Druckschrift 
Biblia latina : Cum postillis Nicolai de Lyra et expositionibus Guillelmi Britonis in omnes prologos S. Hieronymi et additionibus Pauli Burgensis replicisque Matthiae Doering.
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Apocalypſis

cumª nubibusaeᵖ videbit eumomnis oculus: ⁊ᵉ qui eum pupugerunt. Etˢ plangent ſe ſuꝑeum omnes tribꝰ terre etiamˡamen. Egoᵗ ſum alpha ⁊ o pͥncipium ⁊ finis: dicit dn̄s deus:quiᵍ eſt ⁊ qui erat ⁊ qui venturus eſt omnipotens. Egoʰ iohannes frater veſter ⁊ particeps in tribulatiōe ⁊ᵏ regno ⁊ᶜpatientia in xp̄o ih̓u: fui in inſula que appellat̉ pathmos propterⁿ verbum dei ⁊ teſtimoniūih̓u. Fuiº inſpiritu inᵖ dominica die: ⁊q audiui poſt me vocemmagnā tanqͣꝫ tube dicentisʳ:Quodᵍ vides ſcribe in libro: ⁊mitte ſeptem eccleſijs que ſunt

ī aſia epheſo ⁊ ſmyrne ⁊ pergamo ⁊ thiatyre ⁊ ſardis ⁊ philadelphie ⁊ laodicie. Etº conuerſus ſum utˣ viderem vocē queloquebatur mecū. Etᵗ conuerſus vidi ſeptem candelabra aurea: ⁊ʳ in medio ſeptem candelabrorum aureoꝝ ſimilem filiohominis veſtitumª podere: ⁊p̄cinctū ad mamillas c̨ona aurea. Caputᵉ aūt eius ⁊ capillierant candidi tanqͣꝫ lanā alba⁊ tanqͣꝫ nix. Etˢ oculi eius velut flāma ignis: ⁊ᵉ pedes eiꝰ ſimiles auricalco: ſicutʸ in caminō ardenti. Etˢ vox illiꝰ tanqͣꝫvox aquarū multarū: ⁊ʰ habebat in dextera ſua ſtellas ſeptē.

Ecce venit. de propinquo a Cum nubibus. ſic enim veniet ad iudiciū: Math̓. xxiiij. Uidebunt filiū hominis venientem in nubibus celi cum virtute multa ⁊ maieſtate. b Etvidebit eum omnis oculus. quia ī iudicio apparebit in formahumana: que eſt viſibilis omnibus. ideo ſubdit̉: c Et quieum pupugerūt .i.iudei qui eū linguacrucifixerūt: ⁊ milites manu: ⁊ pilatus iudicando. Uiſio tn̄ ipſiꝰ erit valde delectabilis iuſtis. nam veniet eisſaluator. ꝓpter qd̓loquens de ſuo aduentū ad iudiciumLucꝭ. xxj. his autēfieri incipientibꝰ reſpicite ⁊ leuate capita vr̄a .i. exhilarate corda: ut exponitbtūs Gregoꝰ omel̓j. Qm̄ appropinquat redemptio veſtra. Sed erit terribilis impijs. qꝛ veniet eis punitor. iōſubditur: d Etplangēt ſe ſuꝑ eumomnes tribꝰ terre.i. omnes quorū corda in terrenis affectibus ſunt defixa. e Etiā amen. etiam eſt aduerbiū affirmandi in latino. ⁊ ſimilit̓ amen in hebreo. Et per hanc duplicem affirmationem inſinuat̉ ꝙ eſt irretractabilis veritas. Etſubdit̉ ratio cum dicit̉: f Ego ſum alpha ⁊ o ⁊cͣ. quaſi dicat. nō poteſt fruſtrari uel īmutari mea ſententia. Dicitur aūtalpha ⁊ o. nam alpha eſt pͥma littera grecorum: ⁊ o vltima. ⁊per hoc inſinuat̉ ꝙ deus eſt principiū omniū effectuū: ⁊ finisad quem omnia ordinantur: ꝓꝟ .xvj. Uniuerſa ꝓpter ſemetipſum operatus eſt dn̄s. ⁊ ideo quod ſubdit̉: Principiū ⁊ finis. eſt expoſitio littere duplicis precedentis. g Qui eſt⁊ qui erat ⁊ qui venturus eſt omnipotens. exponat̉ ut ſupra.h Ego iohānes. Hic cōſequenter reddit auditores docilesper hoc ꝙ modum ⁊ materiā reuelationis in hoc libro cōtentetangit ſub quadam breuitate. quod in librorū prohemijs fiericonſueuit. Et diuidit̉ in duas partes. quia pͥmo tangit̉ huiusreuelationis locus ⁊ tempus. ſecūdo materia ⁊ modus. ibi:Et audiui. Circa primū dicit: Ego iohānes frater veſter. nōcarnali cognatione: ſed ſpirituali regeneratiōe per ſacramentum baptiſmi. i Et particeps in tribulatione. nam ꝓpterchriſtū fuit merſus in feruentis olei doliū. k Et regno.celeſti. ad qd̓ oportet per multas tribulationes intrare: Actꝭ.xiiij. l Et patientia in ih̓u .i. propter ih̓m. quia dat patientiam in tribulationibus. m Fui in inſula que appellat̉pathmos. deferuentis enim olei dolio nō aduſtus exiens: ſedut fortis athleta perunctus. ad inſulam pathmos fuit in exilium relegatus. in qua dn̄o reuelante apocalypſin conſcripſit.⁊ ſic tangit̉ locus. n Propter verbum dei ⁊ teſtimoniūih̓u. in quo tangitur cauſa ſue relegationis. propter hoc enimꝙ nolebat chriſtū negare nec a predicatiōe nominis eiꝰ ceſſare. fuit in exilium relegatus. Conſequenter tangit̉ reuelationis tempus. cum dicit̉: o Fui in ſpiritu .i. in extaſi mentis. p In dominica die. que deputata eſt contemplationidiuine. ⁊ per cōſequens apta eſt reuelationi fiende. q Etaudiui. Hic cōſequenter tangitur in breui reuelationis materia ⁊ modus. Et diuidit̉ in quatuor partes. quia primo ponit̉reuelātis deſcriptio. ſecūdo audientis trepidatio. ibi: Et cumvidiſſem. tertio timentis cōſolatio. ibi: Et poſuit. quarto ſcribentis informatio. ibi: Scribe ergo. Circa primū dicitur: Etaudiui poſt me vocem magnam tanꝙͣ tube. in quo deſignaturvirtꝰ ⁊ auctoritas angeli loquentis in perſona xp̄i: r Di-

centis. mihi: s Quod vides ſcribe in libro. ad inſtructionem fidelium. t Et mitte ſeptem eccleſijs epheſo ⁊ ſmyrne ⁊ pergamo⁊ thiatyre ⁊ ſardis ⁊ philadelphie ⁊ laodicie. His enim ſeptē eccleſijs pͥmo ſcripſit ⁊ cōſequenter alijs vniuerſis. ut predictū eſt: ⁊ inproſecutione amplius apparebit. v Et cōuerſus ſum. per hancconuerſionē intelligit̉ ꝙin apprehenſione reuelationis diuine oportet mentem a t̓renis auerti. ⁊ adceleſtia conuerti. xUt viderem vocem .i. vocis prolatorem. quia voxproprie non eſt viſibilis.pōt tn̄ ſic exponi: Ut viderem vocē .i. perciperem.ſicut Exo. xix. Cunctusaūt populus videbat voces. y Et conuerſusvidi ſeptē candelabra aurea. ſeptem eccl̓ias ſignificantia. ut exponitur infra. z Et in medioſeptem candelabrorū aureorum ſimilē filio hominis .i. angelum repreſentantem chriſtū: qui filiꝰhoīs frequenter in euangelio nominat̉: ut patetintuenti. ⁊ ut oſtendaturꝙ ille qui apparebat eratangelus ⁊ non xp̄s. ideonon dicit̉ hic ꝙ iohannesviderit filiū hominis: ſed ſimilē filio hominis. Per hoc aūt ꝙ dicit̉:In medio ſeptem candelabrorū. intelligit̉ ꝙ chriſtꝰ eſt in medio eccleſiarum in nomine eiꝰ conſecratarū: ẜm ꝙ dicit Math̓. vlt̓ꝭ. Ecce vobiſcum ſum omnibus diebus vſqꝫ ad conſūmationem ſeculi.a Ueſtitum podere. Eſt aūt poderis veſtis ſacerdotalis linea quecōmuniter dicit̉ alba. ⁊ dicitur a pos quod eſt pes ⁊ hereo heres. qͣſipedibus herens. nam attingit vſqꝫ ad pedes. b Et precinctū admamillas. Per p̄cinctionē ad renes intelligit̉ reſtrictio carnis: queprecipit̉ in veteri teſtamento. per eam aūt que eſt ad mamillas circa pectus. intelligitur reſtrictio mentis: que precipit̉ in nouo. vndeMath̓. v. Audiſtis quia dictum eſt antiquis non mechaberis: egoaūt dico vobis quicūqꝫ viderit mulierē ad concupiſcendū eam iameſt mechatꝰ eā in corde ſuo. Apparitio ꝟo angeli fiebat ad deſignandum cōtinentiā que debet eſſe in miniſtris chriſti pro ſtatu noui teſtamenti. Sciendum tn̄ ꝙ lex vetus prohibebat concupiſcentiā aliene vxoris: Exo. xx. Non concupiſces vxorem proximi tui. tn̄ quianon puniebat nec puniendū aperte dicebat. ideo dicit̉ in glo. Phil̓.ij. ꝙ lex vetus prohibebat manū non animū. quia non ita expreſſe ⁊efficaciter prohibebat ſicut lex noua: ⁊ quod modicū eſt quaſi nihilreputat̉. libro. ij. phiſicoꝝ. c Caput aūt eius ⁊ capilli erāt candidi. apparebat enim angelus in ſpecie ſacerdotis. quia veſtitus podere. ⁊ etiam iudicis. in hoc ꝙ gladius ex vtraqꝫ parte acutus procedebat de ore eius. ut habet̉ infra. maturitas aūt etatis ⁊ morum.que per caniciem deſignat̉. decet iudices ⁊ ſacerdotes. ꝓpter quod incanicie apparebat. ecōtrario ꝟo indecens eſt iuueni canicies. ⁊ ideochriſtus Tantꝭ. v. vbi deſcribit̉ ut inuenis ſponſus. dicunt̉ eius capilli nigri: come capitis eiꝰ ſicut elate palmarū nigre quaſi coruus.d Et oculi eius velut flāma ignis. namacuties ſui viſus ꝑtingitvſqꝫ ad intima rerum cognoſcēda. omnia enim nuda ⁊ aperta ſuntoculis eius: heb̓. iiij. e Et pedes eius ſimiles auricalco. ignito. ideo ſubditur: f Sicut in camino ardenti. in quo deſignat̉ardor tribulationis chriſti fidelibus īminentis. g Et vox illiustanꝙͣ vox aquarum multarū. in quo notat̉ virtus ⁊ auctoritas loquentis: ſicut ſupra per vocem tube. eſt enim eadem ſignificatio replicata per illam ſimilitudinē ad maiorem expreſſionē. h Et habebat in dextera ſua ſeptem ſtellas .i. epiſcopos. ut exponit̉ in fine ca.qui dicunt̉ ſtelle. quia debent eccleſiā illuminare vita pariter ⁊ doctrina: Dan̄. xij. Qui ad iuſticiam erudiūt plurimos quaſi ſtelle inperpetuas eternitates. dicuntur aūt eſſe in dextera xp̄i ſine quo nonpoſſunt recte operari: Ioh̓. xv. Sine me nihil poteſtis facere. hͦ dicit

67 3