Druckschrift 
Biblia latina : Cum postillis Nicolai de Lyra et expositionibus Guillelmi Britonis in omnes prologos S. Hieronymi et additionibus Pauli Burgensis replicisque Matthiae Doering.
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Ad. Philip. Coloſ. Theſſa. .i. et. II. Thimo. I.

In ca. vj. vbi dr̄ ī poſtil. Ut det̉ mihi ẜmo in aꝑtione oris mei.Oc qd̓ dr̄: Det̓ mihiẜmo ī aꝑtiōe oris mei vr̄ Additioreferēdū ad illud qd̓ fuit a dn̄o dcm̄ apl̓is. Math̓. x. ca.Dabit̉ .n. vobis ī illa hora qͥd loqͣmini ẜm .n. fragilitatē humae naetīebat apl̓s ne p̄ſſura tribulationū īpediret̉ a ꝓmptitudīrn̄ſionis in myſterijs euāgelij declarandis ⁊ iō petebat ꝑ ſuffragiaor̄onū vt daret̉ ſibi a deo ẜmo .ſ. rectus ī aꝑtiōe oris mei .i. ꝓmpte⁊ fiducial̓r ⁊cͣ. Ad philipenſes. Ca. ij. vbi dr̄ ī poſtil. Nōrapinā arbitratꝰ eſt Additio.Oc qd̓ dr̄: Nō arbitratꝰ ē ſe eē eqͣlem deo: pōt ītelligi de xp̄o ẜm humanitatē ẜm quā ꝓpͥe eēt facererapinā .i. nō ſuū vſurpare ſi arbitratꝰ fuiſſet ſe cqͣlem. xp̄s .n. ẜm ꝙ hō ē minor: deo ipſo teſtāte: PaOIIter maior me ē ⁊ etiā minor angelo ẜm hūane naͣpaſſibilitatē de quo pͣs. Minoraſti eū paulo minab angelis. ⁊ ẜm hac expōem cōmēdat̉ hūilitas xp̄i ꝑ cōꝑationemad ſuꝑbiā angeli mali qͥ licꝫ nō eēt ī forma dei .ſ. aſtūptꝰ a deo ī vnitate ꝑſone: voluit tn̄ ſe eē ęqͣlem: de qua Iſa. xiij. ca. Aſſimilabor altiſſimo.Ad coloſſenſes Ca. ij. vbi dꝫ in poſtilla: Aut ſabbatoꝝ ī fine hebdomade. iſti .n.dies in lege dicuntur celebres. Additio.Um obſeruatio ſabbati ponit̉ īter p̄cepta decalogq̄ cōit̓ ſt̓ moralia: p̄cepta aūt moralia le. ve. manētꝓut cōit̓ tenet̉ a doctoribꝰ. Attēdēdū ē gͦ quomōapl̓s obſeruationē ſabbatoꝝ ponat cū alijs celebritatibꝰ ve. te. que māifeſte erāt cerimonialia ⁊ ſicdebebāt ceſſare tꝑe noue legis. Ad qd̓ dicēdū ẜm .ſ. tho. ſcd̓a ſcd̓e.q. cxxij. arti. iiij. ī rn̄ſione ad pͥmū argumētū p̄ceptū de ſāctification ſabbati litteralit̓ ītellectū ē ꝑtim morale ꝑtim ē ceremoniale.Morale qͥdē ꝙͣtū ad hͦ ꝙ hō deputet aliqd̓ tꝑs vite ſue ad vacādūdiuinis īeſt .n. homini naͣlis īclinatio ad hͦ ꝙ cuilibꝫ rei neceſſarieī vitā ſua deputet̉ aliqd̓ tꝑs vt ꝓ corporali refectiōe ⁊ ſōno ⁊ alijshꝰ mōi. Un̄ ſpūali refectōi qͣ mēs hoīs ī deo reficit̉ aliqd̓ tꝑs deputari hꝫ ẜm dictamē naͣlis rōis: ⁊ ſic hr̄e aliqd̓ tꝑs deputatū ad vacādū diuīs cadit ſb̓ p̄cepto morali: ſꝫ īqͣꝫtū ī hͦ p̄cepto det̓mīat̉ ſpāle tꝑs ī ſignū creatōis mūdi: ſic ē p̄ceptū cerimōiale: ⁊ iō nō obſernat̉ hͦ p̄ceptū ī noua lege: nec ꝙͣtū ad diē qꝛ nō dies ſabbati ſꝫ diesdn̄ica celebrat̉: nec ꝙͣtū ad modū obſeruandi: qꝛ in die dn̄ica cibicoquūtur ⁊ hoīes itinerātur ⁊ alia hꝰ mōi faciūt. Ubſeruatio .n.diei dn̄ice ī noua lege ſuccedit obſeruatiōi ſabbati nō ex vi p̄ceptilegis: ſꝫ ſuccedit ex cōſtitutiōe eccl̓ie ⁊ cōſuetudīe ppl̓i xp̄iani. ꝓutin p̄dcā. q. Et ē ī obſeruatiōe ſabbati allegorica ſignificatio. proutfuit figura xp̄i ī ſepulchro ī die ſabbati qͥeſcentꝭ. Eſt etiā ī obſeruatiōe ſabbati moralis ſignificatio ꝓut ſignificat ceſſationem ab oīactu peccati: ⁊ qͥetē mentꝭ ī deo ẜm quā ſignificationē ē preceptūgnaͣle: ⁊ etiā in hac obſeruatiōe ſabbati ſignificatio anagogica: ꝓut .ſ. figurat qͥetem fruitionis dei que eſt in patria. ¶In ca. iij. vbidr̄ ī poſtil. ⁊ auaricia q̄ ē idoloꝝ ſeruitus. Additio.Ecundum gloſam: Auaricia per vicium eſt idolatrie: qͥarebꝰ pro deo ſeruit: ⁊ qꝛ radix eſt oīum maloꝝ: nam ſic̄ idolatria a deo nititur auferrę gloriam ne ſolus deitatis nomen habeat: ita quarus in rebus a deo factis ſe extēdit: vt ſolꝰ vſurpet q̄ deus oībus fecit. vtraqꝫ gͦ ſūt deo inimica: qꝛ negant deo queſunt eius. In eodem ca. vbi dicitur in poſtilla: Et pax xp̄i .i.data ⁊ cōmēdata a xp̄o.Additio.Oc quod dr̄. Et pax xp̄i exponitur in glo. i. quā xp̄s habuit ī ſe ⁊ haberi precipit vel quā int̓ deū ⁊ hoīem fecit ⁊cͣ.In eo. ca. vbi dicit̉ ī poſtilla: Nolite ad īdignationē .i. impacientia filios veſtros ꝓuocare.I Additio.Uſillanimitas viciū eſt ſpeciale: prout opponitur magnaimitati: vt patꝫ in. iiij. eth̓. nam ſicut per preſumptionē.aliquis excedit proportionem ſue potentie dum nititur admaiora quā debet ſeu poſſit: ſic per puſillanimitatem deficit de proportione ſue potentie dum recuſat in illud tendere quod eſt ſue potētie ꝯmēſuratū: ⁊ qꝛ iniurie illate ex qͥbꝰ ira cauſat̉ deijciūt aīumpacientis preſertim cum non poſſit ſe vindicare iō ſi filij freq̄nterīiurias a pr̄ibꝰ ſuſtineāt deijcit̉ eoꝝ animus: ita ꝙ fiunt puſillanimes cū nōpn̄t de iniurijs a patribꝰ illatꝭ ſe vīdicare ⁊cͣ. Prīa adtheſſalonicenſes. In ca. iiij. vbi dicitur in poſtilla: EtIciat vnuſquiſqꝫ vas ſuum poſſidere. C Additio.Oc qd̓ dicitur: Ut ſciat vnuſquiſqꝫ vas ſuū ⁊cͣ.ẜm glo. pōt exponi aliter .ſ. ꝙ non ſolū ab illicitoquis abieat ſed nec licito abutatur: ſꝫ ſciat vnuſ

quiſqꝫ poſſidere vas ſuum .i. vxorē ſuā in ſanctificatione .ſ. ut nonturpiter abutēdo eā poſſideat. In eo. ca. vbi dicitur in ooſtillaCmꝰ āt vos fratres vt abundetis magis. Additio.N hoc qd̓ dicitur: Ut abundetis magis ⁊cͣ. intelligit̉ ꝙlicꝫ facerent oꝑa dilectionis bona poſſent tn̄ facere meliora ad que rogat ut operā dent: qꝛ difficile eſt dimittere cōſuetudinē ⁊ quod ſeqͥtur: Ut quieti ſitis ⁊ vt veſtrū negociū agatis intelligitur dimiſſis alijs: qui enim circa aliena multum occupatur neceſſe eſt ut ſit inqͥetus velut ꝓpria negocia negliget. In ca. v. vbi dicitur in poſtilla: Sed iſtud nō videt̉ cōuenienterdcm̄: qꝛ glo. p̄mittit ꝙ antixp̄s fulminabit. Additio.Ententia glo. tenenda eſt tanꝙͣ planior ſcd̓m continuationem ad immediate predicta non obſtantibus obiectionibꝰpoſtillatoris: Intelligit .n. gloſa hec verba apoſtoli cum dixerint: Pax ⁊ ſecuritas tunc repentinus ⁊cͣ. de tꝑe illo interceptoquod erit inter mortem antichriſti ⁊ diē iudicij de quo .ſ. die iudicij immediate an̄ dixerat: Dies dn̄i ſicut fur: qd̓ tꝑus continebatxlv. dies vt poteſt haberi Dan̄. vlti. In iſtis .n. diebus miniſtri antichriſti videntes ſe euaſiſſe ab illo prelio maximo in quo antixp̄us⁊ maxima pars exercitus eius perierat: eſtimabant ſe totaliter eſſeextra periculum licet princeps eorum ſic interfectus: ſicut ꝯtingitmultis que poſtqͣꝫ eripiuntur ab aliquo maximo periculo creduntſe ab alijs periculis eſſe ſecuros. Nec hoc eſt contra cōem doctorūopinionem dicentium ꝙ mortuo antichriſto ⁊ falſitate eius detecta omnes gentes conuertentur ad xp̄m qꝛ hoc intelligitur poſt laꝑſum. xlv. dierum predictorum. Replica.Nprima epiſtola ad theſẜ. ca. v. vbi poſtillator declinatritas tunc repentinus venit interitus. Nā glo. exponit hͦglo. magiſtri ſuper illo verbo quando dixerit: Pax ⁊ ſecude ſocijs antixp̄i: qui poſt mortem eius credētes ſe eē ſecuros ī pace facient feſta ⁊ conuiuia exercentes diuerſos iocos ⁊cͣ. Qd̓ poſtillator dicit incōuenienter dcm̄ qꝛ eadem glo. ꝑmittit ꝙ antixp̄sfulmīabit̉ ⁊ maxīa ꝑs exercitꝰ eiꝰ ꝑibit cū eo. Et iō nō ē ꝟiſimile ꝙremanētes debeant exercere ludos ī ſecuritate ſꝫ eē ſb̓ maxīo tīoreſicut filij iſrl̓: chore cū ſua ſocietate ꝑeūte: ꝓut hr̄ Rūeri. xvj. Itēvr̄ illa glo. eē ꝯͣmentē eccl̓ie ⁊ ſcōꝝ doctoꝝ qͥ dicūt ꝙ mortuo antixp̄o ⁊ falſitate eiꝰ detecta: oēs gētes ꝯuertent̉ ad xp̄m: ⁊ ſic nō remanebūt aliqͥ de ſecta antixp̄i. Sed burgi. ꝓ glo. dcā certare videtur aſſignās tꝑs. xlv. dieꝝ ex dan̄. vlti. qn̄ dicti antixp̄iani letabūtur. Sed hͦ nō vr̄ ꝟiſil̓e: qꝛ letāt̉ victores: iſaie. ix. Nō āt ſic horribilit̓ victi: īmo nec illū horrorē ſcientes letari potuerunt: ſꝫ potiꝰ timere ſicut ſupra dcm̄ ē ī exēplo chore: maxime qꝛ videbūt oēs gentesꝯuerſas cultū dei ⁊ xp̄i ꝑ eos īpeditū reſumere: ⁊ ſic nō videbūt cōſolātē nec cōpacientē: ſꝫ oēs aduerſarij eoꝝ malicie pcaſum ātixp̄idetecte: iō hn̄t potiꝰ maͣm triſticie qͣꝫ gaudij. Nec illi .xlv. dies perburgꝭ. ꝯficti ex dan̄. vlti. ꝓut ipſe allegat haberi clare videntur: qͥbus tamen datis ꝟiſimilius eſt ꝙ alij qͥ metū antixp̄i latuerāt ītelligentes horrendā ꝑditionem ipſius ⁊ ſui exercitus: reſument gaudiaſb̓lato timore qͣꝫ illi qui de exercitu ſic miſerabiliter deiecto remanſerunt. Illi .n. habebūt maͣm gaudij: iſti autē non niſi luctꝰ: deqͥbus diuinare nemo poteſt niſi ꝓph̓a vel filius ꝓph̓eAecunda ad theſſalonicenſes.Ca. ij. vbi dr̄ ī poſtil: Quia ẜm teſtimoniū ſaluatorꝭ: Math̓. xxiiijAppropinquāte āt ixp̄ii tēpore abundabit iniquitas. Ecūdū teſtimoniū ſaluatoris ꝓpe ad Additio.uentū xp̄i ẜm: fides deficiet ī multis: legit̉ .n. Luq̄.xviij. Uerūtamē filius hominis veniens putas inueniet fides in terra: ⁊ loquitur de perfecta fide proui In capl̓o. iij. vbi dicitur in poſtilla: In charitate dei erga cēs ⁊ Additio.in glo. ⁊cͣ. patientia xp̄i.Uuod dicitur ī charitate dei ẜm glo. ītelligit̉ ī charitatequa deus dat ⁊ patiētia. xp̄i .ſ. ut patiētes ſitis ſicut ⁊ xp̄spatiens fuit. Prima ad timotheumCa. vbi dr̄ ī poſtil: Fabulis ⁊ genealogijs. Additio.Er fabulas ī hͦ ītelligēde vidēt̉ q̄dā fabule friuole ⁊inanes q̄ ſepe ī thalmudicꝭ doctrinis īuēiūt̉: ut dcm̄fuit ſatꝭ large ī additiōibꝰ ſuꝑ Iſa. xxxiiij. ⁊ ach̓. v. q̄qͥdē fabule adoctrīa phariſaica deſcēderūt ſic̄ ⁊ totūipſū thalmud int̓ qͣs fabulas multa dicūt̉ de tꝑe meſie veturi fabuloſa q̄ potiꝰ ſūt deridēda qͣꝫ audiēda ut dr̄ in libro qͥdr̄ Canheden: ꝙ tꝑe meſſie germīaret t̓ra ꝓmiſſiōis panes coctos⁊ formatos ac ſi eēt ī clibano. Sil̓r ꝙ t̓ra illa germīaret tꝑe meſſię veſtes ſericeas ẜm exigentiā cuiuſcunqꝫ indui volētis: ex quibꝰ