Capitulū.XI.

licorpore ad intelligendum. Unde fruſtra corpori vniretur. Si autem dicatur ꝙ anima indiget ſenſibꝰ adintelligendum. quibus quodammodo excitetur adꝯſiderandū ea quorum ſpecies intelligibiles accipita ſubſtantijs ſaparatis hoc non videtur ſufficere. qꝛhuiuſmodi exercitatio non videtur neceſſaria niſi adexcitandam animam. quaſi conſopitā et obliuioſamẜm platonicos. Et ſic ſenſus non proficerēt anime intellectiue. niſi attollendū impedimentum. quod ꝓuenit anime ex corporis vnione. remanet ergo querendū ſit que cauſa vnionis anime ad corpus. patet etiāfalſitas huiꝰ ex hoc. ꝙ qui deficit vno ſenſu: caret ſcientia ſenſibilium illius ſenſus. quod non eſſet ſi ex intellectibus ſeparatis effluerunt ſolum ſpecies intelligibiles in animam. Et quia omnē quod per participationem eſt tale: reducitur in aliquod principiuꝫquod per eſſentiam eſt tale. vt ignita reducuntur ſic̄in cauſaꝫ in ignem. Ideo ſpecies intelligibiles quasꝑticipat intellectus nr̄: reducūtur ſicut in cauſaꝫ primam in aliquod principium quod per eſſentiam eſtintellectuale .ſ. deuꝫ. et ab illo principio procedūt mediantibus formis ſenſibilium rerum et materialiuꝫa quibus ſcientiam colligimus. vt dicit dyoniſius.Anima intellectiua .§. v.cognoſcit res materiales in rationibus eternis. Procuius declaratione dicit. b. tho. vbi ſupͣ arti. v. ꝙ ph̓iſiqua dexerūt vera ⁊ fidei noſtre accōmoda. tanqͣꝫ abiniuſtis poſſeſſoribus in vſum noſtrum vendicandaſunt. Simulata v̓o et ſuperſticioſa eoruꝫ euitari debent. Aug. ergo qui imbutus fuit doctrinis platōnicorum. Siqua inuenit fidei accōmoda in eoruꝫ dictꝭaſſumpſit. fidei autem noſtre aduerſa in melius commutauit. Quia igitur plato poſuit formas rerum ꝑſe ſubſiſtere a materia ſeꝑatas quas ydeas vocabat.ꝑ quarum participationem dicebat intellectū noſtꝝintelligere: hoc autem alienum eſt a fide noſtra. Ioaug. in li. lxxxiij. queſtionū loco harum ydearū quasplato ponebat. poſuit rationes omniū creaturarumeſſe in mēte diuina. ẜm quas omnia formant̉. Et ẜmquas etiam anima noſtra omnia cognoſcit. ¶ Sedſcienduꝫ ꝙ aliqͥd in aliquo cognoſci dicit̉ dupliciter.Uno modo ſicut in obiecto vel ſubiecto cognito. Sicut aliquis videt in ſpeculo omnia que in ſpeculo repreſentant̉. Et hoc modo anima noſtra in ſtatu vitepreſentis: non videt omnia in rationibꝰ eternis. Sedin eis omnia cognoſcūt beati. qui deum vident ⁊ omnia ī eo. Alio mō dr̄ cognoſci aliquid in aliquo ſicutin cognitionis principio. Sicut ſi dicamus ꝙ in ſole videntur omnia que videntur per ſolem: et ſic neceſſe eſt dicere ꝙ anima noſtra in rationibus eternisomnia cognoſcit per participationem earum: Ip̄mem̄ lumen intellectuale quod eſt in nobis. nō eſt alid̓niſi quedam participata ſimilitudo luminis increati. in quo cōtinentur rationes eterne. Unde in pͣs. dr̄Multi dicunt quis oſtendit nobis bona. Cui queſtioni reſpondens pͣs. ait. Signatuꝫ eſt ſuper nos lumēvultus tui domine. q. d. per ſigillationem ipſam diuini luminis omnia nobis demonſtrant̉. Quia tamenpreter lumen intellectuale in nobis exiguntur ſpecies intelligibiles accepte a rebꝰ ſenſibilibus. vt de eisſcientiā habeamus. Ideo non per ſolā participationem rationū eternarum de rebus materialibus noticiā habemꝰ ſicut platonici poſuerūt ꝙ ꝑ ſolam ꝑticipationem ydearū ſcientiam haberemus.Intellectiua cogni. §. vj.tio accipitur a rebus ſenſibilibus. non tamen totalit̓et perfecte: ſed quedam eſt materia media cauſe cognitionis. ẜm illud ph̓i in primo metaphi. Om̄is no

ſtra cognitio ortum habet a ſenſu. Pro cuius declaratione dicit. b. tho. vbi ſupra. arti. vj. Ꝙ circa hec fuittriplex opinio ph̓oꝝ. Democritus dixit. ꝙ nulla aliaeſt cauſa noſtre cognitionis. niſi cum ab his corporibus que cogitamus veniunt atqꝫ ſubintrant imaginationes in animas noſtras. Et ſic poſuit iſte cognitionem noſtrā fieri per ydola et defluxiones. Vt areſto. dicit de eo in li. de ſomno et vigilia. Et huiuſmodi poſitionis ratio fuit. quia ipſe et antiqui non ponebant intellectuꝫ differre a ſenſu. Plato v̓o poſuitintellectum eſſe virtutem immaterialem organo corporeo non vtentem. Sed intellectualem cognitionēa ſenſibili non procedere. ſed per participationē ydearum vt dictum eſt ſupra. nec etiam ſenſibileꝫ cognitionem a ſenſibilibus procedere: ſed ꝙ ſolū ſenſibiliaexcitant animam ad ſentienduꝫ: ſicut etiam ad intelligenduꝫ. Areſtoteles autem media via proceſſit. poſuit quidem cum platōne differre intellectum a ſenſuEt cum democrito. ꝙ operationes ſenſitiue partiscauſentur per impreſſionem ſenſibilium in ſenſu. Sꝫnon tamen per modum defluxionis vt democritꝰ poſuit: ſed ꝑ quandā operationem. Intellectum v̓o poſuit habere operationem abſqꝫ cōmunicatione corporis. Nihil autem corporeum imprimere poteſtin rem incorpoream. Et ideo ad cauſandum intellectualem operationem. non ſufficit impreſſio ſenſibilium corpoꝝ: ſed requirit̉ aliquid nobilius. eo ꝙ agēseſt nobilius patiente. Id autem ſuperius ⁊ nobiliuseſt ẜm areſto. intellectus agens de quo ſupra. Hic facit fantaſmata accepta a ſenſibꝰ ītelligibilia in actuper moduꝫ abſtractionis cuiuſdam. Scd̓m hoc ergointellectualis cognitio a ſenſibilibus cauſatur ex ꝑtefantaſmatum. ſed quia fantaſmata non ſufficiūt immutare intellectum poſſibilem: oportet ꝙ fiāt intelligibilia in actu per intellectum agenteꝫ. Et ideo nōpōt dici ꝙ cognitio ſenſibilis totalis et perfecta cauſa ſit cognitionis intellectualis.Intellectꝰ huma/ .§. vij.nus non poteſt actu intelligere per ſpecies intelligibiles quas penes ſe habet. niſi conuertendo ſe ad fantaſmata in vita preſenti. Unde ph̓us in li. de animadicit. ꝙ nihil intelligit anima ſine fantaſmate. Et cōtrarium dicit. b. tho. vbi ſupra arti. vij. eſſe impoſſibile. quod ẜm ipſum apparet duobus indicijs. ¶ Primo quidem quia cum intellectus ſit quedam vis. nōvtens organo corporali: nullo modo impediret̉ a ſuoactu per leſionem alicuius organi corporalis: ſi nonreqͥreret̉ ad actū eius actꝰ alicuiꝰ potētie vtētis organo corꝑali. vt ſenſus. imaginatō ⁊ alie vires ꝑtinētesad ꝑtē ſenſitiuā. Un̄ manifeſtū ē ꝙ ad hͦ ꝙ intellectꝰactu intelligat. nōſolū accipiēdo ſcīaꝫ de nouo: ſꝫ etiāvtēdo ſciētia iā acqͥſita: reqͥrit̉ actus imaginatōis ⁊ceteraꝝ v̓tutū. Uidemꝰ em̄ ꝙ impedito actu virtutꝭmemoratiue (vt accidit ī litargicis) ꝑ leſionē organicorꝑalis impedit̉ hō ab intelligendo in actu. etiā eaquoꝝ iā ſciētiā habuit. ¶ Secūdo qꝛ hoc qͥlibꝫ in ſeip̄o exꝑiri p̄t. ꝙ qn̄ aliqͦs conat̉ aliqͥd intelligere: format ſibi aliqͣ fantaſmata ꝑ modū exemploꝝ. in quibꝰqͣſi inſpiciat qd̓ intelligere ſtudet. Et inde ē. ꝙ qn̄ volumꝰ aliquē facere intelligere aliqͥd. ꝓponimꝰ eī aliqͣexempla ex qͥbꝰ ſibi fantaſmata formare poſſit ad intelligēdū. Huiꝰ aūt rō ē. qꝛ potētia cogͦſcitiua ꝓportionat cognoſcibili. Un̄ intellectus angeli qui eſt totaliter a materia ſeꝑatus. obiectū ꝓprium eſt ſubſtātia intelligibil̓ a corꝑe ſeꝑata ⁊ ꝑ hmōi intelligibilematerialia cognoſcit. Intellectꝰ v̓o humani qui eſtconiunctus corpori: eſt obiectum proprium. quidditas ſeu natura in corporali exiſtens materia. et perhuiuſmodi naturas viſibilium rerum cognoſcit. et