Druckschrift 
Biblia latina : Cum postillis Nicolai de Lyra et expositionibus Guillelmi Britonis in omnes prologos S. Hieronymi et additionibus Pauli Burgensis replicisque Matthiae Doering.
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Apocalypſis

ne leſeris. Etª cum aperuiſſetſigillum quartum: audiuiᵇ vocem quarti animalis dicentis:Ueni ⁊ vide. Etᵉ ecce equꝰ pallidus: ⁊ qui ſedebat ſuper eūnomenᵉ illi mors: ⁊ infernusſequebatur eum. Etᵉ data eſtilli poteſtas ſuper quatuor partes terre interficereʰ gladio fameⁱ ⁊ᵏ morte ⁊ᵉ beſtijs terre.Etᵐ cum aperuiſſet ſigillū qͥntum: vidi ſubtꝰ altare animasinterfectorum ꝓpterⁿ verbū dei⁊ ꝓpter teſtimoniū quod habebant. Etᵉ clamabant vocemagna dicentes: Uſqꝫ quodomine ſanctusⁱ ⁊ verus noniudicas ⁊ non vindicas ſangui-

nem noſtrū de his qui habitātin terra? Etˢ date ſunt illis ſingule ſtole albe: ⁊ᵉ dictū eſt illisut requieſcerēt tempusᵛ adhucmodicum: donecˣ compleanturꝯſerui eoꝝ ⁊ fratres eoꝝ qui interficiendi ſūt ſicut ⁊ illi. Etʸ vidi tum aperuiſſet ſigillum ſextum: ⁊ ecce terremotus magnus factus eſt. Etª ſol factuseſt niger tanqͣꝫ ſaccus cilicinus:⁊ᵇ luna tota facta eſt ſicut ſanguīs: ⁊ᵉ ſtelle de celo ceciderunt ſuper terram: ſicutᵉ ficusemittit groſſos ſuos cum a vento magno mouetur. Etᵉ celumreceſſit ſicut liber inuolutus: ⁊omnis mons ⁊ inſule de locis

exercitū titi. nam an̄ eius aduentū xp̄iani habitantes in irl̓m⁊ in iudea monitu angelico tranſierūt vltra iordanem in ciuitatem nomine pellā in regno agrippe exiſtentē. qui ꝯfederatꝰerat romanis. a Et cum aperuiſſet. Hic incipit pars qͣrtavbi deſcribit̉ ſtatus eccleſie tꝑe domiciani. qui ſecundā ꝑſecutionem mouit cōtra eccleſiam. ⁊multa alia malafecit in imperio romano. dicitur igitur: b Audiui vocem quartianimalis .i. patriarche ſeu epiſcopicōſtantinopolitaniiam defuncti. ſicutdictū eſt de alijstribus. cecce equus pallidꝰi. ppl̓s romanꝰ. domicianꝰ enim magnam partē ſenatorum ⁊ alioꝝ nobilium in exiliummiſit ⁊ interfecitimponens eis crimina. ut ſic raperet eorum bona.propter quod ceteri rome ⁊ alibierant in magnotimore poſiti. ne ſimiliter eis fieret: timor autem facit exteriora membra pallida. ⁊ potiſſime faciem. propter quod romanum imperiumꝓ tempore illo ſignificat̉ per equū pallidum. d Et qui ſedebat deſuper .ſ. domicianꝰ imperator. e Nomen illi mors.actiue ⁊ paſſiue. quia multos innocētes interfecit. ut dictumeſt. potiſſime xp̄ianos contra quos mouit ſecundam perſecutionem. ⁊ finaliter interfectus fuit a ſenatu romano ꝓpterſuam crudelitatem. ut habetur in legenda beati iohannis euāgeliſte. f Et infernus ſequebatur eum. quia poſt curſumvite preſentis ſtatim captus eſt ad penam gehenne. g Etdata eſt illi poteſtas ſuꝑ quatuor partes terre. in quibus dilatatum erat romanū imperiū. h Interficere gladio. namin omnibus iſtis partibus multi xp̄iani gladiati fuerunt demandato eius. i Famē. quia multi in carceribꝰ fame cruciati mortui fuerunt. l Et beſtijs terre. quia plures eoꝝdeuorādi beſtijs tradebant̉. ſicut pꝫ in legendis pluriū martyrum. ⁊ qꝛ pluribus alijs modis aliqui martyrizabant̉ .ſ. ſuſpē.ſione. ſubmerſione. cōbuſtione ⁊ huiuſmodi. ideo interponit̉.k Et morte. ut omnis modꝰ affligendi martyres includat̉Ex predictis ꝟo pꝫ ꝙ ſicut Facharie. vj. ꝑ equos qudrupliciter in colore variatos deſignata fuerūt quatuor regna. ut dictum fuit ibidem. ſic in iſto loco ꝑ equū album deſignat̉ regnū xp̄i ꝓut fuit in cetu apl̓orum ⁊ credentibꝰ primis. ꝑ aliostres equos romanū imperiū cuiꝰ ſtatus fuit variatus in tribꝰtꝑibus. m Et cū aperuiſſet quintū. Hic incipit quinta ꝑsin qua deſcribit̉ eccleſie ꝑſecutio a traiano imꝑatore qui domiciano ſucceſſit vſqꝫ ad dioclecianū. iſte enim traianus tertiam ꝑſecutionē exercuit ꝯtra eccleſiā. marcus antoniꝰ qͣrtā.ſeuerꝰ quintā. maximꝰ qui eſt maximianꝰ ſextā. decius ſeptimā. valerianꝰ octauā. aurelianꝰ nonā. Licꝫ aūt multi īꝑatores intermedij fuerint inter iſtos quorū tꝑibus multi xp̄ianifuerūt martyricati. iſti tn̄ ſpecialiter dicunt̉ xp̄ianoꝝ perſecutiōes exercuiſſe. qꝛ fecerūt ⁊ renouauerūt edicta ꝯtra xp̄ianos. Alij ꝟo nō ſic. ⁊ ideo ꝙ aliqui tꝑibus ſuis fuerūt martyrizati. hoc fuit ex dictis precedentiū imperatoꝝ. que nō erātrenouata. tꝑibus igitur iſtoꝝ imperatoꝝ nō erant eccleſie necaltaria ſtabilia. ſed in locis occultis ⁊ potiſſime in martyrumcriptis in quibꝰ ſunt corpora eoꝝ ibidem ſepulta. portabat̉ ⁊erigebatur altare ligneū ꝓ celebratiōe miſſarū. ⁊ hoc eſt quoddicitur: Et cū aperuiſſet ⁊cͣ. animas interfectoꝝ .i. martyres

interfectos. eo ꝙ erant ibi corpora eorum. ⁊ eſt ſimilis modus loquendi. ſicut Exo. j. Omnes aīe que egreſſe ſunt de femore iacob i.hoīes. ꝙͣuis aīe eoꝝ nō fuerūt egreſſe de femore iacob q̄ nō ſunt extraduce. ſed a deo ꝑ creationē infuſe corporibꝰ egreſſis de iacob pergenerationē. n Propt̓ ꝟbū dei. qͣꝫtū ad doctores qͥ fuerūt martyricati. ꝓpt̓ p̄dicationēꝟbi dīni. o Et ꝓpt̓teſti. qd̓ habebāt. ꝙͣtumad ſimplices xp̄ianos qͥmartyrizabant̉. eo ꝙ nolebāt negare xp̄m. ſꝫ magis ꝓteſtabant̉ ſe credere in ipſum. p Et clamabāt voce magna ⁊cͣ.iſte clamor non eſt aliudqͣꝫ manifeſtatio nequitietyrannoꝝ corā deo merito puniende ⁊ innocentie martyrū premiande.ſicut dixit dn̄s ipſi caynGen̄. iiij. Ecce vox ſanguinis fratrꝭ tui abel clamat ad me de terra .i. eiꝰinnocentia declarat tuānequitiam puniendā inmortis eius vindictam.iō ſubdit̉: q Uſqꝫ quodn̄e. ſupple qui es rSanctus ⁊ verus nō iudicas ⁊cͣ. de his qui habitant in terra .i. de tyrānis dn̄antibus ſuꝑ terrās Et date ſūt eis ſingule ſtole albe. qꝛ cuilibet data ē gloria aīe. tEt dictū eſt illis ut requieſcerēt. corpora eoꝝ in monumentis. vTempus adhuc modicū .ſ. vſqꝫ ad iudiciū. qd̓ dicit̉ modicū eternitati cōparatū. ꝓpt̓ qd̓ Ioh̓. j. cano. ca. ij. dicit̉: Filioli nouiſſima hora eſt. tunc enī reſurgent in corporibꝰ glorioſis. ⁊ ſic habebūt ſecūdāſtolā q̄ eſt gloria corꝑis. x Donec cōpleant̉ ⁊cͣ. nam poſtea ꝓpt̓nomē xp̄i multi ſunt interfecti. ⁊ adhuc plures interficient̉ in ꝑſecutione antixp̄i. y Et vidi cum aꝑuiſſet. Hic ꝯn̄ter deſcribit̉ ſtatꝰeccleſie ſub diocleciano qͥ decimā ꝑſecutionē mouit ꝯtra eccleſiamcū collega ſuo maximiano. ⁊ iſta ꝑſecutio fuit atrocior p̄cedentibꝰintantū ꝙ infra. xxx. dies. xvij milia ꝓmiſcui ſexus legunt̉ martyrio coronati. ⁊ hoc eſt qd̓ deſcribit Ioh̓es ſub aꝑtiōe ſigilli ſexti. Etdiuidit̉ in duas ꝑtes. qꝛ primo deſcribit̉ īmanitas ꝑſecutiōis. ſecūdo ſuauitas dīne ꝯſolationis. ibi: Poſt hec vidi. Circa primū dicit̉z Terremotꝰ factꝰ eſt magnꝰ. qꝛ in omnibꝰ partibꝰ imperij roma.ni ex imperio diocleciani ⁊ maximiani moti ſunt iudices ⁊ potētesad interfectionē ppl̓i xp̄iani. a Et ſol factus eſt niger ⁊cͣ .i. xp̄squi eſt ſol iuſticie denigratus eſt qͣꝫtum ad famā nominis. ⁊ etiā inmembris ſuis qͥbus imponebat̉ ꝙ eſſent malefici ⁊ magi. ⁊ in hoc axp̄s edocti ꝑ apl̓os alioſqꝫ diſcipulos qͦs docuerat de talibꝰ. ut dicebant infideles. ⁊ ſic qͣꝫtum erat in ſe nomē xp̄i denigrabāt. b Etluna tota facta eſt ſicut ſanguis. qꝛ tunc eccleſia tota fuit ſanguinemartyrū rubricata. c Et ſtelle de celo ceciderūt .i. multi eminentes in eccleſia timore mortis inclinati fuerūt ad idolatrandū. vn̄ ⁊marcelli papa tūc timore mortis idolis thurificauit. ⁊ ꝑ hͦ conijcit̉ꝙ plures alij ſil̓iter fecerūt. verūtn̄ beatus marcelſuipnīa ductuspoſtea martyriū ꝓ xp̄o ſuſtinuit. ⁊ ceſſauit ep̄atus romanꝰ ſeptemannis ⁊ ſex menſibus. ꝓpter īmanitatē ꝑſecutionis illiꝰ. d Sicut ficus emittit groſſos ſuos cū amagno vento mouet̉. dicunt̉ aūtgroſſi ficus primi temporis ⁊ īmaturi. qui de facili cadūt a magnovento concuſſi. tunc aūt flauit in eccleſia turbo tempeſtuoſe ꝑſecutionis. e Et cęlū receſſit ſicut liber inuolutus. celum hic diciteccleſia preſentis tꝑis. ſicut ⁊ Math̓. xiij. Simile eſt regnū celorūtheſauro abſcondito in agro ⁊cͣ. ꝓut exponit Gregꝰ omel̓. xxxvij.ꝙ xp̄iani tunc ſe occultabant qͣꝫtum poterant. exceptis valde paucisqui ex maximo feruore ſe martyrio offerebant. f Et oīs mons⁊ inſule de locis ſuis mote ſunt. nam ſuper montes ⁊ rupes quaſiinacceſſibiles. ⁊ inſulis maris clauſi vbi fuerant chriſtiani querebantur ⁊ exterminabant̉. ⁊ ſic dicuntur iſta loca mota ꝓpt̓ motionem habitantiū. ſicut dr̄: pariſius facere uel pati qd̓ ppl̓s inhabitās