Capitulum
Capitulum.I.
em̄ charitas nūqͣ excidit. j. Corin. xiij .i. ex charitateopans nunꝙͣ peccat. Sicut ex igne nō pōt ꝓcedere niſi calor. nō aūt frigus. ⁊ ex habitu v̓tuoſo nō pōt ꝓcedere actꝰ vitioſus: ita ex charitate nō pōt ꝓcedere niſibonū. Uerū qꝛ volūtas vbi ē habitꝰ charitatis ē libera ⁊ vertibilis ad bonū ⁊ malū: ideo pōt hn̄s charitatem peccare grauit̓ ⁊ eā amittere. Sicut pꝫ exēplū inPetro negāte. Dauid adulterāte. Ezechia infirmāte. Et hec ē ratio qͣre charitas viatoꝝ pōt amitti. etnō charitas ꝯp̄hēſoꝝ. qꝛ ſancti ſꝑ actualit̓ vidēt diuinā eſſentiā facie ad faciē. ⁊ cognoſcūt clare ip̄m deū eēſūmū ⁊ infinitū bonū. in quo oīa bona ꝯtinent̉. Uoluntas aūt amat bonū ſibi ꝑ intellectu repn̄tatum. ⁊quantū bonū eſſe qd̓ intelligit ſibi pn̄tatū amat. Etquia ꝯtinue actualit̓ cognoſcit intellectꝰ deū eſſe bonū ſummū ⁊ vl̓e. ꝯtinue volūtas ſumme amat. in pr̄ia⁊ nō poteſt nō amare. eo ꝙ videat oīa alia bona qͣi nihil eē in ꝯꝑatōe eiꝰ. Sed ī via imꝑfecte cognoſcit̉ deꝰꝑ fidē .ſ. Etſi ꝑfecti viri in ꝯtēplatōe poſiti ꝯgnoſcātquodā guſtu mētis ip̄m deū eē ſummū bonū. ⁊ oīa q̄in mūdo ſunt qͣi lutū in ꝯſpectu eiꝰ. Unde dū habētillū guſtū nunꝙͣ peccāt. Sꝫ qꝛ nō pōt mens viatorisſꝑ actualit̓ in tali ſpeculatōe ⁊ guſtu cōſiſtere. qꝛ circaaliud oꝫ occupari. hinc eſt. ꝙ dū circa alia verſat̉. aliquādo volūtati repn̄tat̉ aliqd̓ opus vt maximū bonūa rōne obfuſcata paſſionē. ⁊ ſic aſſentit poſtponēs deimādata. ⁊ inde amittit charitateꝫ. Sic gͦ charitas exfide nō ficta. nō fragili ⁊ deuicta tēptatōnibꝰ ⁊ tribulationibꝰ. Sed diligas in omni mēte .i. omni tꝑe vite⁊ eris īmaculatus in via.Quatū ad terciū .§. iiij.pͥncipale diuiſionis pͥme addit̉ executio ipſiꝰ dilectōnis dū dr̄. Qui ambulāt in lege dn̄i. Probatio dilectionis (inqͥt Greg) exhibitio ē oꝑis. Hi em̄ vere ſūtin via dilectōis. qui ambulāt in lege dn̄i .i. qui oꝑanỉẜm legē dei. Oīs em̄ lex in vno ẜmone implet̉ diliges.ad Gall̓. v. Et finis p̄cepti charitas. idem̄ apl̓us. jͣ. adThimo .j. Un̄ interro gatꝰ a xp̄o legiſpitus qͥ dixeratei. Quid faciēdo vitā eternā poſſidebo? Ait xp̄c. Inlege qͥd ſcriptū eſt: Et rn̄dit optime. Diliges dn̄m deum tuū ⁊ ꝓximū tuū Luc. x. Qd̓ vtiqꝫ in om̄i lege ſcriptū eſt. Sūt eī multe legū dr̄ie. Un̄ Iob. xj. dr̄. Utinaꝫ on̄deret tibi deꝰ ſecreta ſapīe ſue. Et ꝙ multiplexſit lex eiꝰ. Et q̄libet lex habet multa p̄cepta qͣſi multas leges. Sunt igitur dn̄i leges.Lex deifica ⁊ eternalis.Lex intrinſeca ⁊ naturalis.Lex moſayca ⁊ diuinalis.Lex euangelica ⁊ ſpūalis.Lex cōſuetica ⁊ generalis.Lex canonica ⁊ eccl̓iaſticalis.Lex politica ⁊ ſecularis.¶ De pͥma lege .ſ. eterna pōt intelligi illud pͣs. lex deieiꝰ in corde ipſiꝰ .ſ. iuſti. naꝫ ſꝑ iuſtꝰ in oībꝰ oꝑbꝰ reſpicit ad legē eternā que ē rō ſapiētiſſima volūtatis deiꝓut ordinat oīa in debitos fines ſuos. Cuilibet creature dedit legē ſuā ſeu p̄ceptuꝫ qd̓ ẜuāt. ẜm illd̓ ꝓuer.viij. Qn̄ circūdabat mari terminū ſuuꝫ ⁊ legē dabataqͥs ne trāſirēt fines ſuos. Et pͣs. p̄ceptū poſuit .ſ. cel̓⁊ planetis de qͥbꝰ loqͥt̉. ⁊ nō p̄teribit. ⁊ ſic de alijs creaturis. Nō eſt alid̓ illa lex ſeu p̄ceptū. qͣꝫ inclinatō creature ad oꝑatōes ſuas ꝓprias. Sicut lex celoꝝ ⁊ planetaꝝ. ē inclinatio ad motū quē faciūt qͦtidie de oriētein occidēs. ⁊ ad influendū in iſta inferiora. Et hāc lege nunqͣꝫ p̄tereūt. Oēs autē creature ꝑ ſuas oꝑatōesmanifeſtāt dei manificētiā ⁊ bonitatē. ⁊ ad ꝯſeruatōne ſuā tendūt. ⁊ ſic ſuo mō deū diligūt. homini aūt deus dedit inclinatōneꝫ ad appetēdū ſummū bonū. Etqꝛ nulliꝰ boni ſolitarij eſt iocūda poſſeſſio. ideo etiam
dedit inclinatōeꝫ ad appetēdū ꝑticipatōneꝫ hꝰ boniin ꝓximo. In lege gͦ hoc ſcriptū eſt. diliges deū ⁊ ꝓximu. pro his oībꝰ .ſ. tibi collatis. Hugo. nil aliud vult:niſi vt diligas. ¶ De lege naturali q̄ eſt intrinſeca boni ⁊ quedā ꝑticipatō legis eterne. dīc apl̓s ad Ro. ij.Cum gētes que legē non hn̄t .ſ. ſcriptā. naturalit̓ ea q̄legis ſunt faciūt. ip̄i ſibi ſunt lex .i. legeꝫ naturalē hn̄tſecū. Hec em̄ lex naturalis multiplex eſt: qꝛ ꝯtinet inſe multa p̄cepta. ſed omnia reducunt̉ ad duo .ſ. ad dilectionē dei ⁊ ꝓximi. In his duobꝰ mandatis vniuerſa lex pēdet. Ph̓i naturales nullā hn̄tes a deo legemſcriptā. ratōne naturali cognouerūt ⁊ ꝓbauerūt vnūeſſe deū gubernatorē oīm. ⁊ hūc eſſe colendū ⁊ amandum. Ad legē etiā naturalē ꝑtinet illud. Quod tibioderis fieri: alteri ne feceris. ⁊ quecūqꝫ vultis vt faciant vobis hoīes ⁊ vos facite illis. Et ad hͦ duo reducunt̉ plura alia p̄cepta legis natural̓. que hn̄t̉ di. j. iusnaturale. In lege gͦ hac qͥd ſcriptū eſt? Certę diligesdn̄m deū tuū ⁊cͣ. ⁊ ꝓximū tuuꝫ ſicut teip̄m. ¶ De tercia lege dr̄ Ioh̓ .j. Lex ꝑ moyſen data eſt .ſ. a deo mīſterio angeloꝝ. Angelꝰ em̄ dn̄i apparēs moyſi in montēſyna. dedit legē decalogi. ſculptā in duabꝰ tabulis lapideis. quaꝫ ppl̓o iudeoꝝ referret: quia em̄ homo itaerat iam rōne obſcuratꝰ. ꝙ neſciebat legē ī corde ſuolegē naturalē a deo inſitam: nec ꝯuerſabat̉ ẜm eā. ſediam declinauerat ad idolatriā qd̓ eſt ꝯtra dilectōemdei. ⁊ ad vitia ꝯͣ naturā ⁊ alia q̄ ſunt ꝯtra ꝓximū: ideopijſſimus deus dedit legē ſcriptaꝫ in tabulis. vt ex eaquodāmodo recordaret̉ vel excitaret̉ ad legēdū ſcripturā cordis. Sed in lege hac qͥd ſcriptū ē? Certe adlr̄aꝫ. Diliges dn̄m deū tuū ex toto corde tuo. Deutro.vj. Et diliges amicū tuū .i. ꝓximū ſicut teip̄m Leuit.xix. Ac etiā explicatū eſt in ea qūo ſit diligēdus deus.per tria p̄cepta pͥme tabule: vt .ſ. ip̄e ſolꝰ adoret̉. ⁊ omnis irreuerētia in loquēdo caueat̉. ⁊ quies in eo ꝑ puritatē mētis ⁊ or̄onē querat̉. Et qūo etiā ꝓximꝰ diligatur ꝑ p̄cepta ſeptē ſcd̓e tabule declarat̉. vt videlicꝫadiuuet̉ in ſuis neceſſitatibꝰ. ⁊ ꝑmaxime parētes. ibi.Honora patrē tuū ⁊cͣ. Et vt nō offendat̉ ip̄e ꝓximusnec in ꝑſona ꝓpria ꝑ leſionē corporis. nec in ꝑſona cōiuncta per adulteriū. nec in rebꝰ ꝑ furtū ⁊ alias vſurpatōes. nec in fama ꝑ falſaꝫ teſtificatōeꝫ ⁊ mendacia.nec etiaꝫ deſiderio. Ad iſta decem p̄cepta omnes nationes erāt obligate. ⁊ omni tꝑe mundi ad ea ſeruanda. qui voluerūt ſaluari. quia ſunt de iure naturali.Addita ſunt illis p̄cepta multa. ceremonialia ⁊ iudicialia. q̄ obligabāt ſolū illū populū vſqꝫ ad xp̄i paſſionem. Et ceremonialia ꝑtinebant ad cultū dei ⁊ dilectionem. Iudicialia ad pacificū ꝯuictū populi illiusUnde ad dilectōeꝫ ꝓximi. Et qꝛ multa p̄cepta erantdicūtur multe leges Leuit. xix. Ego dn̄s leges meascuſtodite inquit. ¶ De quarta lege dicit Iacobꝰ. ca.iiij. in ſua canonica. Unꝰ eſt legiſlator ⁊ iudex .ſ. xp̄c. qͥlegem dedit euangelicam: que dr̄ lex ſpūs. quia vltramoralia p̄cepta que ꝯtinet vt lex moſayca. comp̄hendit ⁊ ſacramēta. q̄ ſunt ꝯtentiua ⁊ cauſatiua gr̄e ⁊ ſpiritus. vt baptiſmū. pn̄iaꝫ. euchariſtiā ⁊ alia que nonerāt in lege moſayca. niſi in figurā tm̄. Et ideo bn̄ dīcapl̓us. Nihil ad ꝑfectū adduxit lex .ſ. illa ad Heb̓. vij.Non em̄ ꝯferebat gr̄aꝫ. q̄ adiuuat ad obſeruādū precepta vt lex euāgelica rōne ⁊ virtute ſacramētoꝝ. queetiam ducit ad gloriā aperta ianua ꝑ xp̄i paſſionem.Unde Iacobi jͣ. dr̄. Siquis ꝑſpexerit in lege ꝑfectelibertatis .i. euāgelica. ⁊ ꝑmanſerit in ea. non adiutoroblinioſus factꝰ. ſed factor oꝑis: hic beatꝰ ī facto ſuoerit. Sed in lege hac qͥd ſcriptū eſt? Certe ad literaꝫ.Diliges dn̄m deū tuū ⁊cͣ. Et ꝓximū tuū ſicut teipſuꝫ.Math̓. xxij. inquit dn̄s ih̓s. Addidit etiā ip̄e legis hꝰlator xp̄c. ad p̄cepta decalogi: conſilia caſtitatis. paupertatis. obediētie. ⁊ patientie: vt ꝑ illa magis poſſit