definitōe que data eſt de actōne. qꝛ dictū eſt ꝙ actio eſt ẜm quā in id qd̓ ſubijcitur agere dicimur. illud aūtqd̓ ſubijcit̉ agēti patit̉ ab agente. gͦ paſſio eſt effectus illatioqꝫ actōnis. Et ſubiūgit̉ in textu. ẜm quā hec patiūturilla vero minime. qd̓ intelligit̉. qꝛ quedā patiētia ſubijciūtur paſſiōi cū trāſmutatōe ad formā agentis eādē in ſpecie. vt ſunt illa que ꝯmunicant cū agente in materia. et illadicūtur pati. alia vero ſunt ſubiecta q̄ nō ſic tranſmutant̉nec recipiūt formā agentis. vt celū agit in hec inferiora. ⁊tn̄ inferiora nō recipiūt formā celi. ex eo ꝙ celū hꝫ materiāalterius rōnis a materia iſtoꝝ inferiorū ẜm opinionē doctoris ſancti magis ꝓbabilem Uel ſic exponit̉. ẜm quam

hic ſcꝫ aīata patiunt̉. id eſt cognoſcūt ſe pati. vero illa. ſcꝫinaīata minime ſupple cognoſcunt ſe pati. et adhuc interanimata q̄dam magis ⁊ ꝗdam minus patiuntur. vel ẜmdifferentē ꝯplexionē ⁊ ꝯmixtionē. ⁊ ſic bruta q̄ hn̄t molliores ꝯplexiones ⁊ magis equales ex actōne ⁊ paſſione pͥmarū qualitatū ſunt animantiora plantis. ⁊ hoīes eo ꝙſunt optimi tactꝰ aīantiores ſunt brutisA Id qd̓ eſt ſpēs alicuius generis nō eſt genusA. Lgeneraliſſimū. ſed paſſio eſt hmoi. gͦ ⁊c̄. Minor ꝓbatur. qꝛ ſpēs qualitatis ponit̉ paſſio ⁊ paſſibilis q̄litas Et ꝯfirmat̉. qꝛ febris pleureſis ⁊ ꝯſimiles egritudines paſſiones dicūtur. ⁊ tn̄ reperiūtur in pͥma ſpecie qͣlitatis. Sil̓iter riſibile eſt paſſio hominis ⁊ ponitur in ſecūda ſpecie qualitatis. Qd̓m vt infetius patebit. paſſioaccipit̉ multis modis. hic vero accipit̉ vt genꝰ generaliſſimū. et ſic nullius eſt ſpeciesF Actiuū ⁊ paſſiuū ſimilia ſunt ī genere. gͦ actio. eſt paſſio. An̄cedens pꝫ ꝑ ph̓m in primo de generatione. Sed ꝯn̄tia tenet ꝑ locū a ꝯiugatis. Et cōfirmatur. qꝛ ꝯtraria ſunt in eodē genere. decimo metaphy.ſed actio et paſſio ſunt ꝯtraria. gͦ ⁊c̄. Qd̓m ad pͥmuꝫ.ꝙ Areſto. ibi loqͥt̉ de genere phyſico. actiuū em̄ ⁊ paſſiuūꝯmunicāt in materia ⁊ ſubiecto. ſed nō ſunt idem generelogico ⁊ p̄dicamētali. de quo queritur in ꝓpoſito. Ad cōfirmatōem dd̓m ꝙ actio ⁊ paſſio ꝓprie non ſunt ꝯtraria. ſitn̄ ponātur aliquo mō ꝯtraria tūc nō ſunt ꝯtraria que ponūtur ſub eodem genere. ſed ꝯtraria q̄ ſunt alioꝝ genera☞Z Paſſio non eſt niſi receptio forme agentis. ſedforma talis eſt q̄dā qualitas. ergo paſſio noneſt a qualitate diſtincta Qd̓m ꝙ in paſſione ſunt duovnū eſt materiale. ſcꝫ forma recepta in paſſo ab ipſo agente. et illud ꝯuenit qualitatibꝰ ꝑ actōem in patiente acquiſitis. Aliud eſt formale. ⁊ eſt implicatio cauſe agentis nōquideꝫ habitualis ſed actualis. ⁊ ꝑ illud paſſio differt abom̄ibꝰ alijs. Sicut exēpli gratia qn̄ aqua caleſit. ibi eſt denoīatio ſubiecti ab ipſa paſſione. nec tn̄ habet hoc fieri rōnem paſſionis ex hoc ꝙ denoīat ſubiectu. ſed ex hoc ꝙ implicat cauſam efficiēte. nam calefieri nō eſt denominatioforme abſolute. ſed eſt eſſe caliduꝫ calore habente cauſamefficientē. qui qͥdē calor in fieri ꝯtinue ab agente ꝓceditT3Nullū primū pͥncipiuꝫ eſt effectus. ſed paſſioeſt vnū primū principiū. ergo nō eſt effectus.Dd̓m ꝙ maior ſic abſolute ſumpta eſt falſa. qꝛ omnianoue genera accidentiū ſunt effectus ſub̓e. ⁊ tn̄ ſunt pͥmaprincipia. Sed ſi ſic intelligat̉ ꝙ nullū pͥmuꝫ principiū eſteffectus in eodē genere tūc eſt vera. qꝛ non eſt incōueniēsaliqd̓ principium in genere cauſe formalis habere ante ſepͥncipiū in genere cauſe efficientis. ſicut in ꝓpoſito paſſioeſt principiū formale omniū que ſunt ſecū eiuſdem coordinationis. ſed comparando paſſionem ad aliquod extrinſecum ſic eſt effectusZ Effectus ⁊ illatio idem ſunt. ergo iſta definitio eſt nugatoria. Dd̓m dupliciter. primoꝙ qꝫ in definitōe nō tenetur copulatiue. ſed expoſitiue. vtſit ſenſus. paſſio eſt effectuſqꝫ. id eſt illatio. Secūdo dicēdum ꝙ licet ſint idem. tn̄ referūtur ad diuerſa ẜm ꝙ duoin paſſione reperiūtur. primuꝫ eſt actus agentis in patiēsreceptus. Secūdum eſt ꝯtinuus fluxus. talis actus abagente rōne primi paſſio dicit̉ effectus. ſed rōne ſecūdi dicitur illatio. qꝛ illatio notat ſequelaꝫ vnius ex alio. ideo cō