Druckschrift 
Biblia latina : Cum postillis Nicolai de Lyra et expositionibus Guillelmi Britonis in omnes prologos S. Hieronymi et additionibus Pauli Burgensis replicisque Matthiae Doering.
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

maior abrahā. igit̉ melchiſedech ē maior qͦcūqꝫ minore ꝙͣ abrahā:ſed leui eſt minor abraham: igit̉ eſt minor ipſo melchiſedech. In ca. eodē vbi dicit̉: Trāſlato ſacerdotio necͣe eſt ut trāſlatiolegis fiat. Girca quē paſſū Burg. arguit ꝙ illud dictū apl̓i nō pōtfundari ſuꝑ ꝯcomitātia legis ⁊ ſacerdotij ī gnaͣli cōſiderata: qꝛ ſiſic. tūc tranſlato ſacerdotio tota lex fuiſſet trāſlata: qd̓ falſū ē. nāvt inqͥt Burg. lex vetus māſit quantū ad moralia etiā ſacerdotiotrāſlato. Hic dico ꝙ Burgē. fantaſiat̉. putās p̄cepta moralia originaliter eſſe de lege moſaica. qd̓ falſū eſt ⁊ ꝯͣ doc. cōiter dicētes ꝙp̄cepta moralia ſūt de lege nature: qͣꝫuis enī ī lege moſaica fuerintmagis explicata: ex hͦ nō ſequit̉ ꝙ ſint illiꝰ legis originalit̓: ſicut ſimili mō qͣꝫuis p̄cepta moralia ſint ī euāgelio magis extēſa ⁊ explicata ꝙͣ in lege moſaica: ex hͦ tn̄ nō ſequit̉ ꝙ ſint originalit̓ p̄ceptaeuāgelice legis: eſt igit̉ ꝯcomitātia legis ⁊ ſacerdotij ī gnaͣli. Necvalet qd̓ Bur. arguit de moralibꝰ: qꝛ illa nō ꝑtinēt originalit̓ adlegē veterē. ſꝫ ad legē nature. ⁊ ideo ſūt indiſpēſabilia: ſꝫ cerimonialia ⁊ iudicialia ꝑtinēt directe ⁊ originaliter ad vetus teſtm̄: ⁊ deillis gnaͣliter dixit apl̓s tranſlato ſacerdotio necͣe eſt legē trāſferriHec eſt ſnīa poſtil. ⁊ ſil̓r Burg. poſt fragile r̄gumentū ſuū quodputauit inſolubile. In ca. viij. vbi dicit̉ in poſtil. Dicendū ꝙ doctrina xp̄i nō debuit ab eo deſcribi.AAdditio.Ecundū ſcm̄ Tho. j. ij. q. cvi. arti i. in corꝑe qōnis. Lex noua pͥncipaliter eſt ipſa gr̄a ſpūſſcī: q̄ dat̉ ꝑ fidē xp̄i fidelibꝰq̄ quidē lex noua eſt indita hoī nō ſolū indicās qͥd ſit faciēdū: ſꝫ etiā adiuuās ad illud īplendū. ⁊ hͦ ꝓbat ꝑ multas aucͣtes ſacre ſcripture ⁊ dicta ſcōrū: vn̄ ī ſcriptura euāgelij nō ꝯtinent̉ niſiea q̄ ꝑtinēt ad gr̄am ſpūſſcī: vel ſicut diſpoſitiua quantū ad intellectū ꝑ fidē ꝑ quā dat̉ ſpūſſcī gr̄a: uel ẜm affectū ut ſūt ea q̄ ꝑtinentad ꝯtemptū mūdi ꝑ quā hō fit capax gr̄e ſpūſſancti: uel quantū advſum ſpūalis gr̄e ꝑ oꝑa virtutū: ad q̄ multiplicit̓ ſcriptura no. te.hoīes exhortat̉: ⁊ ſūt ſecūdaria ī lege no. de qͥbꝰ oportuit fideles xp̄iinſtrui ꝟbis ⁊ ſcriptis. ⁊ iō lex no. pͥncipalit̓ eſt lex indita: ſecūdario aūt lex ſcripta: vn̄ ẜm hͦ ad qōnem motā ꝑ poſtill̓. dicendū eſtꝙ lex nō .ſ. pͥncipal̓ nō ſolū nō debuit ſcribi a xp̄o. ſꝫ nec etiā potuitſcribi. Gr̄a enī ẜm ſuā eēntiā eſt quedā qͣlitas mētis: que nō ē ſcriptibilis nec etiā ꝓnūciabil̓. Quantū ꝟo ad ſecūdaria dicendū ꝙlex no. eſt lex ſcripta. ut dictū ē. ⁊ de hͦ vide pleniꝰ in p̄dcā qōne: ariculo .i. in corꝑe qōnis.Replica.N ca. viij. vbi mouet poſtill̓. q. Utrū lex no. debuit d̓ari axp̄o in ſcriptis. Circa eiꝰ ſolutionē Bur. laborās inter cetera dicit ꝙ lex no. pͥncipaliter eſt inditamēti .ſ. ipſa gr̄a:igit̉ nō debuit a xp̄o ſcribi. Gr̄a enī cū ſit q̄dā ſpūalis qͣlitas mētisnō eſt ſcriptibil̓. Sed fundamētū huiꝰ rōnis erroneū eſt: qꝛ tollita xp̄o oīpotentia ꝑ ꝯn̄s deitatē. Nā dicere xp̄m aliqͥd nō poſſe qd̓tn̄ ꝯͣdictionē nō includit: eſt tolle̓ oīpotentiā. ſꝫ qͣlitatē ſpūalē expͥmere ſigno ſenſibili: ſicut ꝟbo uel ſcripto: minꝰ includit ꝯͣdictionēꝙͣ pr̄em in voce ⁊ ſpm̄ſcm̄ in colūbe ſpē ſenſibiliter exhibere. igit̉ huiuſmodi qͣlitatē ſpūalem ſicut ē gr̄a ſcribe̓ ⁊ ꝓnūciare ſenſibiliternō eſt xp̄o īpoſſibile. Incautū igit̉ ē fundamētū illiꝰ rōnis ꝑ Bur.adducte. ⁊ a ſcō Tho. recipit pͥma ſecūde. q. cvi. ꝓut Bur. allegatpoſtill̓. igit̉ rōnes potiores ſunt.In ca. ix. vbi dicit̉ in poſtilla.Aureū hn̄s thuribulū ⁊ arcā teſtī ex oī ꝑte auro.Additio.N arca teſtī que erat ī ſcāſcōꝝ nihil erat incluſū: niſi tm̄due tabule lapidee qͣs ibi poſuerat moyſes: ut hr̄ exp̄ſſe. iij.Reg. viij. ca. Urna aūt hn̄s māna ⁊ virga aaron erāt cora illa arca: ut hr̄ Exo. xvi. ⁊ Nu. xvij.Replica.N ca. ix. vbi dicit̉ de arca Bur. qui nitit̉ ſepius oportunuare veritatē lr̄e. cui tn̄ ille honor debet̉ ꝙ potiꝰ debemꝰ pu⁊ importune ſaluare dicta ſcī Tho. ⁊ aliorū: nō curat h̓ ſaltare nos intentionē lr̄e nō intellige̓ qͣꝫ ꝯͣdice̓. Hic aūt plane dimittit lr̄am apl̓i tanqͣꝫ ꝯͣdicentē lr̄e. iij. Reg. viij. Nā hic dicit̉ ꝙ ī arca erat vrnahn̄s manna. ⁊ virga aaron q̄ floruit: ibi aūt dr̄: ꝙ nihil erat in arca niſi due tabule ⁊cͣ. que videt̉ manifeſta ꝯtradictioCirca quā differentiā laborat duplicit̓ circa locū allegatū de. iij.Reg. Uno mō ꝙ lr̄a illa debeat intelligi pͥncipaliter: apl̓i aūt occaſionaliter: qͥa arca fuit facta vt tabule ibi reponerent̉: ſꝫ poſt vrna ⁊virga occaſionaliter in memoriā ibidē repoſite ſūt: alio mō ꝙ ſcm̄fuit qͦddā ſcānū appendiciū ad latus arce: in qͦ vrna ⁊ ꝟga reponebant̉. Et iō ampliꝰ dicit illa fuiſſe in arca: nō ꝙ intrīſecus: ſꝫ in appenditione qd̓ vnū cū arca cenſebat̉. ⁊ ſic quidā exponunt qd̓ dicit̉Deut. xxxi. de libro legis. Pones eū ī latere arce ⁊cͣ. Inca. x. vbiAdditio.dr̄ in poſtil. Corpus aūt aptaſti mihi. Gihic dicit̉. Corpꝰ aūt aptaſti mihi: hr̄ in pͦſ. ẜm hebraicam veritatē. ⁊ ī libris nr̄is correctis. Aures autē ꝑfeciſtiDS

mihi. ⁊ eſt ſenſus ꝙ xp̄s habuit obedientiā ꝑfectā. Obediētia .n. inſcripturis ꝑ aures deſignat̉ ad cor deuenire. vn̄ in pſal. Inclinateaurē vr̄am in ꝟba oris mei .i. obedite. ⁊ alibi. In auditu auris obediuit mihi: dicit gͦ pſal. deo pr̄i in ꝑſona xp̄i. Lures aūt ꝑfeciſti mͥ.i. obedientiā tā ꝑfectā dediſti mihi ut facerē voluntatē tuā deusmeus volui. Un̄ ex excellentia obediētie xp̄i ad pr̄em: Xp̄s hūiliterpaſſionē acceptauit: Iuxͣ illud ad Phil̓. ca. ij. Xp̄s factꝰ ē ꝓ nob̓ ⁊cͣItē ſuꝑ illud qd̓ dr̄. jͣ. In capite libri .i. in cōſilio deitatꝭ q̄ eſt caputmei: qui liber ſū hūani generꝭ in qͦ legāt oīa ſibi necͣia. ⁊ iō nō ē opꝰlege. vel in capite libri .i. in pͦ pſal. ſ. Btūs vir ⁊cͣ. Et notādū ꝙ vbinos hēmus: In capite libri in pſal. In hebreo habet̉. in volumīe libriEadē enī dictio hebraica ponit̉ h̓. ⁊ cach̓. v. vbi dicit̉. Et ecc̄e volumen volās ẜm quā lr̄am pōt ꝓprie intelligi ꝑ volumē libri tota ſacra ſcriptura ve. te. que ad xp̄m refert̉ eiꝰ myſteria p̄nūciando velfigurādo: Iuxta illud Lu. xxiiij. Oportet īpleri ea q̄ ſcripta ſūt inlege pſal. ⁊ ꝓphetis de me. ⁊ ſic ꝓprie pōt intelligi ī ꝑſona xp̄i. Ecceinuenio in volumīe libri .ſ. totiꝰ ſcripture ſacre qd̓ ſcriptū eſt de me In eodē ca. vbi dicit̉ in poſtil. Mihi vindictam ⁊ ego reddam.Additio.Oc qd̓ dicit̉. Mihi vindictā: magꝭ videt̉ exponēdū in ſuꝑꝓplēdo defectū iudicū: qͥa multa mala relinquūt īpunita. q.3d. ⁊ ſi iudices huiꝰ ſeculi talia nō vindicēt. Mihi vindictā⁊ ego reddā. In eodē ca. vbi dicit̉ in poſtil. Ad tertiū dicendūꝙ oblationes ⁊ ſacrificia no. le.Additio.N hac qōne nō videt̉ facere poſtill̓. niſi tm̄ duo argumēta ꝓꝑte affirmatiua. ⁊ tn̄ dicit ſe rn̄dere ad tertiū argu mentū qd̓ potuit cōtinge̓ ex vicio ſcriptorū qͥ forte tertiūargumentū p̄termiſerūt: vel forte in 2º argumēto innuit̉ tertiū ſicircūciſio ꝯferret gr̄am: pari rōne oblatiōes ⁊ ſacrificia ve. le. gratiā cōferrent. ⁊ ideo rn̄det ad hoc tanqͣꝫ ad tertiū.Replica.N ca. x. vbi dicit̉: Mihi vindictā ⁊cͣ. Hoc exponit Burg.in ſupplendo defectū iudicū: qui multa relinquūt īpunita Sed hͦ nō vr̄ bn̄ dictū cū apl̓s hic loquat̉ de pctīs infidelitatis ⁊ alijs ꝯͣ deū cōmiſſis: de qͥbus iudices ſeculi ſe nō hn̄t intromittere: qꝛ nō hn̄t quēꝙͣ ad fidē cōpelle̓. Etiā iudices ſolū ſe intromittūt de publicis legꝭ trāſgreſſionibꝰ nō de occultis ꝯͣ deū cōmiſſis de quibꝰ hic agit̉. In ca. xi. vbi dicit̉ in poſtilla: Fides ē ſub̓aId cuius intellectū ſciendū.Additio.D vlteriorē declarationē qͦrundā que in hͦ ca. ꝯtinent̉. pręter illa que hic habēt. In poſtilla quedā vident̉ addenda.Et pͦ circa hͦ qd̓ dicit̉. Fides eſt ſub̓a ſperandarū rerū ⁊cͣ.Circa qd̓ attendendū ꝙ licet expō poſtill̓. de hac diffinitiōe ſeu deſcriptione fidei quā apl̓s ponit: ſit ſatis vera ⁊ videt̉ eē ſūpta a ſcōTho. ſecūda fecūde. q. iiij. arti .i. in corꝑe qōnis. Exponant̉ tn̄ etiāhec ꝟba apl̓i ẜm alios ſic: ut cū dicit̉. Fides ē ſubſtātia ſperādarūrerū. intelligat̉ cā ſubſiſtēdi in nobis ꝑ res ſperādas: q̄ quidē ſuntbona futura: q̄ rōnabiliter ab hoīe ꝟtuoſo ſꝑari debēt .ſ. btītudo q̄ab oībꝰ eſt appetēda. vn̄ in hͦ qd̓ dicit: Sper andarū rerū: excludūt̉res ſperate q̄ tn̄ nō ſūt ſꝑande. ſicut ſūt bona mūdana ſeu tꝑalia q̄nō ducūt ad verā btītudinē. Bona aūt ad verā btītudinē ꝑtinētia ſubſiſtūt in nobis ꝑ ſpem q̄ a fide gnaͣt̉ ut ī glo. Math̓. i. Et ſiccū dicit. Subſtātia ſꝑandarū rerū: ꝑ li ſubſtātia intelligit̉ cā .ſ. fides q̄ ſpē cauſat: cū aūt dicit̉: Argumētū nō apparētiū: ꝑ argumētū intelligit̉ ꝓbatio: ꝑ fidē enī eſt ī nobis q̄dā ꝓbatio rerū nō apparentiū .ſ. q̄ de ſe nō hn̄t euidentiā: ſed ꝑ fidē ꝑ quā ī nobis cauſat̉aſſenſus de īuiſibilibꝰ ſperādis ſicut argumētū on̄dit ꝯcl̓onē in ſcibilibꝰ. Cōſequēter circa hͦ qd̓ dr̄. In hͦ enī ꝯſecuti ſūt teſtimoniūſenes. Notandū ꝙ cū apl̓s loqͥt̉ heb̓reis qͦrū cōis ſtatꝰ ppl̓i qͣꝫdiulegē obſeruabat ſemꝑ ī ꝓſperitate fuit. ⁊ cū a p̄ceptꝭ dei declinaſſetin multas adu̓ſitates incidebat: ſic̄ pꝫ in hiſtorijs cōibꝰ ve. le. ꝓut īpͥma ſecūde. q. xcix. arti. vi. ī rn̄ſione ad tertiū argumētū declarat̉iō in pͥmitiua eccl̓ia hebrei ad fidē ꝯuerſi: ſic̄ legalia obſeruāda expͥmeua ꝯſuetudine inclinabātur credētes ipſa eſſe necͣia cū fide xp̄iſic eſtimabāt ꝙ ad iuſticiā fidei debebāt ſeqͥ aliqͣ pn̄tia ⁊ viſibiliabona. ⁊ ſpāliter redēptio eorū a captiuitate gentiū. vn̄ ⁊ pꝰ paſſionem xp̄i quidā de diſcipulis nōdū ꝑfecte docti dicebāt: Lu. xxiiij.ca. Nos ſperabamꝰ ꝙ ipſe eēt redēpturus iſrl̓. ⁊ ideo apud hebreosponere totū p̄miū fidei in bonis futuri ſeculi: q̄ oīno in hac vita nōhabent̉ nec ad plenū vident̉. erat eis durū adcredendū. Un̄ apl̓ushunc errorē intēdens ab eis excludere dicit. In hoc enī teſtimoniūcōſecuti ſunt ſenes .ſ. in hac fide que eſt de rebus ſperādis ut iam dixerat nō de rebus viſis ſeu iam adeptis ſeu in ꝓximo adipiſcēdis.Cōſecuti ſunt ī teſtimoniū .ſ. iuſticie a deo. Senes .i. antiq. Ad qd̓ꝓbandū .ſ. ꝙ fides meritoria ꝓprie ſit de rebꝰ ſꝑandis ⁊ nō adeptis