Druckschrift 
Biblia latina : Cum postillis Nicolai de Lyra et expositionibus Guillelmi Britonis in omnes prologos S. Hieronymi et additionibus Pauli Burgensis replicisque Matthiae Doering.
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

⁊ª abſcidit auriculam eius dextram. Eratᵇ autem nomen ſeruo malchus. Dicitᶜ ergo iheſuspetro: Mitte gladium tuumin vaginam. Calicemᵇ quē dedit mihi pater non vis ut bibāillum? Tohorsᵉ autem ⁊ᶠ tribunus ⁊ miniſtri iudeoꝝ comprehenderuntʰ ihēſum: ⁊ʳ ligauerunt eum: ⁊ᵏ adduxerunt eūad annam primū. Eratᵈ enimſocer cayphet quiᵐ erat pontifex āni illius. Erat autem cayphas qui conſilium dederat iudeis: quia expedit vnum homīnem mori pro populo. Sequebaturⁿ autem iheſum ſimon petrus: ⁊ alius diſcipulus. Diſcipulusᵐ aūt ille erat notus pontifici: ⁊ᵖ introiuit cum iheſu inatrium pontificis. Petrusᵐ autem ſtabat ad oſtiu foris. Exiuit ergo diſcipulꝰ qui erat notus pontifici: ⁊ dixit oſtiarie:⁊ introduxit perrū. Dixit ergopetro ancilla oſtiaria: nunquid

⁊ tu ex diſcipulis es hominisiſtius? Dicit ille: Non ſum.Stabantᵉ autē ſerui ⁊ miniſtri ad prunas: quia frigꝰ erat⁊ calefaciebant ſe. Erat autemcum eis ⁊ petrus ſtans ⁊ calefaciens ſe. Pontifex ergo interrogauit iheſum deˣ diſcipulis ſuis ⁊ʳ de doctrina eius. Reſpondit ei iheſus: Egoª palam locutus ſum mundo. Egoſemper docui in ſynagoga ⁊ intemplo quo omnes iudei conueniunt: ⁊ in occulto locutusſū nihil. Quid me interrogas?In terrogaº eos quē audierūtquid locutus ſim ipſis: ecce hiſciunt que dixerim ego. Hecautem cum dixiſſet: vnus aſſiſtens miniſtrorum dedit alapāiheſu dicens: Sicʳ reſpondespontifici? Reſponditᵉ ei iheſus:Siʳ male locutus ſum teſtimonium perhibe de malo: ſiautem bene: quid me cedis?Et miſit eum annas ligatum

qui magis de prope ſe ingerebat ad chriſtum capiendum. a Etabſcidit auriculam eius dextram. Credidit enim eum magis ledere.ſed diuina ordinatione ictus declinauit.Erat autem nomen ſeruo malchus. hoc addit euangeliſta ad oſtendendum certitudinem rei geſte. exprimendo propria nomina. c Dicit ergoiheſus petro mitte gladiūtuum in vaginam. quaſidiceret. noli vti ad defenſionem meam. ⁊ ſubditurcauſa: d Calicemquem dedit mihi paternon vis ut bibam illum;quaſi diceret. paſſionemquam ordinauit pater celeſtis ad ſalutem humanigeneris debeo patientertolerare. ⁊ ideo non ē locus defenſionis ⁊ reſiſtētie. ſed magis patientie.e Cobors quoqꝫ. Hicoſtenditur qualiter xp̄usa miniſtris comprehēſuspontificibus preſentatur.Et diuiditur in duas. qꝛprimo deſcribitur ipſiuspreſentatio anne. ſecundocayphe. ibi: Et miſit eumannas. prima in duas. qꝛprimo ponitur chriſti preſentatio. ſecundo eius examinatio. ibi: Pontifexgͣ. Prima adhuc in duas.quia primo deſcribit̉ predicta preſentatio. ſecūdoincidenter ponitur primapetri negatio. ibi: Sequebatur autem. Diciturigitur pͥmo ſic: Cohorquoqꝫ .ſ. militum.Et tribunus. qui eis preerat. ⁊ illi erant gentiles.g Et miniſtri iudeorū.iſti erant iudei. h Comprehenderunt ibeſum. ex quo patet obſtinatio eorum. quia non fuerūt auerſi a ſuo malo viſis predictis ſignis. ſed magis attribuebant artibus magicis. i Et ligauerunteum. quaſi morte dignum. Illi enim qui reputabantur morte digniiudicibus preſentabantur ligati. k Et adduxerunt eum ad annāprimum. id eſt primo. cuius cauſa ſubditur: l Erat enim ſocercayphe. ⁊ quia eundo ad domum cayphe habebāt tranſire ante domūiſtius anne. ideo introierunt domum eius ꝓpter eius reuerentiam.Alia autem ratio fuit. quia pontificatus tunc ſingulis annis vendebatur. ⁊ iſti duo .ſ. annas ⁊ cayphas quaſi alternatim erant pontifices. ꝓpter quod quaſi pontifex habebatur. quia anno precedenti fuerat. Tertia ratio eſt ut chriſtus coram iudicibus pluribus condemnatus videretur magis dignus morte. m Qui erat pontifex anni ⁊cͣ. Iſta ſunt expoſita ſupra. xj. ca. n Sequebatur autem. Iicinterponit̉ prima negatio petri. cum dicitur: Sequebat̉ aūt iheſumſimon petrus ⁊ alius diſcipulus .ſ. iobannes. licꝫ enim iſti ſicut ⁊ alijprimo fugiſſent. tn̄ poſtea ſecuti ſunt iheſum. quia feruentiores erantalijs. o Diſcipulus autem ille erat notus pontifici. Dicūt aliquiꝙ iohannes erat peritus in lege. ⁊ ꝓpter hoc habebat noticiam cumpontifice. ſed hoc nō eſt veriſimile. qꝛ piſcator erat ⁊ de nauia chriſtovocatus fuerat. ut habetur Math̓. iiij. vnde dicit Hieroꝰ in epiſtolaſua ad Paulinū: Iohannes ruſticus piſcator indoctus ⁊cͣ. ⁊ ideoalia fuit cauſa ſue noticie cum pōtifice. quia forte miſſus apatre ſucpluries portauerat piſces ad domū pontificis. uel forte quia aliquisde cognatione eius ibidem ſeruiebat. uel aliqua alia cauſa quam aliqui aſſignant. quia deſcenderat de dauid. ⁊ ſacerdotes habebāt iſtasgenealogias. p Et introiuit cum iheſu in atriū pontificis. ꝓpternoticiam predictam permiſſus eſt intrare. q Petrus autem ſtabat ad oſtium foris. tanqͣꝫ incognitus. tamen ꝓpter iohannem ꝑmiſſus eſt intrare. r Dixit ergo petro ancilla oſtiaria. nunquid ⁊ tuex diſcipulis es hominis iſtius; quaſi diceret. videt̉ ꝙ ſic. vidit enim

eum timide intrantem. ⁊ ſic habuit de eo ſuſpitionem. sDicit ille non ſū. Ex quo patet fragilitas petri. quia ita cito negauit. ⁊ ad vocem vnius mulieris que non loquebatur acriter.Non enī dicebat: es tu de familia huius proditoris; uel aliquid buiuſmodi. ſed hominis iſtius. quaſi compaſſiue loquēde.t Stabāt autemſerui ⁊ miniſtri adprunas quia friguserat. ſicut ſolet eſſein martio poſt mediā noctem: Et calefaciebant ſe ⁊cͣ. Iv Pontifex ergo.Hic ponitur chriſtiexaminatio. Et diuiditur in tres. quiaprimo ponitur dictaexaminatio. ſecūdochriſti reſponſio. ibi:Rn̄dit eī ih̓us. tertio rn̄ſionis reprobatio. ibi: Hec autēcum dixiſſet. Circapͥmū ſciendū ꝙ xp̄sreputabat̉ a iudeisſeductor hominum.⁊ doctor falſe doctrine. ideo examinatꝰfuit de vtroqꝫ. ⁊ hoceſt qd̓ dicitur: Nōtifex ergo int̓rogauit iheſum. diciturautem annas pontifex. nō qꝛ eſſet actu.ſꝫ qꝛ ante fuerat. ⁊quia ſocer erat pontificis. ut dictum ē.De diſcipulisſuis. ut vide̓t ſi poſſet eum deprehendere ꝙ fuiſſent ab eoſeducti. y Et dedoctrina eius. ad videndum ſi poſſet ibi inuenire falſitatem uelcalumniam ⁊ aliquod dictum ꝯtra legem. z Reſpondit eiiheſus. Nic ponitur xp̄i reſponſio. De diſcipulis autē ſuis nihilpoterat ꝓtunc boni reſpondere. quia principaliorem inter eosſtatim audierat ipſum in ſua preſentia negaſſe. ſꝫ de doctrina ſuareſpōdit oſtendens ꝙ non erat mala uel ſuſpecta. ſed ſana. quoddeclarat ex duobus. primo ex loco. cum dr̄: a Ego palamlocutꝰ ſū mūdo ⁊cͣ. doctrina aūt ſuſpecta in angulis ⁊ lateribꝰdocetur nō in loco publico ⁊ ſacro. ſecundo ex auditoꝝ teſtimonio. dicens: h Interroga eos qui audierunt ⁊cͣ. q. d̓ paratus ſum teſtimonium eoꝝ ſubire. qd̓ eſt tibi magis credibile qͣꝫmeum dictum. qͣꝫuis ẜm veritatem deberet eſſe contrariū. c.Hec aūt cū dixiſſet. Hic ponit̉ huius reſponſionis reprobatio.⁊ hoc dupliciter. pͦ per factum. cū dicitur: Unus aſſiſtens miniſtroꝝ dedit alapam iheſu. 2º per verbum. cum ſubditur: dSic reſpondes pontifici. Ille enim miniſter ſceleris accepit reſponſionē iheſu quaſi notaſſet pontificem de ſtulta interrogatione. e Rn̄dit ei iheſus. humiliter veritatē oſtendendo. ISi male locutus ſum teſtimoniū perhibe de malo .i. potes perhibere. ⁊ non me iniuſte percutere. Sed videt̉ ꝙ hic xp̄s fecit cōtra doctrinam ſuam. quia Math̓. v. dicit: Si quis ꝑcuſſerit tein maxillam dextram. prebeei ⁊ alteram. Ipſe aūt hoc non fecitſed magis percutientem ſe correxit. Dicendum ꝙ illud xp̄i preceptum ⁊ plura alia que ibi ponuntur non dant̉ abſolute. ſcd̓mꝙ dicit Augꝰ ſed magis ẜm preparationem animi. quia homodebet habere animū ſemper preparatum ad hoc faciendum. vbivideret hoc expedire ad honorem dei ⁊ vtilitatem eccleſie. aliasautem non. īmo aliquando expedit iniuriantibus reſpōdere adipſorū ⁊ aliorum inſtructionem. ſicut fecit hͨ xp̄s. ⁊ aliqn̄ etiamfacto reſiſtere ne detur occaſio malis male agendi. 5miſit. Hic oſtenditur qualiter xp̄us preſentatus eſt cayphe. Et