QueſtionesPredicabilium
tur penes obiecta et ꝯſiderata. ẜm ꝙ d̓r tercio de aīa. ſecatur igit̉ ſcīa et ſenſus in res. id eſt ſicut res.Omnis bona diuiſio debet eſſe bimēbris. ſed.iſte diuiſiones ph̓ie nō ſunt hmōi. gͦ non ſuntbone. Maior ꝓbatur ꝑ Boetiū in libro diuiſionum.Dd̓m. oīs diuiſio generis ꝑ drn̄tias formales debet eēbimēbris. ſed hoc non oꝑtꝫ de alijs. Uel dd̓m. licet nonſint bimēbres poſſunt tn̄ ad eas reduci hoc mo. phia generaliter dicta diuidit̉ in realeꝫ ⁊ rōnaleꝫ. Realis diuidit̉in ſpeculatiua et practicā. Speculatiua in phyſicā metaphyſicā. et mathematicā. que ſunt phie partes pͥncipales. eo ꝙ de rebꝰ tractāt. Practica diuidit̉ in actiuam etfactiuā. Actiua vocat̉ moralis. et diuidit̉ in ethicā. economicā. et politicā. Factiua que ⁊ mechanica d̓r exiſtens defactibilibꝰ a nobis diuidi ſolet in ſeptē artes mechanicasSed rōnalis que etiā vocat̉ amminiculatiua diuidit̉ ingramatica. que ſubſeruit om̄ībꝰ ſcientijs. logica que ſubſeruit ſpeculatiuis. ⁊ rhetoricā q̄ āminiculat̉ practicis☞ Definitio eſt mediū demōſtratōnis facientisſcire. ſed illa non p̄t variari niſi tripl̓r. gͦ ſolumerūt tres partes ph̓ie. Minor ꝓbat̉. qꝛ vel definitio reiꝯcipit materiā ſenſibilē que eſt cū motu ⁊ mutatione. etvocat̉ definitio phyſica. aut abſtrahit a materia ſenſibiliẜm eſſentiaꝫ ⁊ rōnem. licet nō ẜm eſſe. vt magnitudo. numerus. curuitas. et ſic eſt definitio mathematica. vel abſtrahit penitꝰ a motu ⁊ materia tā ſenſibili qͣꝫ intelligibiliet ſic eſt definitio metaphyſica Qd̓m ꝙ ẜm diuerſitatēdefinitōis ſumūtur tres partes ph̓ie realis ſpeculatiue.et iſto modo diuidit philoſophiā Areſtoteles ſexto metaphyſice. in phyſicam. mathematicam. ⁊ metaphyſicamSi ph̓ia generaliter capiatur pn̄t plures eius poni ꝑtesIAl̓ VLL. phia naturalis. et ſimiliter alieQuomodo diuidatur philoſophiloſophie partes Qd̓m ad primuꝫ ꝙ philoſophianaturalis diuiditur in phyſicam. metaphyſica. ⁊ mathematicaꝫ. que tres partes differūt ẜm triplicem modū dfiniendi iam aſſignatum. ſeu penes obiecta et conſiderata. Nam phyſica eſt de his que ſunt ꝯiuncta materie ſenſibili. tam ẜm rem qͣꝫ ẜm rōnem. ſicut patꝫ de ſcientia libriphyſicorū. Mathematica vero eſt de his que ſunt coniuncta materie ẜm rem. et tamen abſtracta ẜm rationemSed metaphyſica eſt de omnino ſeparatis tam ẜm remqꝫ ẜm rōnem. aut de his que nō neceſſario in materia reperiūtur. quod additur ꝓpter tranſcendentia. que qͣꝫuisactu in materia reperiātur. nō tamen neceſſario. cum etiam de ſeparatis verificari poſſint. Qoralis ſimiliterin tres ſubdiuiditur partes. quaꝝ prima conſiderat operationes vnius hominis que vocat̉ monaſtica. a monosquod eſt vnū. ⁊ ycos ſcientia. quaſi ſcientia tractans de regimine vnius. qꝛ docet quomodo homo per virtutes morales debet regere ſeipſum. Secūda aūt conſiderat operationes multitudinis domeſtice. et vocatur economicaab economo diſpenſatore. docet em̄ quomodo pater familias debet regere vxorem filios et ſeruos. Tercia autēꝯſiderat operationes multitudinis ciuilis. ⁊ vocatur politica. dicta a polis qd̓ eſt pluralitas vel ciuitas. ⁊ ycosſcientia. quaſi tractans de regimine pluriū. ſcꝫ patrie autciuitatis Sed ph̓ia rōnalis diuiditur in gramaticamlogicam. et rhetoricam. Grāmatica eſt de ſermone congruo vel incongruo. Logica de ſermone vero vel falſo.Rhetorica de ſermone ornato vel inornato. Necha-
nica vero diuiditur in ſeptem artes. vt inferius patebitF Si phyſica eſſꝫ de ꝯiunctis motui ⁊ materieF. ſenſibili. ſequeretur ꝙ ipſa nō eſſet ſciētia Sequela probatur. qꝛ ſenſibilia ſunt ſingularia. ſed ſciētia eſtvniuerſaliū. Qd̓m ꝙ duplex eſt materia ſenſibilis. ſcꝫſingularis ſeu indiuidualis. vt hec caro. hoc os. et de talimateria ſenſibili nō eſt ſcientia. a qua etiā phyſica abſtrahit. Alia ē materia ꝯmunis ⁊ ſpecifica. ſicut caro ⁊ os inꝯmuni. et de hac eſt phyſica.y Metaphyſica non eſt ſcientia naturalis. ergo¶ . male ponitur pars ph̓ie naturalis Antecedēsprobatur. qꝛ eſt de his que tranſcendūt naturam. vt patet ex nomine Dicendū ꝙ natura capitur dupliciter.vno modo ſtricte pro principio mouendi ⁊ quieſcēdi maxime paſſiue. et hoc modo metaphyſica nō eſt naturalis.Alio modo accipitur tranſcendēter et ꝯmuniter ꝓ pͥncipio cuiuſcūqꝫ operatōnis. vel etiā capitur vt eſt idem ꝙeſſentia. et ſic reperitur in ſeparatis. vt in deo et intelligētijs. qꝛ dicimus natura diuina. natura angelica. et etiā dicimus ꝙ deus ſit principiū mouendi actiue. quia eſt primum mouensZ Metaphyſica eſt de ente ꝯmuni. ſed ens com7. mune nō magis eſt reale qͣꝫ rōnis. ergo ipſa eqͣliter debet dici realis ⁊ rōnalis Qd̓m ꝙ duplex eſt metaphyſica. quedam eſt ſapientialis. que eſt de ente ꝯmuni. et nō eſt ph̓ia. ſed eſt directiua et ſtabilitrix principiorum omniū. Alia eſt metaphyſica ſciētialis que eſt de ſubſtantijs ſeparatis. et eſt realis.AF Metaphyſica eſt de tranſcēdentibꝰ que ſuntI in materia et extra materiā. ergo non eſt de ſeparatis a materia. Qd̓m ꝙ duplex eſt metaphyſica .ſ.pura. et illa eſt de ſeparatis a materia. ſcꝫ deo et intelligētijs. Alia eſt impura ꝯſiderans nedum immaterialia verūetiā materialia. et ſic etiam ꝯſiderat tranſcendentia q̄dici poſſunt tam de materialibꝰ qͣꝫ de immaterialibꝰF Quot ſint artes mechanice.Qul̓LI Dd̓m ꝙ in ſpeciali ſunt multe.ſed in generali ſunt ſeptē. vt lanificiū. armatura. nauigatio. que pertinent ad corpus extrinſecꝰ. Agricultura. venatio. medicina. theatrica. que pertinent ad corpus noſtrum intrinſecus. vnꝰ. Lana. nemus. miles. nauigatiorus. medicina. His theatrū ſocia. ſunt hec mechanica dicta. Et ſunt inuente ad ſubueniendū corporis defectibꝰin quibꝰ ꝓpter tranſgreſſionem primoꝝ parentum naſcimur. Dicūtur aūt mechanice quaſi adultere. et nominātur tam vili vocabulo. qꝛ ſicut mulier adultera eſt vilis reſpectu mulieris probe. ita ſimiliter artes mechanice ſuntviles reſpectu artiū liberaliū. et ergo diſcentes eas adulterari ſiue mechari videntur. eo ꝙ artes liberales preclaras. que anime noſtre ꝓprie ſunt. deſerūt. et artes corꝑisilliberales et ignobiles et quaſi alienas vxores colūt Etergo dicit ſanctus Thomas ꝙ artes que ordinantur adoꝑus rōnis dicunt̉ liberales. qͥ ꝟo ad opꝰ corꝑis ſeruilesArs ſcribēdi ⁊ ſimiliter ars faciēdi ſotulares¶ ¶. ſunt mechanice. ⁊ tn̄ hic nō enumerātur. ergodiuiſio eſt inſufficiens Qd̓m ꝙ hic nō ponūtur om̄esartes mechanice in ſpeciali. ſed ſolū in generali. Un̄ lanificiū ꝯtinet ſub ſe omēs artes texendi vl̓ ꝯſuendi ꝗbuſcuqͣꝫ inſtrumētis in quacūqꝫ materia lini ſcꝫ vel lane vel etit duas ſpēs. ſcꝫam pelliū fiant. Armatura ſſe