Titulus.XVII.

tis: ꝙ ignorātia que eſt cauſa actus: cauſat inuoluntariū. vnde ſemꝑ excuſat a peccato: niſi ignorātia ip̄aſit peccatū. Eſt aūt ignorātia pctm̄: qn̄ qͥs qͥd pōt ſcire ⁊ tenet̉ hmōi. Cōſtitutōnē autē pape oēs ſuo modo ſcire tenent̉. ſi aliquis ergo contra conſtitutōneꝫpape agat. et habeat ſufficiēs impedimētū: ꝑ qd̓ ſcire non potuerit: puta ſi fuit in carcere vel in terris extraneis: ad qͣs conſtitutio nō ꝑuenit vniuerſalit̓ velaliquid ſimile: talis ignorātia excuſat. vt non peccetigens contra conſtitutōnē pape. hec ip̄e.Item nota ꝙ diſ­ .§. xx.penſare in legibꝰ vel eas interp̄tari. ſpectat ad prelatos et rectores. qui .ſ. in hmōi hn̄t poteſtatē. niſi ſubita neceſſitas occurrat. cui oporteat ſb̓ito obuiari: neſeqͣtur aliquod incōueniens. Nam tunc ip̄a neceſſitas hꝫ annexam ipſam diſpenſationē legis: ⁊ quilibꝫꝑ ſe poteſt tūc interp̄tari legem et diſpēſare ſecū: ⁊ p̄cipue cum nō pōt habere recurſum ad ſuꝑiorē. Si ergo qͥs grauiter infirmat̉ tꝑe ieiunij ab eccleſia inſtituti. ꝑ ipſū pōt diſpēſare ſecū in lege ieiunij. ⁊ interp̄tari: ꝙ nō obliget̉ ad illa. In obſeruatōe em̄ legumvel p̄ceptoꝝ: maxime debet attendi ⁊ ſeruari intentio feretis legem. vel ad p̄ceptū: de qua ſi cōſtet et cōtraria ſit ad ſcripturā legis vel v̓bū p̄cepti. eque obediendū eſt: obmiſſa littera legis vel p̄cepti. xxij. q. v.humane ſi aūt dubitet̉ de intentōne. ſtandum eſt lr̄eẜm Archi. vel habeat̉ recurſus ad ſuꝑiorē ſi pōt. cuius eſt interp̄tari et diſpenſare. vel ſi non pōt habeatur conſiliū peritoꝝ. ¶ Pn̄t aūt ip̄i p̄lati diſpenſareet debēt cum adeſt cā rōnabilis: puta alicuius neceſſitatis vel maioris vtilitatis. Un̄ diffinit̉ diſpēfatioſic ab hoſti. ꝙ eſt iuris alleuiatio facta cū cauſe .ſ. rationabilis cognitione ab eo qͥ pōt. ꝙ ſi prelati abſqꝫrationabili ca. vel ſaltim dubia ꝓ ſola volūtate licētiaꝫ tribuāt veniēdi contra leges. ẜm Bern̄. in librode diſpenſatione ⁊ p̄cepto: nō erūt diſpenſatores ſeddiſſipatores ⁊ peccabunt ipſi diſpēſantes cum diſpēſatis ſi eis vtunt̉. Unde dn̄s dicit Luce .xij. Quiſputas eſt fidelis diſpēſator ⁊ prudens quē cōſtituit dn̄sſuꝑ familam ſuā. Ubi tria notant̉ in diſpenſantibꝰ.Primum eſt fidelitas. vt .ſ. in diſpenſatōe habeat intentionem. ibi fidelis. Scd̓m ponderoſitas. vt .ſ. cōſideret cauſas mouētes et qͣlitates ꝑſonaꝝ. Un̄ diſpenſare quaſi diuerſa penſare ſeu pōderare. ibi. prudens. Terciū eſt ptās. vt ſcꝫ in eo in quo diſpenſat habeat auctoritatē: ⁊ ſuꝑ his cuꝫ qͥbꝰ diſpenſat habeatpoteſtatē. ibi. quē ꝯſtituit dn̄s ⁊cͣ. Et nota ẜm Ray.ꝙ ꝓhibet̉ etiā diſpenſatio: vbicūqꝫ non pōt fieri ſinemanifeſta declaratōne eccleſie: ⁊ vbi non ē iuſta cauſa diſpenſandi .j. q. vij. Tali. Aliqn̄ v̓o diſpenſatō eſtdebita: ⁊ hoc vbi iuſta cā eſt diſpēſandi: que iuſta cāml̓tiplex pōt eſſe. vt. jͣ. q. vij. Requiritis. §. niſi rigor⁊.c. ⁊. §. ſequenti. Et qͣꝫuis diſpenſatio ex iuſta cauſaſit debita. ⁊ peccet p̄latus nō diſpenſando. vt ē ar. ij.q. v. Quāto. ī fi. tn̄ ſubditi nō hn̄t ius petēdi niſi forte ſupplicādo. Aliqn̄ diſpenſatio eſt ꝑmiſſa. vt diſ. l.Si quis p̄ſbyter. Et papa quidē in omnibꝰ pure poſitiuis habet plenitudinē diſpēſandi. Et ſic dicit̉ habere omnia iura in ſcrinio pectoris ſui extra. de ꝯſti.licet li. vj. qͣꝫtum ſcꝫ ad interp̄tationem ⁊ diſpenſationem. In aliqͥbꝰ tn̄ non cōſueuit diſpēſare. Ep̄i aūtdiſpenſare pn̄t ẜm ꝯmunē opinionē doctoꝝ. in his q̄nō ſunt eis a iure ꝓhibita. extra. de ſen. exco. NuperEt diſ. l. Miror in glo. Que aūt eis ꝓhibeant̉ ⁊ papereſeruent̉ in ꝑte habes in p̄dicta glo. Et inde etiā in.iij. ꝑte. ¶ Et nota ẜm Inno. in glo. ſuꝑ. c. dilectꝰ extͣ.de tempo. ordi. ꝙ ep̄o nō licet diſpenſare ſuꝑ faciēdovt ſcꝫ aliquid faciat contra canones. niſi vbi ꝑmittit̉eis iure. extra. de ꝯſtitu. c. j. niſi cōtraria conſuetudi-

ne ⁊ preſcripta eſſet ei derogatum. extra. de ꝯſuetu. c.vltimo. Suꝑ eo aūt quod factū eſt ſemꝑ. pōt diſpenſare vt tolleretur. niſi ꝓhibeat̉. ar. ad hoc. xxij. q. v. h̓videtur. Dico et forte melius ꝙ vbi ius concedit diſpenſationē ſimplicit̓ pōt. Et ſic loquit̉ decre. extra.de ſen. exco. Nuꝑ. Si aūt diſpenſatio nō conceditura canone. nunqͣꝫ epiſcopus pōt diſpenſare etiam ſi incanone inueniat̉ ꝙ papa diſpenſet. extra de conſang.et affini. ꝙ dilectio. Quia cum ep̄i debeāt ſeruare canones. non debēt contra facere: niſi exp̄ſſe cōcedaturxxv. q. j. c. j. ⁊ ſequēti. Hec Inno. De diſpēſatōibꝰ quepn̄t fieri ꝑ ep̄os. vide in. iij. parte. ti. de ſtatu. ep̄oꝝ.¶ Notandū etiā ꝙ corpꝰ totū iuris canonici. habet̉in qͣtuor libris .ſ. decreto. decretalibꝰ. ſexto ⁊ clemētinis. Compilator decretoꝝ fuit Gracianꝰ monachꝰqͥ opus illud edidit anno dn̄i. M. c. vel circa. vt dicitHug. ij. q. vj. §. forma. Fuerūt ante hāc cōpilationeꝫq̄daꝫ alie .ſ. Iſydori. poſtea yuonis. Diſtinguit̉ autēin tres ꝑtes. Nam pͥma cōtinet centū ⁊ vna diſtinctiones. ſcd̓a ꝑs ꝯtinet triginta ſex cauſas. qͣꝝ q̄libet hꝫplures q̄ſtiones. ⁊ in. xxxiij. cā. Tercia q̄ſtio continettractatū ſpecialē ⁊ ꝓlixū de penitētia. qͥ ſic allegat̉ .ſ.de penitē. di. tali. ⁊ cōtinet ſeptē diſtinctōnes. Tercia ꝑs intitulat̉ de ꝯſecratōne. ⁊ hꝫ quīqꝫ diſtinctiones. Primꝰ qui fecit ibi lecturaꝫ. fuit hug. qui nimisſcrupuloſus fuit in ſuis determinationibꝰ. Sed glo.cōis eius ē Ioh̓. ſatis bona. Addidit tn̄ Bar. brix.q̄daꝫ ad dictas glo. q̄ corrigūt opi. Iohan. vel meliꝰdeclarāt. Poſt fecit ſolēnē apparatuꝫ ſuꝑ eo. Archi.qui dicit̉ Roſariū. ¶ Cōpilator v̓o decretaliū fuitmgr̄ Ray. magiſter ordīs p̄dicatoꝝ. ad reqͥſitōneꝫ etiniūctōneꝫ Grego. noni. anno dn̄i. Occxxx. vl̓ circaet diuidit̉ liber ille in quinqꝫ ꝑtes. ⁊ q̄libet ꝑs hꝫ ml̓tos titulos: qui tituli expͥmunt materias de quibusibi agit̉. Et allegat̉ nō ꝑ ꝑtes ſꝫ ꝑ titulos ⁊ capitl̓a: ⁊antiquitus an̄ titulū dicebat̉ exͣ .ſ. decretū. ſꝫ a modernis dimittit̉. illud extra. ⁊ ſolū titulus allegat̉ cū ca.Gloſe ꝯmūes eiꝰ ſunt Bernardi. Sed plurimi fecerūt apparatū ſeu lecturas ſuꝑ eiſdē. vt Inno. qͣrtusHoſti. ioh̓. an. nouella. iohā. de lignano. petrꝰ de anchorano. franciſcus zamb̓. antho. de butrio. abbasde ſicilia et alij. ¶Sextū librū cōpilari fecit Bonifaciꝰ. viij. Anno dn̄i. Accc. vel circa. qui dicit̉ ſextꝰ.quia ſequit̉ ad. v. libros. decretalium: ⁊ hꝫ titulos etcapitl̓a ſicut decretales. ⁊ ẜm illū ordinē: nō tn̄ om̄esillos titulos hꝫ. Unde de mr̄imonio paꝝ ibi agiturGlo. ꝯuīs. eiꝰ eſt Iohā. an̄. qui etiaꝫ ſuꝑ eo fecit apparatū in nouella. Archid vyaconus etiam fecit apparatum. Dn̄icus de ſancto geminiano notabiliterſcripſit et alij multi. ¶ Quartus liber dicuntur clementine: ex eo ꝙ ſunt ſub clemente in cōcilio vienenſi edite. poſt modicum tempus a cōpilatione ſexti.Clemens tamen morte preuentus non promulgauiteas: ſed Iohānis .xxij. ſucceſſor eius. Habet titulosẜm ordinem decretalium: ſed non omnes illos. Allegatur per titulos et capitula. Sed cum additione inclementinis. ſicut allegatur quod habetur in ſexto.libro. vj. Et hoc ad differentiam titulorum qui habentur in decretalibus. Gloſa eius cōmunis et notabilis eſt. Iohan. an. Sed fecerunt apparatum ſuper eis. Paulus de leaza. Franciſ. zambo. Iohā. deymola. et zen. Reperiuntur etiam quedam conſtitutiones eccleſie. que non ſunt in corpore iuris ⁊ ideodicuntur extrauagantes. que poſtqͣꝫ ſunt promulgate: ligant. ſicut que habentur in corpore iuris. precipue cum ſciuntur.