Capitulū.I.
uenit̉ hn̄s aīaꝫ nō ſꝑ habere ī actu oꝑa vite. vt cū dormit et hmōi. ¶ Si aūt querat̉ quid ſit potētia aīe exquo nō ē eiꝰ eſſentia. Rn̄det. b Tho. vbi ſupͣ. ꝙ ē accidens. ꝓut accidēs diuidit̉ ꝯͣ ſb̓aꝫ. Sic em̄ nihil ē medium inter ſubſtātiaꝫ et accidēs: qꝛ diuidunt̉ ẜm affirmatōeꝫ et negatōeꝫ .ſ. eſſe ī ſb̓iecto vl̓ nō eſſe ī ſb̓iectoEt ſic cū nō ſit ſubſtātia ipſa aīe. oportꝫ ꝙ ſit accn̄squelibꝫ potētia eiꝰ. et ē in ſcd̓a ſpē qͣlitatis. Sed ꝓutaccn̄s accipit̉ ẜm qd̓ ponit̉ vnū ex qͥnqꝫ vniuerſalibꝰſic nō ē accn̄s potētie aīe. Nā ẜm huc modū aliqͥd eſtmediū inter ſubſtātiā et accn̄s: qꝛ ad ſubſtātiā ꝑtinꝫqͥcqͥd eſt eſſentiale rei. Nō tamē qͥcqͥd eſt extra eſſentiā rei. poteſt ſic dici accn̄s: ſꝫ ſolū quod nō cauſat̉ exprīcipijs eſſentialibꝰ ſpēi. ꝓpriū em̄ n̄ ē de eſſētia rei ſꝫexpͥncipijs eſſētialibꝰ ſpēi cauſat̉. vn̄ mediū ē īt̓ ſub̓aꝫet accn̄s ⁊ hoc mō potētie aīe pn̄t dici medie inter ſb̓ſtantiā et accn̄s qͣi ꝓprietates aīe naturales. ſic̄ riſibile dr̄ ꝓpriū hōis. ⁊ calor ꝓpriuꝫ ignis. ⁊ hmōi. Qd̓ aūtAugꝰ. dic̄. ꝙ notitia et amor nō ſunt in aīa ſicut accidentia in ſubiecto. intelligit̉ ꝓut ꝯꝑant̉ ad aīaꝫ. nonſicut ad amāteꝫ ⁊ cognoſcente: ſꝫ vt ꝯꝑant̉ ad eā ſicutad amataꝫ et cognitā: qꝛ ipſa ſubſtantial̓ eſſentia aīecognoſcit̉ et amat̉. Et ſic etiā intelligendū cum idemdicit. ꝙ memoria. intelligentia. ⁊ voluntas. ſunt vnaeſſētia. Uel etiā ẜm aliquos poteſt dici. ꝙ hec locutōverificatur ẜm modū. quo totū potentiale p̄dicaturde ſuis ꝑtibus. Quia em̄ tale totum adeſt ſingulis ꝑtibꝰ ẜm totā eſſentiā: ſꝫ non ẜm totā virtutē ideo p̄dicatur de qͣlibet ꝑte eius. ſed non ita ꝓprie ſicut totuꝫvniuerſale. Quod etiā ph̓s dic̄ in ſcd̓o de aīa. ꝙ illudqͦ primo ſentimus et intelligimus eſt aīa. non ex hocſequit̉ ꝙ eſſentia aīe ſit eius potentia ſꝫ qꝛ hocip̄m qd̓forma accidentalis. cuiuſmodi eſt potētia anime. ēactōis principiū habet a forma ſubſtātiali. Et ideofor̄a ſubſtātial̓ ē primū actōis principiū ſꝫ nō ꝓximū.Ponunt autē he .§. iiij.potētie aīe eſſe bona media. Hgr̄ em̄ ſen. li. ij. di. xxvj.poſt Aug. ponit triplicē dr̄aꝫ bonorū .ſ. minima. media et magnā. Uidelicet bona tꝑalia. naturalia. ⁊ v̓tualia. Et qꝛ omnia a deo accepiſti. ẜm apl̓m. Recordare quia recepiſti bona in vita tua dixit AbrahamLuc. xvj. Temꝑalia qͥdē ad recte diſtribuendū. Naturalia ad bene exercendū. Uirtualia ad cōtinue augendū. ¶ Temꝑalia vt diuitie bona ſunt: quia organice deſeruiunt felicitati ẜm ph̓m .i. ſunt inſtrumētaad vitam virtuoſam. Qui em̄ ſibi theſaurizat et temporalia nō diſtribuit ẜm rectitudinē damnatōeꝫ incurrit. Un̄ cuidam diuiti qͥ ſibipſi dicebat. Aīa meahēs ml̓ta bona poſita ī annos pl̓imos comede. qͥeſce⁊cͣ. dictū fuit a deo. Stulte aīaꝫ tuaꝫ hac nocte repetent a te Luc. xij. Suꝑ quo euangelio dīc Amb. Tuſ. diues ſuſceptis dei muneribꝰ. et in ſinū tuū redactisnil te putas facere iniquū: ſi tammultoꝝ vice ſubſidia ſolus obtineas ⁊cͣ. di. xlvij. Sicut hi. Bona nat̉alia ſunt potentie aīe īteriores ⁊ exteriores. qͥbꝰ operamur quibꝰ poteſt anima bn̄ et male vti. ſicut et bonistꝑalibꝰ. Et de his pōt illud exponi pͣs. Bonoꝝ meoꝝnō indiges dn̄e .i. opeꝝ noſtroꝝ q̄ ꝓcedūt a potentijsExercere auteꝫ debet quis hmōi bona et bene. al̓s eainuanū accepit. pͣs. Qui non accepit inuanuꝫ animāſuam h̓ .ſ. habitabit in tabernaculo tuo. Bene autēexercet huiuſmodi bona cuꝫ penitet et ſe mortificatẜm illud pͣs. Tabeſcere feciſti ſicut araneaꝫ aīaꝫ eiꝰ .i.ẜm glo. Feciſti tu deus vt aīa cōuerſa ſit tabida .i. humilitate infirmata ſicut aranea: q̄ etiā leui tactu manus tabeſcit .i. deficit a virtute ſua ⁊ vigore. ſic animacorrepta et penitens a contactu manus diuine inſpirationis. deficit a vigore ſuꝑbie ⁊ moritur vite priſtine. Aranea eſt ſubtile corpꝰ. terrena deſerit. alta q̄rit
emiſſione viſceꝝ telas texit. Sic ꝯuerſus et correptꝰꝑ penitētiaꝫ corpus extenuat. mūdi infima ꝯtemnit.celeſtē ꝯuerſatōeꝫ appetit. ſubtiles oꝑatōes ex timore dn̄i facit. Bn̄ exercet aīa potētias. dū intellectū etaffectū ad ſuꝑna erigit. Un̄ pͣs. Aīa mea exultauit indn̄o: ⁊ delectabit̉ in deo ſalutari ſuo. Oīa oſſa mea dicent. dn̄e quis ſil̓is tibi. Exultatio delectatō aīe ē ip̄amaxima ꝯplacētia quā habet volūtas ex cognitōe etꝯſideratōe intellectuali. diuīe ꝓuidētie et beniuolētie magne ad ip̄aꝫ aīaꝫ. Prouidētia vero in dn̄o qui ſibonos eſt ꝓuidet. ſeruis ſuis. Beniuolētia ī ſalutariqui ſic dr̄ qͥ nos ſaluat. Oſſa aīe ſunt potētie: qꝛ ſicutoſſa inſeꝑabilit̓ inherēt carni ⁊ dāt ei robur ad oꝑandum: ita potētie inſeꝑabiliter ſunt in aīa: et ex his eſtvirtus homini ad oꝑandū. Oēs ergo potētie admiratōe qͣdā reuerētie dn̄t exꝑimētali guſtu intelligerenullū eſſe ſil̓eꝫ deo. ¶ Bonis v̓tualibꝰ n̄ pōt qͥs malevti. De qͥbꝰ pōt illud ītelligi ꝓuer. xj. In bonis iuſtorū .ſ. oꝑbꝰ virtutū exaltabit̉ ciuitas. Iſa. lviij. Implebit ſplēdoribꝰ aīaꝫ tuaꝫ. Uirtutes ſunt vt quidaꝫradij quibꝰ aīa illuſtrat̉ in baptiſmo. q̄ bona debꝫ augere. Iuxta illud pͣs. Ibūt de virtute in virtutē. Nāqui accepit bonū vniꝰ talēti deſignātis aliquā gr̄amqꝛ nō auxit ſꝫ ꝯſeruauit. fuit eo pͥuatꝰ ⁊ ꝯfuſus Math̓xxv. Recordare gͦ qꝛ recepiſti et ad qͥd recepiſti. Et ſicẜm pͣs. Aīa mea ī bonis demorabit̉ .ſ. ad recordādū.Potētias anime eſſe. §. v.plures ponit ph̓us ī ſcd̓o de celo. Et mgr̄ ſen. j. li. di.iij. Ꝙ neceſſe eſt ponere ẜm. b Tho. in prima parteq. lxxvij. art. ij. Nā ſicut infime eſt diſpoſitꝰ ad ſanitatē (q̄ eſt quedā ꝑfectō corꝑis aīalis) qͥ nō pōt ꝯſeqͥꝑfectā ſanitatē ſed aliquā modicā ꝯſequit̉ paucis remedijs. Melius aūt diſpoſitus ē qui pōt ꝯſequi ꝑfectaꝫ ſanitatē ſed remedijs multis. Et adhuc meliusqͥ remedijs paucis ꝑfectaꝫ ꝯſequi pōt. Optime aūt qͥabſqꝫ remedio ꝑfectā habet ſanitatē. Ita dicēdū debonitate ⁊ ꝑfectōe reꝝ videlꝫ ꝙ ille res q̄ ſūt infra homineꝫ (vt aīalia et inſenſibilia/ quedā ꝑticularia bona conſequūt̉. non aūt ꝑfectā bonitatē et vniuerſalēqualis eſt deus. et ideo quaſdaꝫ paucas et determinatas virtutes et oꝑationes habent quibꝰ illā aſſequāt̉Homo aūt poteſt ꝯſequi ꝑfectā et vniuerſaleꝫ bonitateꝫ. quia pōt adipiſci beatitudinē. Sed tamē quiaeſt in vltimo gradu ẜm naturā eoꝝ quibꝰ cōpetit bearitudo. Ideo multis et diuerſis oꝑantibꝰ ac virtutibus ſen potentijs indiget anima humana ad conſequendā huiuſmōi perfectaꝫ bonitatē. Angelis verominor diuerſitas potentiaꝝ competit. In deo auteꝫnon eſt aliqua potentia vel actio preter eiꝰ eſſentiaꝫEſt etiā alia ratio quare aīa humana eſt in diuerſitate potentiaꝝ: videlicꝫ. quia eſt in confinio corꝑaliū ⁊ſpiritualiū creaturarū. ¶ Sciendū etiā ẜm b. Tho.vbi ſupͣ ꝙ quedā oꝑatōes anime ſunt q̄ exercent̉ ſineorgano corꝑali vt intelligere et velle. Un̄ potētie q̄ſunt haꝝ oꝑatōnū principia. ſunt in aīa vt inſb̓iectoQuedā vero actōes ſunt aīe q̄ exercent̉ ꝑ organa corꝑalia: ſicut viſio ꝑ oculuꝫ et auditus ꝑ aure. Et ſil̓ede oībꝰ alijs oꝑatōibꝰ ſenſitīe ⁊ nutritie ꝑtꝭ. Et potētie q̄ ſunt haꝝ oꝑatōnū pͥncipia. ſūt ī ꝯiucto vt ī ſb̓iecto ⁊ nō ī aīa ſola. Un̄ ph̓s ī li. de ſōno ⁊ vigilia dic̄ ꝙſētire n̄ ē ꝓpͥū aīe. neqꝫ corꝑis. ſꝫ ꝯiūcti. Dicūt̉ aūt oēspotētie te aīe n̄ ſic̄ ſb̓iecti ſꝫ ſic̄ prīcipij. qꝛ ꝑ aīaꝫ ꝯiūctā hꝫ ꝙ tales oꝑatōes poſſit oꝑari. Fluūt gͦ oēs potētie etiā ſenſitīe ⁊ vegetatīe ab eſſētia aīe ſic̄ a prīcipio. Sūt eī q̄dā ꝓprietates nat̉ales eius ſꝫ ſb̓iectū ē cāꝓprioꝝ accidētiū. vn̄ et ponit̉ ſb̓iectū ī diffinitōe accidentis. ¶ Notanduꝫ etiā ꝙ omnis actō procedit abaliqua potētia et ē circa aliqd̓ obiectū ſeu materiaꝫpotētia eī ẜm id ꝙ ē potētia ordīat̉ ad actuꝫ et diuer-