Pdthehuietiee

Ioh̓. xvij. Pater manifeſtatii nomē tuū hominibꝰ quosdediſti mihi ⁊cͣ. In ſignuꝫ huiꝰ moyſes loquebat̉ ad populū velata facie: vt habet̉ Exo. xxiiij. Quia myſteria fidei noſtre erāt figuris ⁊ enigmalibus velata: ꝑꝑ quod patres veteris teſtamēti poterāt dicere ꝙ illud qd̓ ſcribit̉ .j.Coꝝ. xiij. Ex ꝑte cognoſcimꝰ ⁊ ex ꝑte ꝓphetamꝰ. Similiter lex moſaica fuit imꝑfecta qͣꝫtū ad ſecundū quod eſt legis corpus ſiue mandata ip̄ius. Ad cuiꝰ euidentiā conſiderandū: ꝙ mādata legis in tria diſtinguuntur genera:qꝛ quedam ſunt p̄cepta moralia: cuiuſmodi ſunt illa q̄ ſide dictamine rōnis etiā ſi nulla lex eēt poſita: ſicut ē illd̓mandatū quod ſcribit̉ Exo. xx. Honora patrē ⁊ matrem⁊cͣ. ſimiliter illud quod ꝑ modū monitionis ſcribitur Leuiti. xix. Corā cano capite conſurge: ⁊ honora ꝑſonam ſenis. ⁊ ſimilia. Quedā autem ſunt iudicialia precepta q̄ ſideterminationes quedā moraliū p̄ceptoꝝ in ordine ad ꝓximū ſicut de dictamine rationis naturalis eſt ꝙ maleficimoriantur: ꝓpt̓ quod p̄ceptū illud morale eſt quod habetur Exo. xxij. Naleficos nō patiaris viuere. ſꝫ modꝰ mortis vt ꝙ lapident̉ vl̓ decapitēt̉. hmōi ꝑtinēt: ad determinationem legis: ⁊ determinatur in iudicialibus preceptis.Quedā aūt ſunt ceremonialia: ⁊ ſunt determinatōes moraliū p̄ceptoꝝ in ordine ad deū: ſicut de dictamine rōnisnaturalis eſt: ꝙ deus honoratur. ⁊ ideo datur de hoc p̄ceptum morale Exo. xx. Nemēto vt diem ſabbati ſanctifices. Nodus tamen honorandi deum: vt ꝑ talia vel taliſacrificia vel talibus temꝑibus ⁊ hmōi. ꝑtinet ad determinationem legis: ⁊ hoc determinat̉ in ceremonialibꝰ preceptis. ꝓpter quod p̄ceptum Exo. xxix Nemēto vt diemſabbati ſanctifices. qͣꝫtum ad determinationeꝫ temporisſeꝫ die ſabbati ceremoniale eſt: morale autem inquantuꝫibi p̄cipitur ꝙ homo vacet diuinis. Iſta autē tria p̄dictagenera preceptoꝝ in lege moyſi fuerūt imꝑfecta. Et hͦ declaratur pͥmo de moralibus p̄ceptis duplici rōe. Primaro ē iſta qꝛ moralia p̄cepta in lege Noyſi ordinabāt acthominū exteriores tm̄: ꝑꝑ qd̓ apl̓us in epl̓a ad Roman.iij. vocat legē moyſi lege factoꝝ. de actibus aūt interioribus in qͥbus principalius conſiſtit bonū moris nihil ordinabant aut parum. Sed cōtra hoc videtur eſſe illd̓ qd̓habet̉ Exo. xx. vbi cōcupiſcētia ꝓhibet̉: Nō concupiſcesvxorem proximi tui ⁊cͣ. Dicendum eſt ẜm antiquus doctores ꝙ talis cōcupiſcētia nō ꝓhibetur inquantū ē omnino lātes in corde: ſꝫ ꝓut ꝓrumpebat exterius ꝑ aliqͣ ſigͣvt ꝑ verba ſcurrilia tactus ⁊ oſcula ⁊ hmōi. ⁊ iō ſic exponūt: Non concupiſces .i. ſigna cōcupiſcentis non facias.Un̄ Philip. iij. dicit glo. ꝙ lex vetus ꝓhibebat manū nōanimū. Ul̓ ẜm alios dd̓ꝫ ꝙ lꝫ lex vetꝰ ꝓhiberet ꝯcupiſcētiā animi latentē: hͦ tn̄ erat in paucis .ſ. in mechia ⁊ furto.Iteꝝ in iſtis inſufficienter ꝓhibebat cōcupiſcentiā: quianon puniebat tranſgreſſores: ⁊ ſic patꝫ ꝙ lex moſaica inſufficienter ordinabat: actꝰ īteriores. Scd̓a ē rō qꝛ lex moſaica et actꝰ exteriores īſufficiēter ordīabat ſic̄ Deut̓. xxx.iij. vbi dr̄ Nō fenerab̓ fr̄i tuo ad vſurā pecuniā nec frugesnec aliquā aliā rem: ſed alieno. Ibi enim ꝑmittitur vſuracum extraneis perſonis: quod eſt illicitum: ⁊ cōtra dictamen recte rationis. ſimiliter Deutero. xxiiij. ꝑmittitur viro dare vxori libellum repudij ⁊ ex cauſa indebita: vndeibidē dicit̉. Si acceperit homo vxorē ⁊ odio hꝫ eam ⁊ nōinuenerit gratiā in oculis eius ꝓpter aliquā feditatē. ſcribet libellū repudij ⁊ dabit in manu eius ⁊ dimittet in domo ſua. indiuiſibilitas autē cōiugū ꝑ totā vitā eſt d̓ dictamine rōnis naturalis: vt al̓s declaraui ſupra Nathe. Etſic patet ꝙ lex vetus imꝑfecta fuit in moralibꝰ: ꝑꝑ hancautē imꝑfectionē lex moſaica dicit̉ pedagogꝰ noſter gal̓.lij .i. regula pueroꝝ ⁊ imꝑfectoꝝ: in qͥbus non queritur ꝑfectio interior licet ab exterioribus inhoneſtis timore diſcipline reprimentur ⁊ in exteriobus actibus multa eis ꝑmittunt̉ que nō permitterentur viris perfectis: ꝓpter qd̓auguſtinus libro de ſpiritu ⁊ littera exponens illd̓. ij. Corinthi. iij. Litera occidit ⁊cͣ. dicit hoc eſſe intelligendū nōtm̄ de ceremonialibus: ſed de moralibꝰ veteris legis: qͥa

ſcꝫ nō ꝓhibebant aliqua que de ſe ſunt mortifera: vt ptꝫex p̄dictis. ꝓpter qd̓ dicitur ad Roma. iij. Ex operibus legis nō iuſtificatur omnis caro. Secūdo oſtenditur ꝙ ceremonialia fuerunt imꝑfecta. Ad cuius euidentiam conſiderandum ꝙ ceremonie veteris legis ſunt in quadruplici differentia: quedam pertinent ad ſacramenta: quedamad ſacrificia: quedam ad obſeruationem: quedam ad ſacra. ſacra autem ⁊ obſeruationes ordinātur ad ſacrificia ⁊ſacramenta: quia ſacra dicuntur vaſa ⁊ loca ⁊ huiuſmodiquibus vtebantur in ſacrificijs ⁊ ritu colendi. obſeruationes dicuntur quidam modi relgioſi viuendi quibus vtebantur iudei qui erant populus peculiaris ipſius dei: vtpote ꝙ cuſtodirent ſe ab aliqͥbus cibarijs ⁊ potibus ⁊ veſtibus ⁊ cōſimilibus: ⁊ hoc quia erant populus deo conſecratus per ſacramentuꝫ circumciſionis: ⁊ alia ſacramēta. nunc autem ita eſt ꝙ ex fine accipitur ratio eorum queſunt ad finem. ⁊ ideo ſi oſtendatur ꝙ ſacrificia ⁊ ſacramēta erant imperfecta. ſufficienter erit oſtenſū ꝙ ſacr̄a ⁊ obſeruatōes erāt īꝑfecta quia ordinabātur ad duo predictaſicut ad finem: vt predictum eſt. Ꝙ autem ſacrificia veteris legis eſſent imperfecta oſtenditur quia quedam erātſacrificia ꝓ peccato oblata: ⁊ hec erant imperfecta: quianon poterant auferre peccata. propter quod dicit apoſtolus ad Hebre. x. Impoſſibile eſt ſanguine hyrcorum etthaurorum auferre peccata. ⁊ iterum ibidem. Omnis qͥdem ſacerdos. ſcilicet veteris legis preſto eſt quotidie miniſtrans. vt eadem offerens hoſtias que non poſſunt auferre peccata. ⁊ hoc idem habetur Eſa. xl. Lybanus nonſufficiet ad ſuccendendum: ⁊ animalia non ſufficient adholocauſtum. lybanus autem hic vocatur primum templum quod factum fuit de lybani lignis. animalia auteꝫibi oblata ⁊ qͣꝫtum ad partem concremata non ſufficiebātad amotionem peccati. Alia erant ſacrificia pacifica ideſt ex deuotione oblata ad gratiam dei impetrandam ſeualiquod beneficium diuinum: ⁊ illa erant imperfecta: qͥagratia diuina ſeu beneficium diuinum non impetrabatur ratione oblati numeris: licet aliquando daretur propter deuotionem ⁊ fidem offerentis. ⁊ hoc eſt quod dicitapoſtolus ad Heb̓reos. ix. Tabernaculum factuꝫ eſt primum ⁊cͣ. ⁊ ſequitur. Que eſt parabola inſtantis temporis iuxta quam munera ⁊ hoſtie offeruntur: que non poſſunt iuxta conſcientiam perfectum facere ſeruiēteꝫ. Perfectio conſcientie eſt per donum gratie: ⁊ ſic patet propoſitum. qͣꝫtum ad legis ſacrificia. Similiter ſacramenta veteris legis erant imperfecta. Ad cuius euidentiam conſiderandum ꝙ illa ſacramenta erant ordinata ad faciendūhomines idoneos ad cultum diuinum: ⁊ ideo de eis aliqua erant communia toti populo tam viris qͣꝫ mulieribꝰvt purificationes alique a tactu immūdi vel mortui. quepurificationes fiebant per aſperſionem aque expiationisde qua habetur Numeri. xix. ⁊ conſimilia. aliqͣ autē erātſacramenta ſolis viris conueniētia: ſicut circumciſio: aliqua ſolis ſacerdotibus: ſicut conſecratio ⁊ vnctio ſacerdotis: ⁊ ſimilia. Cuius ratio eſt: quia ſacerdotes ſpeciali modo applicabantur ad cultum dei. Iſta tamen ſacramenta predicta erant imperfecta. quia non conferebant gratiam: ſine qua non efficiuntur homines idonei ad cultumdiuinum: ideo ſacramenta legalia dicuntur egena ⁊ infirma: Gallathas. iiij. vbi dicitur ſic: Nunc autem cum cognoueritis deum immo cogniti ſitis a deo: quomodo cōuertimi iterum ad egena ⁊ infirma elemēta. dicuntur autem infirma: quia non conferebant aliquam poteſtatemſpiritualem. ſicut conferunt ſacramenta noue legis. ſimiliter dicūt̉ egena: qꝛ non ꝯferebant gratiam q̄ neceſſariaeſt ad bene vtendum illa poteſtate. Sed contra hoc videtur quia in Exod̓. ⁊ Leuiti. quaſi vbiqꝫ dicitur ꝙ illa ſacramenta reddebant homines idoneos ad cultum diuinum. Dicendum ꝙ talis idoneitas erat per quādam mūdiciam ⁊ expiationem corporalem: ſicut in noua lege aliquis dicitur ineptus ad miniſtrandum vel celebranduꝫpropter immundiciam manuum: et lotio manuū reddit

uū rechh v