Capitulum.III.

Bechanica aūt ars. §. iij.dr̄ a mechor mecharis: qꝛ qͣi intellectus ibi adulteratur. cū pͥncipaliter ſit creatꝰ ad ſpūalia intelligenda; et in ipſis mechanicis circa factibilia verſet̉. Ethabet ſeptē ſpēs .ſ. Lanificiū. Armaturā. Nauigationem. Agriculturā. Uenatōneꝫ. Medicinā. ⁊ Theatricā. Ad hāc .ſ. mechanicā oīm reꝝ fabrica ꝯcurrerevidet̉ q̄ hūanis neceſſitatibꝰ inueniūt̉ grata cōmodaneceſſaria. Lanificiū ē pͥma eiꝰ ſpēs ad quā ꝑtinꝫoīs oꝑatio nendi. retorquēdi. conſuendi. quicqͥd fitīſtrumento. colo. fuſo. acu. pectine. calamiſtro. girgillo. alabro. in materia lini. lane. canapi. Et ſb̓ eis oīsvſꝰ flecoꝝ. filtroꝝ. ſagoꝝ. ſagmatū. ſportaruꝫ ⁊cͣ. Atmatura duas habet ſpēs .ſ. architectonicā et fabrilē.Architectonica diuidit̉ in cemētariā et carpētariaꝫFabrilis ī malleatoriā ⁊ effuſoriā. Edificioꝝ tres ſūtꝑtes. diſpoſitio. ꝯſtructō. et venuſtas. Porro fabriliset ferraria duabꝰ rebꝰ ꝯſtat .ſ. vētis et flama. Agricultura qͣtuor hꝫ ſpēs .ſ. aruū ſeu agrū qͥ ſationibꝰ deputatur. Conſitū qui nemoribꝰ ꝯſtat: vt ſūt vineta. oliuete. pomeriū. Paſcuū: qui paſcuis conſtat. vt prataFloriduꝫ: vt hortū et roſarij. Cultura igit̉ ml̓tiplexē. Cinis .i. incēdiū ꝑ qd̓ ager inutilē humorē exudatdeinde aratōis ītermiſſio. Stipulaꝝ incēſio. Stercoratio. Satio. Ochatio. Rūchatio. Bn̄ colēdi agrirō qͣtuor rebꝰ ꝯſtat .ſ. aere. aqͣ. terra. ⁊ induſtria. Oꝑtꝫem̄ vt eis locis qͦs colere deſtinab̓ aer ſit ſalutaris etclemēs. aqͣ ſalubris ⁊ facil̓. vl̓ ibi naſcēs vl̓ ad vota vl̓ymbre collecta. terra v̓o fecūda ⁊ ſi incōmoda. In vitibꝰ putādis tria ꝯſideranda ſūt .ſ. fructuuꝫ ſpes ſucceſſa. materies. locus qͥ ſeruet ac nutriat. ¶ Uenatiotres habet ſpēs .ſ. ferinā. aucupiū. ⁊ piſcariā. Ferīa fitml̓tis modis .ſ. rhetibꝰ. pedicis. laqueis. precipitijs.arcu. iaculis. cuſpide. andagine. pēnaꝝ odore. canibꝰancipitribꝰ. Aucupiū fit rhetibꝰ. laqueis. pedicis. p̄cipitijs. arcu. viſco. hamo. Piſcatura fit rhetibꝰ. ſagenis. gurguſtijs. hamis. iaculis. ¶ Nauigatio qͦꝫ eſtmechanice ſpēs ẜm p̄dicta. ad quā ꝑtinꝫ oīs īduſtriaemēdi et vēdēdi. Hec vniuerſa littora adijt. pacem etfalliaritatē cū exteris natōnibꝰ ꝯponit. et pͥuata bona cōia facit. ¶ Medicīa corꝑis vl̓ tuet̉ vel reſtauratſalutē. Hec ꝯtinꝫ occaſiōes ⁊ oꝑatōes. Occaſiōes ſūtſex. Aer circūdās nos. cibꝰ et potꝰ. ſomnus et vigilia.motꝰ ⁊ qͥes. exinanitio ⁊ repletō. ⁊ accidētia aīe .i. paſſiones inſurgētes. Oꝑatōes ſūt intus ⁊ foris. Intusvt ea q̄ intromittunt̉ ꝑ nares. ꝑ os. ꝑ anum. ad excitādas ſternutatōes. vomitatōes. et purgatōes. Forisvt ſunt emplaſtra. inciſio. ⁊ vſtio. ¶ Theatrica ꝯtinꝫludos dr̄ſi generis. Nā ludus aut ē gymnicꝰ. aut agōaut circēſis. aut ſcenicꝰ. aut gladiatorius. Gymnicꝰ ēqͥ in gymnaſio exercet̉. cuius quinqꝫ ſūt genera .ſ. ſaltꝰcurſus. iactus. virtꝰ. atqꝫ luctatō. dr̄ aūt h̓ virtus immēſitas viriū in labore et pondere corꝑis. Agonū genera fuer̄t curſus celeritas. ſagittādi ꝑitia. ſtandi patiētia. ad citharā qͦꝫ vl̓ tybias incedēdi geſtꝰ. decātandi modulatō. terreſtris qͦꝫ et naualis ꝑpetiendorūqꝫſupplitioꝝ certamīa. Circēſes ludi dicti a circueūdo.Scena locus eſt intra theatꝝ in modū domus inſtrata cum pulpito. vbi cātabāt comici et tragēdi. ſaltabant hiſtriones ⁊ mimi. Gladiatores pugnabant inamphiteatro. illic iuuenes vſuꝫ armoꝝ dr̄ſo mō diſcebāt. et mō īter ſe pugnis aut gladijs. mō circa beſtiasintēdebāt. Eſt et ludus alee. coree. palle. Alea taxill̓ludit̉. ab hac fraus et mēdaciū et ꝑiuriū nunꝙͣ abeſtpoſtremo et dāna rerū. Et ꝓpter hec ſcelera aliqn̄ ſūthic legibꝰ interdicta. hec Uincē. Logica diuidit̉ īgrāmaticā et rōnē diſſerēdi. Grāmatica aūt eſt ſcīarecte loquendi. recte ſcribendi. origo et fūdamētumoīm liberaliū artiū. Et diuidit̉ in litterā ſillabaꝫ di-

ctionem. et orationem. Littere grece et latine ab hebreis videntur exorte. Apud illos em̄ primo dictumeſt aleph inde tractuꝫ ē a grecis alpha. et a latinis a.Omnes autē littere apud grecos et verba cōponuntet numeros faciunt. Nam a ſignificat vnum. b duo. qtria. et ſic de ceteris. Ratio diſſerendi diuidit̉ in dyaleticam ⁊ rethoricam. Dyaletica ipſa eſt q̄ ꝓpria dicitur logica .i. rationalis diffiniendi. querēdi. diſſerēdipotēs. Itaqꝫ dicibile aliud incōplexū. alid̓ cōplexū.Et incōplexoꝝ aliud īherens intra. de hͦ agit̉ in li. p̄dicamentorum. Aliud inherens extra. et de hoc agit̉in li. principiorum. Complexorum aliud abſolutū. ⁊de hoc ī li. ꝑiarmenias. vbi agitur de enunciatōe ſiuereſpectu. Aliud ordinatum ad alteraꝫ. et hoc vel adomnem materiam indifferenter. et de hoc in li. prioꝝvel ad materiam determinatam contractum et hoctripliciter. quia vel ad materiam neceſſariā. ⁊ de hocagitur in li. poſteriorū. vel ad ꝓbabilē et de hoc in li.topicorum. vel ad ſophiſticaꝫ. et de hoc in li. elencorū¶ Rhetorica eſt benedicendi ſcientia. ad ꝑſuadendum iuſta et bona. in rerum perſonarūqꝫ et negociorum cauſa. Rhetor eſt vir bonus dicendi peritꝰ. Uirbonus conſiſtit natura vita. moribus et actibꝰ. Dicēdi peritus conſiſtit artificioſa. eloquentia. q̄ conſtatpartibus quinqꝫ .ſ. inuentione diſpoſitione memoriaꝓnunciatione: et fine officij. quod eſt aliquid ꝑſuadere. Iſta auteꝫ dicendi ꝑitia cōſiſtit in tribꝰ .ſ. natura.doctrina. et vſu. Cauſarum genera tria ſunt. Deliberatiuum in quo quid debeat vel non debeat tractat̉.Demonſtratiuū in quo ꝑſona laudabilis aut reprehenſibilis oſtendit̉. Iudiciale in quo de ipſius factopene aut premij ſententia datur. Deliberatiuū genꝰdupliciter eſt .ſ. ſuaſio et diſſuaſio. Suaſoriū aūt tribus diuiditur .ſ. vtili. poſſibile. et honeſto. Demōſtratiuum habet duas partes .ſ. laudem. et vituꝑiū. Parteſorationis rhetorice quatuor ſunt .ſ. exordin̄. narratio argumētatio. et concluſio. hec Uincen.eEt nota ꝙ inuēto­ .§. iiij.res artium liberalium. et mechanicaꝝ. ⁊ ph̓ie et autores librorū ipſarum. cōiter fuerūt gentiles ⁊ reprobihomines. In grāmaticalibꝰ principal̓ ponit̉. Priſtianus. In rhetoricis Tulliꝰ cicero qui ⁊ ethnicꝰ de diuina prouidentia male ſenſit. ẜm. b Tho. pͥma ꝑte. q.xxij. quē et̄ maloꝝ moꝝ fuiſſe on̄dit Saluſtius. Sꝫ ⁊ip̄e Salu. cū Demo ſtene greco oratore ꝑmaximo īfideles fuer̄t. Lactātiꝰ aūt (vt omittam Titū Liuiuꝫlacteo fonte manantē. ſed errantē) xp̄icola fuit. Sederrorem Milleniaſtrarū ſectatus eſt. et de ſpirituſancto minus bene ſenſit. vt patet in li. ſuo inſtitutōnuꝫInter poetas magnꝰ fuit Homerus apud grecosSed apud latīos maior Uirgiliꝰ. qͥ vltͣ infidelitatēturpiſſimus in moribus fuit. nec minus eo Naſo ſeuOuidius et precipue in ſua doctrina laſciuijs plena.¶ Inter hiſtorio gͣphos precipui. Ualeriꝰ maximꝰin ꝓſa. Lucanus ī metro. Suetōnius incircūciſi corde et corpore. Ioſephus iudeus poſt chriſti aduētuꝫiudaiſmum ſecutus eſt. ¶ In logicalibus Areſto. effulſit. et totius ph̓ie monarcha. Cuiꝰ parti moraliSocrates ſe totū dedit. Pigatoras naturali. ſꝫ vtriuſqꝫ diſcipulus. Plato vtranqꝫ complexus eſt. vt dic̄Augꝰ. de ciui. dei. Hic ſuꝑ omnes theologꝰ fuit. cuiꝰdoctrina antiqͥ ſancti doctores imbuti ſunt. vt Amb̓.Orige. Augꝰ. Hiero. Baſilius. Errores tamen eiusplurimos abijtientes Origeneꝫ dimittendo. Mōderni vero Areſtoteleꝫ ſequunt̉ ꝓpter amorem. doctrineordinem et minus errantem. Omnes hi cū ſuis ſectisepicureis. ſtoycis. et peripatheticis. cum alijs non excludendo Senecam moraliſſimum. ſed cū vulgo idolatrantem ab extra. ẜm. b Tho. principes illi ſunt qͥ