De regulisIuris.

ſint diſtincte. xcvj. diſ. cū ad veꝝ. ⁊ di. x. quoniā vbi dehoc. In his aūt in quibꝰ vertit ꝑiculū anime. poteſttollere quo ad vtrūqꝫ foꝝ. Probant̉ hęc de iudic. nouit. de p̄ſcrip. c. vltimo. ⁊ ꝑ alia iura. ¶ Si querat̉ deeo qͥ cōpleta p̄ſcriptionē incipit habere malā fidem:an teneat̉ reſtituere reꝫ illā dic̄. vt no. xiiij. q. vj. c. j. etxxxiiij. q. ij. ſi virgo. ⁊ de p̄ſcrip. vigilanti. Et cōcluſiue ibi dicit̉ ꝙ no. niſi haberet ꝯſcientiā remordenteꝫquā nō poſſet deponere. Et aſſignat̉ ibi rō fidei. Fides dicit̉ hic ꝯſciētia. ſic ſumitur. xxviij. q. j. §. ex his.Et quō ml̓tis modis ſumit̉ fides habes. xxij. q. j. mouet. ⁊ de ſum. tri. ⁊ fi. ca. in Rubrica. Ullo tꝑe potesfacere punctū ante ⁊ poſt. ⁊ ſic habebis duos intellectus. Primꝰ eſt ꝙ nulla antiqͣ dieꝝ poſſeſſio ⁊cͣ. de p̄ſcrip. vigilanti. Scd̓s eſt ꝙ nullo tꝑe p̄ſcriptōnis debet agnoſcere malā fidē. ¶ Quid ſit p̄ſcriptio et qͥdvſucapio. ⁊ que in eis requirant̉ ⁊ quis eoꝝ effectus:habes plene no. xvj. q. iij. in ſumma. ⁊ infra in. ij. parte. Uſurarij ⁊ raptores ⁊ huiuſmodi. non preſcribūtvnꝙͣ. nec heredes eorum. de quo vide in ſecunda ꝑteti. pͥmo.Sine poſſeſſione preſcriptio nō ꝓcedit. Hec regula ſumpta eſt ex. l. ff. eo. ti. l.qui in ſeruitute. Per quā etiā pōteſt hic poni caſus.⁊ ꝑ. c. xvj. q. iij. porro. ⁊ de p̄ſcrip. cauſam. Quia ſeruꝰcū ab alio poſſideat̉. nō poſſidet vt in pͥmo caſu. Hereticus ⁊ paganꝰ vt in ſcd̓o. laycus ſpūalia vt in t̓cio.¶ Sciendū autē ꝙ poſſeſſionū. alia iuris. alia facti.alia iuris ⁊ facti. Hic interdū hꝫ plurimū iuris ⁊ minimū facti. int̓dū autē eꝯͣ. Qd̓ ꝓſeq̄re. vt no. de ꝯceſ.p̄bē. bone. Vt ergo currat p̄ſcriptio. debet poſſiderede facto ⁊ de iure. De facto planū eſt: quia qͥ nō poſſidet. nō p̄ſcribit. Et debꝫ poſſidere ꝓprio noīe nō alieno: al̓s ille p̄ſcriberet cuius noīe poſſideret. xvj. q. iij.clerici. Debet etiam poſſidere de iure. quia ad p̄ſcriptioneꝫ requirit̉ ciuilis poſſeſſio. ⁊ ꝙ talis ſit ꝑſonain quā cadere poſſit poſſeſſio huiuſmodi. vt ꝑ inducta iura ꝓbatur in prin. glo. Ad hoc etiā. xiiij. q. j. inpͥncipio. ⁊ qd̓ ibi notatur. Hoc dico: quia layci de facto interdum poſſident decimas ⁊ ſpūalia. vt notatBar. brix. xiiij. q. j. in principio. Nā vt ibi patet. alid̓eſt poſſidere. aliud legitime poſſidere. ¶ Nota em̄ ꝙhec poſſeſſio facti debet eſſe continua. quia ſi interrupatur poſſeſſio: interrupta eſt p̄ſcriptio. xvj. q. iij. §.poteſt. ⁊ de p̄ſcrip. illud. Si tamē fiat interruptio ciuiliter: puta ꝑ litis conteſtationē ẜm canon̄. videturꝙ ammodo nō currat p̄ſcriptio. quia p̄ſumitur titubare ⁊ malam fidem habere. Secus ẜm leges. ⁊ hocnotat Io. xvj. queſti. iij. c. j. Et quod dicit regula depoſſeſſionē. intelligas etiam vel de quaſi poſſeſſione.quia incorporalia nō poſſidētur ſed quaſi poſſident̉ff. de vſuca. l. ſequitur. §. ſi viam. Hic etiam plura ponuntur de vſucapione que ob breuitatem dimitto.Io. an.Pro poſſeſſore habet̉ quidolo deſijt poſſidere. Hec r̄gula ſumpta eſt ex. l. ff. eo.ti. l. qui dolo. Et pone caſum. vt lite pen. eccleſia ſancte Marie. Hec regula vera eſt quo ad hoc. vt in tantum teneatur qui dolo deſijt poſſidere in quantumpoſſidens. Non tamē tenetur taliter nā cōtra poſſidentem datur directa. hic autē datur vtilis. ff. de noxa. l. electio. ¶ Item no. ꝙ hec regula habet locuꝫ inpriuato ⁊ in p̄lato quo ad bona ꝓpria. Si autē eccleſia deſinat poſſidere dolo p̄lati. nō habet locum in eccleſia iſte rigor. quia delictum ꝑſone ⁊cͣ. vt ſupͣ in regula. Et qd̓ dixi. ꝙ qui ſine dolo deſijt poſſidere abſoluitur: verum intellige hoc. cū a principio ſine do-

lo poſſedit: puta. per vſuras. per rapinam. vel furtūvel ſimili modo: etiā ſi ſine dolo deſijt poſſidere: puta. naturali interemptione vel caſu vel furto vel violentia: nihilominꝰ tenetur. vt de vſur. cum tu. ⁊ de rapto. ſuꝑ eo. Et facit quod dictum eſt ſupͣ in re. mora.Io. andree.Peccatum nō dimittit niſi reſtituatur ablatum. Hic ponit̉ pro regula verbuꝫAuguſti. quod habet̉. xiiij. queſ. vj. c. j. ⁊ de vſur. cumtu. Quod autē dicit̉ in hac regula verū intelligas. ſiillud ablatū reſtitui poteſt. vt in p̄dictis. c. dicit̉. Siautem res ipſa ablata reſtitui nō poteſt. vel quia conſumpta eſt. aut ꝑdita. diſtracta. aut ſine magno ſcandalo nō poteſt reſtitui res illa. reſtituet̉ eius extimatio etiā ſi res illa caſu perijt. ſine culpa ſua. quia ipſoinſtanti fuit in mora. xvj. q. j. decime. et de como. c. j.Si autem nec eſtimationē reſtituere poteſt. quia euidenter eſt inops. bene quidē dimittitur peccatum. ſividelicet al̓s ipſum penitet: remanet tamē obligatioEt ſi poſtea ꝑuenerit ad pinguiorem fortunam tenebitur. ar. xxvj. quęſtio. vj. ſi quis. ⁊ de ſolu. odo ardus¶ Nota tamē. ꝙ inops qui debet ex contractu. ſufficit ſi bonis cedat. C. qui bo. ce. poſ. l. vltima. Sed inops qui debet ex maleficio. caſtigatur verberibꝰ. xij.queſtio. ij. fraternitas. Quod ergo dixi. ꝙ tenetur ſivenerit ad pinguiorē fortunā. verum eſt: ſi penas corporales non eſt paſſus al̓s ſecus. vt notat Bern̄. ẜmLau. de homici. ſicut dignum. Reſtituatur. Quoddicit de reſtitutōne. intelligas niſi is cui facienda eſtreſtitutio liberaliter remittat. id eſt ſine vi ſine metu ſine fraude: quia ſatiſfactum intelligitur qualit̓cunqꝫ ſatiſfaciat. ff. quibus mo. pig. vel ypothe. ſol. l.item liberatur. Et quod dico de remiſſione. intellige niſi in his caſibus in quibus expreſſum eſt in iureꝙ non liberat remiſſio. vt de cenſibus. Exigit. in fi.¶ Eſt autem reſtituendum ei a quo extortū eſt. velheredibus eius ſi extant. diſtinc. xviij. quoniam. et devſur. cum tu. His non extantibus pauperibus. vt ibiin dicto. c. ¶ Utrum autem excōmunicato cuius eſtres reſtituenda. fieri debet reſtitutio dum eſt in excōmunicatione. remittit ad no. per glo. xv. queſtio. vj.nos ſanctoꝝ. Et ſubdit. Satis poſſet dici deponendum illud in edem ſacrā. quouſqꝫ .ſ. abſoluatur creditor. Ablatum. Ideꝫ intelligitur in damnis datisper aliquem. in quibus nil ꝑuenit ad eum. quia ſcilicet tenetur damnuꝫ paſſo al̓s nō remittitur peccatū.Ioh̓. an. Et quia multum diffuſe tractatur materiade reſtitutionibꝰ in ſecunda ꝑte. ti. ij. ideo h̓ nō plus.¶ Poteſt ad multa extendi regula iſta. ⁊ pͥmo quiadeus peccatum ſine vltione non patitur. vt dicit̉ depe. di. j. ſi dauid. Ideo non fuit dimiſſum peccatumhumani generis. niſi facta reſtitutione ſeu ſolutionepene in cruce per chriſtū. pͣs. Que non rapui tūc exoluebam. Et ſic de quolibet actuali peccato: quia cuꝫper ipſum ſubtrahatur obſequiū deo debitum ꝑ ſuperbiam: niſi humilietur qͥs in obſequiū dei. non remittitur. de pe. di. j. neminē. Sic de ablatione famevel dānificatione vel occiſione ⁊ hmōi. quia oportetſatiſfacere modo poſſibili.Qui occaſione damni datdamnum quoqꝫ dediſſe videtur. Hoc habetur extrade iniuria et damno dato capitulo vltimo. licet ſubalijs verbis et additur immediate ſic. Secus tamenin illo dicendum. qui vt non occideret. de contingentibus nil obmiſit. Et in principio decretal̓. illius ſidicitur. Si culpa tua datum eſt damnum vel iniuria irrogata. ſeu irrogantibus forte opem tuliſti. aut