Druckschrift 
Biblia latina : Cum postillis Nicolai de Lyra et expositionibus Guillelmi Britonis in omnes prologos S. Hieronymi et additionibus Pauli Burgensis replicisque Matthiae Doering.
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Prohemiū

Incipit proheniū fratris Nicolai de lyraordinis fratrū minoꝝ in epiſtolas Pauli.

Incipit proheniū fratris Nicolai de lyraordinis fratrū minoꝝ in epiſtolas Pauli.Cce deſcripſi eam tibi tripliciter: ꝓ ꝟ xxij.quod verbum de ſapientie de ſcriptione dr̄.Sapientia pauli apoſtoli pͥncipaliter conſiſtit in cognitione dn̄i noſtri iheſu xp̄i pro redemptione humani generis paſſi. ꝓpter qd̓dicit Paulus. j. ad Corꝭ. ij. Nō iudicaui mealiquid ſcire int̓er vos niſi tm̄ iheſum xp̄m ⁊ hūc crucifixum.Hanc aūt ſapientiam deſcripſit tripliciter .ſ. litteris hebreis.grecis. ⁊ latinis. ſicut prefiguratum fuerat in deſcriptione tituli crucis qui ſcriptus fuit hebraice. grece. ⁊ latine. ſicut hr̄Ioh̓. xix. Per hoc enī ꝙ in tribus linguis facta fuit hec deſcriptio figuratū fuit fidem xp̄i crucifixi ꝑ totum orbē fore generaliter publicandā. quod potiſſime impletum fuit ꝑ doctrinamPauli apoſtoli ⁊ ſcripturam. ꝓpter qd̓ potuit dicere verbumpreaſſumptum: Ecce deſcripſi ⁊cͣ. In quo notantur quatuorcauſe huius apoſtoli doctrine .ſ. effectiua. ſubiectiua. finalis. ⁊formalis. Circa pͥmū eſt notādū ꝙ lꝫ paulꝰ fuit ſcriptor huiꝰdoctrine: qd̓ notat̉ cū dr̄: Ecce deſcripſi. hoc tn̄ fuit miniſterialiter: xp̄s aūt pͥncipaliter. ꝓpter qd̓ dicit ad Cal̓. j. Notūvobis facio fratres euangeliū xp̄i qd̓ euangelizatum eſt a me:qꝛ nō eſt ẜm hominē: neqꝫ enī ego ab homine accepi illud neqꝫdidici ſed ꝑ reuelationē iheſu xp̄i. ⁊ ideo quia xp̄o reuelante ⁊dictante hanc doctrinā deſcripſit. cōuenienter dicere potuitꝟbum barūch: qd̓ hr̄ Hiere. xxxvj. Ex ore ſuo loquebat̉ ad meqͣſi legens in libro oēs ſermones iſtos ⁊ ego ſcribebam in volumine attramēto. Baruch qͥ interpretat̉ bn̄dictꝰ figura fuitapoſtoli qui cōſecutꝰ eſt miſericordiā ⁊ bn̄dictionē dei. Hieremias ꝟo qui interpretat̉ excelſus deo. iheſum xp̄m figurauitquē deus pater exaltauit ⁊ dedit illi nomē qd̓ eſt ſuꝑ omne nomē. ut dr̄ Phil̓. ij. ⁊ idco bn̄ potuit dicere paulus apl̓s de xp̄o:Ex ore ſuo loquebat̉ ad me qͣſi legēs ī libro .i. diſtincte ⁊ aꝑtemihi reuelando. ⁊ ego ſcribebā ẜm eius reuelationem in volūmine attramēto. epiſtolas enī ſuas ſaltem aliquas uel ꝓ aliqͣꝑte earū manu ꝓpria cōſcripſit. vn̄ in fine pͥme epiſtole Corꝭ.dicit: Salutatio mea manu pauli. ſupple ſcripta eſt. hoc enimmodo ſigͣbat epiſtolas ſuas ꝑ notariū conſcriptas ne ſub noīeeiꝰ epiſtole a falſis apoſtolis ſcripte a fidelibꝰ reciperent̉. Circaſecundū ſciendū ꝙ ſicut in philoſophia naturali corpus mobile eſt ſubiectū ſub ratione abſoluta ⁊ in partialibus libris ſubrationibꝰ determinatis. ut corpus mobile ad ſitū in libro celi⁊ mūdi. ⁊ corpus mobile ad formā in libro de generatione ⁊corruptione. ſic deus ſubratione abſoluta eſt ſubiectū in ſacraſcriptura. in partibꝰ ꝟo eiꝰ ſub determinatis rationibus. ut inveteri teſtamēto ſub ratione creationis ⁊ gubernationis. ⁊ innouo ſub ratione redemptionis in generali. In epl̓is ꝟo pauliſub ratione magis determinata .ſ. ſub ratione redemptionis ꝑſuā paſſionē. ideo dicit Paulus. j. ad Corꝭ. j. Predicamꝰ xp̄mcrucifixū: iudeis quidem ſcandalū. gentibꝰ aūt ſtulticiam:ipſis aūt vocatis iudeis atqꝫ grecis filiū dei xp̄m dei virtutē⁊ dei ſapientiam. hec igit̉ ſapientia doctrine pauli que eſt cauſaſabiectiua tangit̉ cū dr̄: Eam. de qua dicit Actꝭ. xiij. Nos vobis eam annūciamꝰ que ad patres noſtros repromiſſio factaeſt de xp̄o pro ſalute mūdi paſſuro. Circa tertiū conſiderandūꝙ cauſa finalis huiꝰ doctrine eſt vtilitas totius eccleſie. q̄ notatur cū dr̄: Tibi .i. ad vtilitatem tuā. quia ꝑ hanc doctrinamintellectam ⁊ oꝑe adimpletam habet̉ vita gratie in preſenti ⁊glorie in futuro de quo pōt accipi qd̓ dr̄ ꝓꝟ. iij. Precepta meacor tuū cuſtodiāt. longitudinē enī dierū ⁊ annos vite ⁊ pacēapponent tibi. Dicit annos vite. ꝙͣtum ad vitam gratie. ⁊ longitudinē dierū qͣꝫtū ad vitam glorie que eternitatē includitaꝑte poſt. ⁊ pacē .i. quietem appetitꝰ. quia de ratione finis vltimi eſt ꝙ quietet totaliter appetitū. Circa quartū .ſ. cauſamformale̓ eſt ſciendū ꝙ duplex eſt forma doctrine .ſ. forma tractatꝰ ⁊ forma tractandi. Forma tractandi eſt modus agēdiqui triplex eſt apud philoſophos .ſ. diffinitiuꝰ. diuiſiuꝰ. ⁊ probatiuꝰ. ⁊ hoc triplici modo vtitur aliunde apl̓s. vn̄ in epiſtolaad Heb̓. fidem diffinit dicens: Fides eſt ſubſtantia rerū ſperandarum argumentum non apparentiū. ſimiliter. j. Corꝭ. xij.grām diuidit dicens: Diuiſiones aūt gratiarū ſunt. idem̄ aūtſpiritus. ⁊ ſubdit: Alij quidem ꝑ ſpiritū datur ſermo ſapien-

Poſtilla Nicolai de lyra ſuꝑ prologū in epiſtolā ad Romanos.Omani ⁊cͣ. In hoc breui prologo ad compendioſam manifeſtationē dicendoꝝ in ſubſequenti epiſtola tria breuit̓ tangunt̉. quia pͥmo deſcribunt̉ illi quibꝰ epiſtola illa eſt deſtinata. ⁊ hoc in pͥncipio prologi. cū dr̄: Romani. ſecundo ponit̉ cauſa finalis uel quare ſcripta eſt cauſa motiua. ibi: Hos reuocat apoſtolꝰ.tertio tangit̉ locꝰ a quo eſt tranſmiſſa. ibi: Scribens eis a corintho.Prima pars diuidit̉ in duas. quia primo deſcribunt̉ a regione ſiuepatria. ibi: Partis italie. ſecūdo deſcribunt̉ a religione falſa. ibi: Hip̄uenti ſunt a falſis apl̓is. vbi circa deceptionē tria tangunt̉. pͥmodeceptores. ibi: I falſis apoſtolis. ſecundo forma deceptionis. ibi:Sub nomine dn̄i noſtri iheſu xp̄i. tertio materia in qua erant decepti. ibi: Quia in legē ⁊ ꝓphetas erant inducti qͣꝫtū .ſ. ad obſeruantiālegaliū ⁊ cerimoniarum legis. quibꝰ tn̄ xp̄s finē impoſuit. Circa cauſam finalē duo tangunt̉. quia pͥmo ponit̉ reuocatio ab errore falſitatꝭ. ibi: Hos reuocat apoſtolus. ſecūdo inuitatio ad cognitionē veritatis. ibi: Ad veram euangelicā veritatem. ex qua breui diuiſioneſatis patent ꝑtes prologi. Circa ꝟo tertiam ꝑtem que tangit locūa quo tranſmiſſa eſt epiſtola altercatio eſt ⁊ doctoꝝ ſaltem verbaliscōtrouerſia. nam dicit haimo ꝙ abathenis ciuitate grecoꝝ ſit trāſmiſſa romanis quos nō ipſe non petrus uel aliquis duodecim apoſtoloꝝ pͥmū inſtruxit: ſad quidam iudeoꝝ credentiū qui fide xp̄i abapoſtolis ꝑcepta venientes romā vbi pͥnceps orbis reſidebat q̄ apudhieroſolymā didicerant romanis euangelicauerunt. Origenes ꝟodicit eam miſſam a corintho: cui conſonat finis pn̄tis prologi. cumdr̄: Scribens eis a corintho. ⁊ pro iſto inducit̉ qd̓ ſcribit apl̓s ca. vltpn̄tis epiſtole. Cōmendo vobis phebenſororē noſtram que eſt in miniſterio eccleſie que ē cheneris. cheneris ꝟo ut dicit Origenes locꝰdr̄ corintho vicinus. īmo portus ipſius corinthi. Narū auctoritatūconflictus diſſolui poteſt ut dicat̉ paulū ꝑtē epiſtole ſcripſiſſe athenis. corinthi ꝟo ꝑfeciſſe atqꝫ eam inde romanis deſtinaſſe.

tie ⁊cͣ. ſimiliter. j. Corꝭ. xv. ex xp̄i reſurrectione probat reſurrectionem generalem mortuorum eſſe futurā. ſicut poſſibile eſt in tali materia. ⁊ hec formalis cauſa tangit̉. cū dr̄: Tripliciter. de quo pōt accipi qd̓ dr̄ Eccl̓iaſtes. iiij. Funiculus triplex difficile rumpit̉. Rorma ꝟo tractatus conſiſtit in diuiſione doctrine. Diuiditur aūt totadoctrina in tres ꝑtes ẜm ꝙ tribꝰ p̄cipuis gētibꝰ ſcribit. pͥmo romanis qui p̄cellebant alias gentes in potentia. ſecundo grecis qui precellebāt alias gentes ſapientia. tertio hebreis qui p̄cellebāt in dīnelegis noticia. Romanis tm̄ ſcripſit vnā epiſtolā que pͥmo exponct̉.ſicut eſt pͥma reſpectu aliarum.