.III.Titulus

do ꝙ de minimis illi ſibi faciunt conſcientiam: nonſe excuſant ſed accuſant de ſuis ſceleribꝰ dicendo peccaui. ¶ Tercio habent ſancti multā aduerſitatem.Ego enim ait dominꝰ Apoca. iij. quos amo arguo ⁊caſtigo. Et iudith. viij. Omnes qui deo placueruntab inicio ꝑ ml̓tas tribulatōnes tranſierunt fideles.Quod maxime fuit impletū in xp̄o. diſcurrendo percius vitā et mortem. Et ideo vt ait apoſtolꝰ ad heb̓.xij. Aſpicientes in actorem fidei et cōſumatorē ih̓m.qui ſuſtinuit crucem confuſione contempta. Et ideovt dicit iob ꝙ hͦ aſpiciendo dicūt homīes. vt eram dignus non recepi. Nam ſi innocentes et iuſti tanta ꝑpeſſi ſunt: nihil eſt quod recepi aduerſuꝫ: reſpectu eorum que merui.Reſpice octauo .§. viij.a ſiniſtris prauarum geſta. vt tua opera confundant̉.In ſiniſtra enim parte mali collocandi ſunt in iudicio. quia ſiniſtram intentōnem habuerunt ⁊ ſiniſtraopera fecerunt. horum cōſideratio confuſionē inducit non modicā ſeruis dei. Propter quod dicit̉ yſaie.xxiij. Erubeſce ſydon ait mare. Mare ſignat vitam ⁊cōuerſatōnem peccatoris et mundani Iſa. lvij. Corimpij quaſi mare feruens. Sydon aūt ciuitas inſula maris: ſignat conuerſatōnem religioſorū ⁊ ſpiritualium. qui ſunt ſeꝑatia mundo. Ꝙ ergo mare dicitſydoni vt erubeſcat: ſignat ẜm greg. ꝙ vita ſecularꝭinducit cōfuſionē vite ſpirituali: ex cōſideratōne ſuactōnis. Et hoc triplicit̓. ¶ Primo ꝯſiderando quātuꝫ laborant in temporalia cōgregando et mala operando. Unde hiere. ix. dicit̉. vt inique agerēt: laborauerunt. Et Sapientie. v. dicunt ip̄i reprobati. Laſſati ſumus in via iniquitatis: ambulauimꝰ vias difficiles. Unde in vitiſpatrū legitur. ꝙ cum pelagia publica meretrix ꝑgeret ad eccleſiā in alexandriam vbierant multi epiſcopi cōgregati. vnus ex eis ſanctiſſimus fixe intuitus eſt eam: admirās de ornatu eius etſtudio adhibito ad capiendas animas. Et demū cōuerſus ad alios epiſcopos: dixit cuꝫ multis lacrimisIſta meretrix confundit et condemnat nos. Non eītꝑe vite mee ego habui tantam diligentiā ad placendum deo: quantam iſta habuit ad placendū mundoDemum orōne eius cōuerſa eſt ad fidem et penitentiam. Magnam erubeſcentiā debet habere homo ꝙplus faciat ꝓ mundo et damnatōne eius qͣꝫ pro deo ⁊ſaluatōne ſua. Unde apl̓us ad Ro. vj. Humanum dico ⁊cͣ. Sicut exhibuiſtis membra veſtra ſeruire iniqͥtati ad iniquitatē. ita nunc exhibete ea ſeruire iuſticie in ſanctificatōnem. id eſt non minus laboretis ꝓdeo ꝙͣ feceritis pro mūdo. ¶ Scd̓o vita mundanorūconfundit vitā ſpiritualium. inquātū ſunt ſolicitiores ad inquirendū diuerſos modos augēdi diuitias.et cautiores ad vitanda damna temporalia: ꝙͣ ſpūales circa ſpūalia. Un̄ xp̄us luce. xvj. Filij huius ſeculiprudētiores filijs lucis ī ſua generatōne ſūt. ¶ Tercio qꝛ magis dolent de dānis mūdi: ꝙͣ multi boni dedānis aīe. Qui em̄ amitit ſubſtātiā vel aliquē cōſanguineum: dolet aliqn̄ vſqꝫ ad mortem: ſicut exꝑientiadocet. Sed ꝓ dānis aīe et amiſſionis glorie vix p̄t qͥsdolere et vnā lacrimā ab oculis extorq̄re. Sed vt dieaugꝰ. Sciat ſe culpabilit̓ reū qͥ deflet dāna amici veltꝑis .i. tꝑalia. ⁊ pctā cōmiſſa non deflet. Et hoc precipue quando procedit ex paruitate doloris et amorisdei. Deduc ergo quaſi torrenteꝫ lacrimas: et nō quieſcat pupilla oculi tui. Tren̄. ij.¶ Capitulum octauum. De rationeſuperiori et inferiori.

Ciendum ꝙ ratio etintellectus in homīe nō poſſunt eſſe diuerſe potētie. ẜm. b. tho. in pͥma parte. q. lxxix.arti. viij. Et hoc manifeſte cognoſcit̉ ſi vtriuſqꝫ cōſideretur actus. Intelligere em̄ eſt ſimplicit̓ veritateꝫintelligibilē apprehēdere. Ratōtinari aūt eſt ꝓcedere de vno intellecto in alid̓ ad v̓itatē intelligibilē cognoſcendā. Et qꝛ āgeli ꝑfecte poſſidēt ẜm modū ſuenature cognitōneꝫ intelligibilis veritatis: nō habētneceſſe procedere de vno in aliud: ſꝫ ſimplicit̓ et abſqꝫdiſcurſu v̓itatē rei apprehēdunt. Et ideo dicunt̉ ītelligētie ſeu ītellectuales. hoīes v̓o ad intelligibilē veritatē cognoſcendā ꝑueniūt ꝓcedendo de vno ī a lid̓.Et ideo hoīes rōnabiles dicunt̉. Unde patet ꝙ ratiocinari cōꝑat̉ ad intelligere. ſicut moueri ad qͥeſcere vel ſicut acqͥre re ad habere. quoꝝ vnum eſt ꝑfectialiud imꝑfecti. Manifeſtū eſt aūt ꝙ quieſcere ⁊ moueri non reducunt̉ ad diuerſas potētias: ſꝫ ad vnā eteandē etiā in rebus materialibꝰ. quia ꝑ eandē materiā aliqͥd mouet̉ ad locū et qͥeſcit ī loco. ml̓to igit̉ magis ꝑ eandē potētiā ītelligimꝰ ⁊ ratiocinamur. Aug.etiā dicit ſuꝑ Gen̄. ad lr̄am: ꝙ illud qͦ hō irratōnabilibꝰ aīalibꝰ antecedit: eſt ratio vel mēs vel intelligentia: vel ſi quo aliquo alio vocabulo cōmodiꝰ appellet̉. Et ſic patet ꝙ ratio et mēs ſunt vna potētia realiter ſꝫ differūt rōe. ¶ Itē nota ꝙ intelligētia nō ē aliapotētia ab intellectu. Pro cuius declaratōne dicit. b.tho. q. vbi ſupͣ. ꝙ hͦ nomē intelligētia ꝓprie ſignificatip̄m actū intellectus. qͥ eſt intelligere. Un̄ in qͥbuſdālibris de arabico tranſlatis ſubſtantie ſeꝑate qͣs nosangelos dicimꝰ intelligētie vocant̉. Forte ꝓpter hocquia huiuſ. ſubſtātie ſemꝑ actū intelligūt. In libristn̄ de greco trāſlatis: dicunt̉ angeli intellectus ſeu mētes. Sic ergo intelligētia ab intellectu nō diſtinguit̉ſic̄ potētia a potentia: ſed ſicut actus a potentiaˡ. Inuenit̉ talis diuiſio etiā a philoſophis. Qn̄doqꝫ eniꝫponūt quatuor intellectus .ſ. intellectū agentē. intellectū poſſibilē. intellectum in habitu. et intellectumin actu vel adeptum. quorū quatuor intellectꝰ agēset intellectus poſſibilis ſūt diuerſe potētie. ſicut et inomnibꝰ alia eſt potentia actiua et alia paſſiua. Aliav̓o tria diſtinguuntur ẜm tres ſtatus. intellectꝰ poſſibilis. qui quandoqꝫ eſt in potentia tm̄: et ſic dicit̉ poſſibilis. Quandoqꝫ eſt in actu pͥmo. id ē ſcientia: et ſicdicitur intellectusⁱ in habitu. Quandoqꝫ aūt in actuſcd̓o qui eſt conſiderare: et ſic dicitur intellectꝰ ī actuſiue intellectꝰ adeptus. Nec obſtat quod in libro deſpiritu et aīa dicitur. ꝙ cuꝫ ab inferiori ad ſuperioraaſcēdere volumꝰ: prius occurrit nobis ſenſus deindeimaginatio et poſtea ratio. poſtea intellectus et poſtea intelligentia ponit̉ em̄ intelligētia ibi ꝓ actu intellectꝰ et ratio ꝓ actu diſcurſiuo ipſius intellectus.et ſic diſtinguit̉ intelligentia et ratio ab intellectu.ſicut actꝰ ꝯtra potētiā: ⁊ n̄ ſic̄ vna potētia ꝯtra aliaꝫ.Sꝫ et ille liber nō ē ml̓te autoritatꝭ ẜm tho. ¶ Notādū etiā ꝙ diuiſio intellectus in ſpeculatiuū ⁊ practicū nō eſt diuiſio. realis .ſ. ꝙ ſint diuerſe potētie realiter diſtincte: ſꝫ ſunt actus vnius potētie intellectiuediuerſi ꝑ reſpectū ad finē. Nam intellectus ſpeculatiuus eſt qͥ hͦ qd̓ app̄hendit nō ordinat ad opꝰ ſꝫ ad ſolāv̓itatis cōſiderationē. Practicꝰ v̓o intellectus dr̄ qꝛhoc qd̓ apprehēdit ordinat ad opus. Et hoc eſt ꝙ dicit ph̓us in. iij. de anima. ꝙ ſpeculatiuꝰ differt a practico fine. Unde et a fine denominatur vterqꝫ. Hicquidem ſpeculatiuus. Ille v̓opracticꝰ. id eſt operatiuus. Dicit etiam ph̓us ibidem. ꝙ intellectus ſpeculatiuus per extenſionē fit practicus. Et ex hoc ꝓbat̉ ꝙnō ſunt diuerſe. qꝛ vna potētia nō pōt mutari ī aliaꝫ.tho. vbi ſupͣ. ¶ Ratio diſtinguit̉ ī ſuꝑiorē ⁊ inferiorē