Capitulū.II.

ſūt. vbi ꝑua: ꝑua bona ſūt. vbi nulla: nulla bona ſūtEt iteꝝ Aug exponēs illud Sap̄. xj. omnia diſpoſuiſti in pondere. numero. et mēſura. dicit. Ꝙ idem eſtmenſura qd̓ modus. idem̄ eſt ſpecies qd̓ numerꝰ. ideꝫordo qd̓ pondus. ⁊ hec cōueniūt creatori ⁊ creature.omni in eſſe naturali: ⁊ rōnali ineſſe morali. ſeu oꝑevirtuoſo ⁊ ineſſe penitētiali. ⁊ in eſſe penali. Ꝙtū acprimū Aug. ad Oroſiū. Numerus mēſura et pōdusip̄e deus. bonus eſſentialit̓. bonus es tu. Ip̄e em̄ ẜmAug. eſt menſura ſine menſura. Eſt em̄ menſura ipſedeus mēſurans .i. menſurā cuilibet rei p̄figens. Menſura aūt mēſurata eſt cuiuſlibꝫ rei quātitas. magnavel parua vel mediocris que a deo eit. Eſt deus nūerus ſine numero. a quo eſt oīs nūerus. Eſt em̄ numerus numerās oēs res. Nūerus nūeratus eſt vniuſcuiuſqꝫ rei ꝓpria qͣlitas. qua vna res diſtinguit̉ ab aliaque a deo eſt. Eſt deus pondus ſine pondere. a quoomne pondus. Eſt enim ipſe deus ordo ordinansſeu ponderans pondus. omnibus dans ordinem etpondus. id eſt propriam inclinatōneꝫ ad locū vel adfinē ſuū. Appropriant̉ etiaꝫ hec tria: ꝑſonis diuiniſic. Nam pondus ad potentiā oꝑantis. numerus acſapientiā ordinātis. menſura ad clementiam ꝯſeruātis. Et ita pondus refert̉ ad pr̄eꝫ cui appropriat̉ pōdus. Nūerus ad filiū cui attribuit̉ ſapīa. Menſuraad ſpm̄ſāctū cui appropriat̉ clemētia. Ita ꝙ oīs creatura habet pondus a pr̄e creante. nūerū a filio ordinante. ⁊ habet mēſurā a ſpūſctō cōſeruāte. ¶ Scd̓ohec tria ſeu tres ꝯditōnes inueniūtur in omni creatura. Un̄ Aug. in. xj. de ciui. dei ſic ait. A deo eſt oīsmodus. oīs ſpecies. oīs ordo. ſine quibꝰ nihil in rebꝰinueniri poteſt aut excogitari. Nam eſſe oīs rei create nō pōt intelligi niſi ſub relatōe ad primā cauſā ſt̓rōne triplicis cauſe .ſ. efficientis. formalis. ⁊ finalisUn̄ Aug. in. v. de ciui. dei. Tria de omī re inquirimꝰſ. quis eam fecerit. quō facta eſt res. et ꝓpter qͥd factaeſt. Et ſic oīa fecit deus in pondere. numero. ⁊ mēſura. vn̄ habet bonitatem. Ratio aūt quare bonum inhis tribss. cōſiſtit eſt iſta. Quia vnūqd̓qꝫ intantū ēbonū et ꝑ ꝯſequēs appetibile. inqͣꝫtum eſt ꝑfectum.¶ Eſt autē bonū ꝑfectū. cui nihil deeſt eoꝝ que rerunt̉ ẜm modū ſue ꝑfectōis. Perfectō āt boni ſeu rōboni vt ꝑfecti. integrat̉ exꝑte cauſe efficientis. ex ꝑtecauſe diſtinguētis. ex ꝑte nature inclinantis. ¶ Primo rō boni vt ꝑfecti integrat̉ ex ꝑte cauſe efficientisque qͥdem ꝯſtituendo bonū ineſſe. dat ſibi certū modum eſſendi .ſ. eſſe cōmenſuratū ⁊ ꝓportionatum. Ettalia ſunt modus vel menſura. Nam cauſa efficiensdat modū vel menſurā bono. ex qua efficitur ꝓportionatū vel ꝯueniens appetitui. ⁊ ſic efficit̉ appetibile.Unde Aug. dicit. ꝙ menſura modū p̄fixit. ¶ Scd̓orō boni vt ꝑfecti. integrat̉ ex ꝑte forme ſpecificātis ⁊diſtinguētis. Nam p̄ter cauſam efficientē. ad ꝑfectonem boni requiritur cauſa formalis. que bonū ſpeficat ⁊ diſtinguat. et ꝓpter hoc ponit̉ ab Aug. formavel numerus. Ratio quare ponit̉ forma eſt. ꝙ vnūquodqꝫ a forma ſua ſpecieꝫ habet. Ratio aūt quareAug. dicit. ꝙ numerꝰ ſpecieꝫ prebet eſt. quia ſicut innūeris vnitas addita vel ſubtracta variat. ſpeciē nimeri. ita in diffinitionibꝰ quelibet differētia additavel ſubtracta. variat ſpeciē boni cuiuſlibet rei create vt dicit Areſtotiles in ſua methaphiſica. ¶ Tercio ꝑfectio boni integrat̉ ex ꝑte nature inclinantis.Sicut em̄ a forma cauſat̉ ſpecificatio ita etiā ex forma ſequit̉ inclinatio ad cōuenientem actionē vel finem. Nam vnūquodqꝫ ꝑ formā ſuā agit et tendit inillud qd̓ ſibi cōuenit ẜm ſuaꝫ formā. Et ꝙͣtū ad hoponitur ab Aug. pondus vel ordo. ſicut em̄ corpꝰ pōdere fertur ad locū ſuū ſurſum vel deorſum. ita quelibꝫ res ſua forma inclinat̉ ⁊ ordinat̉ ad finē ſuū. hec

Tho. in prima. q. v. arti. v. Unde Aug. ſuꝑ Gen̄. aitꝙ menſura modū prefigit. nūerus cōmuni rei ſpeciēprebet. pōdus v̓o ī loco ſuo ordinat ⁊ quieſcere facitEt ſic omīa feciſti ī pōdere. nūero. ⁊ meſura. Et ī iſtabonitate cōicata creaturis. ſibi petit doceri iuſtificatōnes. vt ſcilicet faciat omīa ī pōdere. nūero. ⁊ mēſura. ⁊ inde iuſtificet̉ vt bonꝰ. ¶ Terciohe tres cōditiones reperiunt̉ precipue ī hūana cōſeruatōne. cū eſtiuſta ⁊ bona. Et primo quo ad naturaꝫ ī cōmuni. vtmēſura ſit in aliquid agēdo mente ne ſit irreuocabilis ⁊ immoderata progreſſio. Et hoc ꝑtinet ad ītellectū. ne ſcilicet plus vel minꝰ ſapiat ꝙ oportet. Numerus vt ī mente ſeu memoria habeat aīa recolendoſingula bn̄ficia dei ⁊ peccata ſua. prima ad recompenſandū. ſcd̓a .ſ. peccata ad dolendū. Pōdus eſt voluntatis ⁊ amoris vbi appetit̉ ⁊ fert̉ in illud qd̓ debet. etreſpicit quid ei p̄ponat̉. Hec aūt docent̉ a deo: vt iuſtificatōes exerceat ⁊ bona fiat. Scd̓o poſſūt he tresꝯdicōnes referri ad volūtatē. in qua principalit̓ ꝯſiſtit bonitas ⁊ malicia moralis. Modꝰ em̄ ⁊ menſuravolūtatis eſt. inqͣꝫtū volūtas innitit̉ ſumme bonitati ꝓductiue oīs boni. Species volūtatis inꝙͣtuꝫ habet ſuam rectitudinē et maxime ex trāſformitate adrectitudinē diuine volūtatis. Ordo volūtatis ē cuꝫvolūtas ſequit̉ diuinā volūtatem. ⁊ eiꝰ bonitatē diligit ſuper oīa. Malū aūt volūtatis eſt priuatō iſtorū triū. quod patet: qꝛ cum creatura amat̉ vt deꝰ velpluſqͣꝫ deꝰ. eſt defectꝰ modi vel mēſure. Cum nō amatur propt̓ ſe. ſed propter ſui vtilitatē. vt propt̓ ꝓſperitatem habendaꝫ vel cōſolationē. vel bonū cōſequēdum in alia vita quaſi aliud ab eo: eſt defectꝰ ſpeciei.Cū non amat̉ ſuꝑ omīa eſt defectꝰ ordinis. ¶ Tercōpoſſūt he tres ꝯditōes reꝑiri in omī hūana actōe bona. Et ideo deus fecit omīa in mēſura. cōtra viciumſuꝑfluitatis. In pōdere contra viciū leuitatis. Innuēro ꝯͣ viciū ſingularitatis. Et hec q̄ creaturis cōtuliſſe noſcunt̉ a creaturis. reqͥrit. Habeas ergo pondus. ſerua nūeꝝ. mēſurā tene. ⁊ ſic faciēdo: diuidi nōpoteris ab actore. Falſitas nō habet mēſuram. vndeeuolat ⁊ fert̉ ī incertū. Pondꝰ neſcit leuitas. et nō ſinit eſſe ſtabile neqꝫ firmū. Nūerū nō ſeruat ſingularitas. ⁊ eſt diuiſio vnionū. Ratio ergo pōderis reddit ſtabilem. Ratio nūeri reddit ſociabilē. Ratō mēſure reddit frugalem. Habe ergo pondꝰ .i. ſtabilitatem in fide. habe nūerū .i. ſocialitatem in charitate.habe mēſuram .i. frugalitateꝫ in cōuerſatōne. ¶ Inpenitētia etiam he tres cōditōnes debent eſſe. vt qͥsiuſtificetur in bonitate eius. Nūeꝝ debet attenderepeccatoꝝ. quotiēs peccauerit. quia qualibet vice cōmiſit vnū peccatū. de quo debet dolere ⁊ cōfiteri. pͣs.Lauabo ꝑ ſingulas noctes .i. peccata. lectū meū .i. cōſciētiam. in contritōne et cōfeſſione. ꝓut docet rationaturalis. Pōdus debet attēdi peccatoꝝ qꝛ diuerſaeſt grauitas eoꝝ. Aliter grauat veniale alit̓ mortaleEt licet qd̓libet mortale grauat vſqꝫ ad ꝓfundū inferni. tn̄ vnū eſt grauiꝰ altero Apoca. xviij. Ꝙͣtū ſe exaltauit ⁊ in delicijs fuit. tantū date ei tormentū ⁊ luctū. Ꝙtograuiꝰ ē pctm̄. tāto magis ratio dictat dolendū. Mēſurare debet penaꝫ debitā peccatis. vt qͣꝫtoplꝰ peccauit. plus ſatiſfaciat. In vetere lege dictūeſt. ẜm delicti modū erit ⁊ plagaꝝ modꝰ. Dicit tamēHiero. de peni. di. j. Mēſuram tꝑis nō ſatis p̄figūt canones ꝓ vnoqͦꝫ peccato. qꝛ apud deū nō tm̄ valet mēſura tꝑis qͣꝫ doloris. nec abſtinentia ciboꝝ ꝙ mortificatio criminum. ¶ Ꝙ ſi quis non egerit penitentiā.deus in iudicio omnia conſtituet in pondere. numero ⁊ mēſura puniendo. Infliget enim deꝰ in iudiciopenas pecccatoribꝰ. In numero vt ml̓titudo penaꝝreſpondeat multitudini peccatorum Apocatipſis.xviij. Duplicate illi duplicia ẜm oꝑa eius. Et Eccl̓i.